II SA/Po 249/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Izabela Paluszyńska po rozpoznaniu w dniu 07 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku [...] sp. z o.o. sp. komandytowa z siedzibą w [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. F. na uchwałę Rady Miasta i Gminy w Margoninie z dnia 28 grudnia 2005 r. Nr XXIII/240/05 w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy /-/ I. Paluszyńska Pismem z dnia 18 lutego 2015 r. K. F. (dalej jako Skarżąca), zastępowana przez zawodowego pełnomocnika, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na uchwałę opisaną w rubrum. Pismem z dnia 06 maja 2015 r. [...] sp. jawna, zastępowana przez zawodowego pełnomocnika, wystąpiła z wnioskiem o dopuszczenie do udziału w sprawie, w charakterze uczestnika postępowania. Postanowieniem z dnia 20 maja 2015 r. sygn. akt II SA/Po 249/15 Sąd, na posiedzeniu niejawnym, odmówił dopuszczenia do udziału w sprawie. Ww, spółka wniosła zażalenie, nadto domagając się przyznania prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 11 sierpnia 2015 r. sygn. akt II SA/Po 249/15 referendarz sądowy odmówiła przyznania prawa pomocy. Rozpoznając sprzeciw Spółki, Sąd postanowieniem z dnia 17 września 2015 r. sygn. akt II SA/Po 249/15 odmówił przyznania prawa pomocy, zaś Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 05 listopada 2015 r. sygn. akt II OZ 1063/15 oddalił zażalenie Spółki. Pismem z dnia 16 listopada 2015 r. pełnomocnik Spółki uiścił wpis od zażalenia na postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w sprawie. WSA w Poznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2016 r. postanowił uchylić zaskarżone postanowienie z dnia 20 maja 2015 r. oraz odmówić [...] sp. jawna dopuszczenia do udziału w sprawie. Uzasadniając Sąd wskazał, że postanowienie z dnia 20 maja 2015 r. zostało wydane w składzie sprzecznym z przepisami prawa, bowiem na posiedzeniu niejawnym zamiast na posiedzeniu jawnym w składzie trzyosobowym. Rozpoznając wniosek na nowo Sąd w składzie trzyosobowym podzielił pogląd wyrażony w zaskarżonym postanowieniu z dnia 20 maja 2015 r. W przepisanym terminie Spółka wniosła zażalenie na postanowienie, także wnosząc o przyznanie prawa pomocy. Uzupełniając braki formalne zażalenia pełnomocnik poinformował o przekształceniu [...] sp. jawnej w [...] sp. z o.o. spółka komandytowa z siedzibą w [...]. Referendarz sądowy WSA w Poznaniu postanowieniem z dnia 03 marca 2016 r. odmówiła przyznania prawa pomocy Spółce. Napisała, że Spółka wniosła o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych zażalenia w sprawie odmowy dopuszczenia do udziału w charakterze uczestnika postępowania, argumentując, że nie jest w stanie ponieść całości kosztów sądowych, w szczególności opłaty od zażalenia. W części wniosku dotyczącej majątku i dochodów Spółka oświadczyła, że wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych wynosi 2.243.107,20 zł, wartość środków trwałych Spółki wynosi 3.424.971,65 zł, wysokość zysku lub straty za ostatni rok obrotowy wynosi 383.673,81 zł. Nadto na rachunkach bankowych Spółka posiada środki w wysokości 389.945,92 zł oraz 172.980,08 zł. Referendarz sądowy podkreśliła, że w świetle art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako P.p.s.a.) Spółka jest stroną postępowania wpadkowego, dotyczącego dopuszczenia do udziału w sprawie głównej – skargi na uchwałę organu samorządu terytorialnego. Ma zatem możliwość ubiegania się o prawo pomocy w toku tego postępowania wpadkowego, tym bardziej, że wniosek o prawo pomocy złożono wraz z zażaleniem na postanowienie Sądu o odmowie dopuszczenia do udziału w sprawie, które jest nieprawomocne. Należało, więc rozpoznać wniosek o prawo pomocy merytorycznie. Przychylić się zatem należy, w okolicznościach niniejszej sprawy, do poglądu wyrażonego przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 17 lutego 2012r. (sygn. akt II OZ 66/12, dostępne www.cbois.nsa.gov.pl), zgodnie z którym skarżący, będący stroną postępowania wpadkowego, dotyczącego dopuszczenia do udziału w sprawie głównej, ma możliwość ubiegania się o przyznanie mu prawa pomocy. Referendarz sądowy podkreśliła, że ciężar wykazania występowania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na osobie składającej w tym przedmiocie wniosek. To z kolei oznacza, że taki wnioskodawca powinien poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie okoliczności, na które się powołuje, zaś uznanie, czy nastąpiło to w sposób dostateczny zostaje ocenione w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy. Dalej oceniła, że z oświadczenia zawartego we wniosku o prawo pomocy wynika, że sytuacja majątkowa i finansowa Spółki nie uzasadnia twierdzenia, że uiszczenie opłaty od zażalenia w wysokości 100 zł spowoduje zachwianie płynności finansowej Spółki, w taki sposób, że nie będzie w stanie dalej funkcjonować. Spółka posiada kapitał zakładowy w znacznej wysokości, dysponuje środkami trwałymi o wartości przekraczającej 3.400.000 zł., a także osiągnęła zysk w ostatnim roku obrotowym. Na posiadanych rachunkach bankowych dysponuje kwotą wielokrotnie przekraczającą wysokość należnej opłaty sądowej. Koszty sądowe mają bowiem charakter należności publicznoprawnych, zatem powinny być ponoszone przez Spółkę w pierwszej kolejności, tym bardziej gdy sprawa dotyczy przedmiotu jej działalności. Postanowienie doręczono w dniu 11 marca 2016 r. (k. 249). W przepisanym terminie, pismem z dnia 18 marca 2016 r. Spółka wniosła sprzeciw, domagając się zmiany postanowienia w całości poprzez przyznanie prawa pomocy zgodnie z wnioskiem, a nadto zasądzenia kosztów sądowych wywołanych wniesieniem sprzeciwu, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych. Pełnomocnik zarzucił niedokonanie kompleksowej analizy całości sytuacji majątkowej Spółki, w szczególności pominięcie okoliczności, że większość posiadanych środków majątkowych stanowią środki trwałe, niezbędne do nieprzerwanego prowadzenia dalszej działalności gospodarczej. Środki finansowe zgromadzone na rachunkach bankowych są przeznaczane na bieżące prowadzenie działalności gospodarczej, w tym w szczególności na wypłaty wynagrodzeń dla 45 pracowników Spółki. Konieczność wypłaty wynagrodzeń oraz zakup materiałów i towarów niezbędnych do prowadzenia działalności stanowi bez wątpienia – zdaniem pełnomocnika, uprawdopodobnienie, że nie ma obiektywnych możliwości poniesienia kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 i § 2 p.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015 r., rozpoznając sprzeciw od postanowień referendarza sądowego, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Przepis w powyższym brzmieniu został wprowadzony na podstawie art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 14 maja 2015 r. poz. 658). Zgodnie zaś z art. 2 tej ustawy, przepisy p.p.s.a. w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą stosuje się również do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie. W pozostałym zakresie do tych postępowań stosuje się przepisy ustawy p.p.s.a. w brzmieniu dotychczasowym. Wśród nowych przepisów wskazanych w art. 2 jako te, które mają zastosowanie do postępowań wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej nie ma art. 260 p.p.s.a, który został zmieniony w pkt 73 ustawy zmieniającej. Z powołanych przepisów wynika zatem, że do postępowań wszczętych od dnia 15 sierpnia 2015 r. zastosowanie znajduje przepis art. 260 p.p.s.a. w nowym brzmieniu. Postępowanie w niniejszej sprawie zostało natomiast wszczęte przed tą datą, gdyż skargę wniesiono w lutym 2015 r. Zastosowanie znajduje zatem przepis art. 260 p.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym przed dniem 15 sierpnia 2015 r. Zgodnie z tym uregulowaniem, w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Sprawa przyznania prawa pomocy rozpatrywana jest od początku w świetle przesłanek, o których mowa w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Stosownie do przepisu art. 243 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 P.p.s.a.). W myśl art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba prawna wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zdaniem Sądu, analiza wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz argumentów sprzeciwu nie pozwalają na uwzględnienie wniosku. Spółka, na posiadanych rachunkach bankowych dysponuje kwotą wielokrotnie przekraczającą wysokość należnej opłaty sądowej. Ogólnikowe stwierdzenie o przeznaczaniu środków finansowych na bieżące prowadzenie działalności gospodarczej, w tym w szczególności na wypłaty wynagrodzeń dla 45 pracowników Spółki nie może stanowić wystarczającej podstawy do przyznania prawa pomocy. Sąd zaznacza, że zawodowy pełnomocnik Spółki nie próbował udokumentowania swoich argumentów. W związku z tym Sąd stwierdza brak podstaw do przyjęcia, że spełnienie przesłanek z art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. zostało przez Spółkę wykazane. Co do wniosku o zasądzenie kosztów sądowych Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 200 P.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Powyższe oznacza, że uczestnik postępowania nie może mieć zasądzonego zwrotu kosztów postępowania. /-/ I. Paluszyńska