II SA/Po 251/21
WyrokWSA w Poznaniu2021-09-15
Skład orzekający: Jakub Zieliński, Jan Szuma, Arkadiusz Skomra
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego z powodu niedostarczenia przez wnioskodawczynię zaświadczenia o podjęciu lub niepodjęciu czynności związanych z wykonaniem tytułu wykonawczego za granicą, mimo że wnioskodawczyni wykazała, iż nie znała miejsca zamieszkania dłużnika alimentacyjnego i podjęła działania w celu jego ustalenia?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżone decyzje, uznając, że organy administracji zbyt rygorystycznie zastosowały przepis wymagający przedłożenia zaświadczenia o podjęciu lub niepodjęciu czynności związanych z wykonaniem tytułu wykonawczego za granicą. Wnioskodawczyni wykazała, że znała okoliczności wskazujące na brak możliwości ustalenia miejsca zamieszkania dłużnika alimentacyjnego, a próby uzyskania wymaganych dokumentów napotkały na przeszkody proceduralne. Sąd podkreślił, że przepisy proceduralne powinny służyć realizacji prawa materialnego, a cel ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów powinien mieć priorytet.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego D. B. na okresy świadczeniowe 2019-2020 i 2020-2021. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, powołując się na brak zaświadczenia o podjęciu lub niepodjęciu czynności związanych z wykonaniem tytułu wykonawczego za granicą, zgodnie z art. 15 ust. 4 pkt 3 lit. e ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. D. B. twierdziła, że podjęła wszelkie możliwe kroki w celu uzyskania tego zaświadczenia, jednak napotkała na przeszkody proceduralne związane z brakiem znajomości dokładnych danych dłużnika alimentacyjnego.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżone decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzające je decyzje Burmistrza Miasta i Gminy Ś.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński Sędziowie Sędzia WSA Jan Szuma (spr.) Asesor WSA Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 września 2021 r. sprawy z połączonych skarg D. B. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2021 r., nr [...] oraz z dnia [...] lutego 2021 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia z funduszu alimentacyjnego uchyla zaskarżone decyzje oraz odpowiednio poprzedzające je decyzje Burmistrza Miasta i Gminy Ś. z dnia [...] grudnia 2020 r., [...] oraz z dnia [...] grudnia 2020 r., [...]
Decyzjami z dnia [...] lutego 2021 r., [...] i [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (zwane dalej "Kolegium"), po rozpatrzeniu odwołań D. B., utrzymało w mocy decyzje Burmistrza Miasta i Gminy Ś. (zwanego dalej "Burmistrzem") z dnia [...] grudnia 2020 r., [...] oraz z dnia [...] października 2020 r., [...] w sprawie odmowy przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego odpowiednio na okres świadczeniowy 2019–2020 i 2020–2021.
Powyższe rozstrzygnięcia wydano w następujących okolicznościach udokumentowanych w aktach sprawy.
Na wstępie należy zaznaczyć, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia [...] czerwca 2021 r., II SA/Po [...] połączył sprawę o sygn. akt II SA/Po [...] ze sprawą o sygn. akt II SA/Po [...] w celu ich łącznego rozpoznania oraz rozstrzygnięcia, gdyż pozostają ze sobą w związku i prowadzi obie sprawy dalej pod sygnaturą II SA/Po [...].
Wnioskami z dnia [...] lipca 2020 r. oraz [...] sierpnia 2020 r. D. B. wystąpiła o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na okres świadczeniowy 2019–2020 oraz 2020–2021 na osobę uprawnioną, córkę C. J. S. (k. 1 akt administracyjnych nr [...] i k. 10 akt administracyjnych nr [...]).
Pismem z dnia [...] sierpnia 2020 r. Burmistrz zwrócił się do Sądu Okręgowego w K. z wnioskiem o udostępnienie danych ze zbioru danych osobowych (k. 12 akt administracyjnych nr [...]). W ramach żądanych informacji znalazła się prośba o wystawienie zaświadczenia o podjęciu przez osobę uprawnioną czynności związanych z wykonaniem tytułu wykonawczego za granicą albo niepodjęciu tych czynności, w szczególności w związku z brakiem podstawy prawnej do ich podjęcia lub brakiem możliwości wskazania przez osobę uprawnioną miejsca zamieszkania dłużnika alimentacyjnego za granicą. Zaznaczono, że żądane dane mogą znajdować się w sprawie oznaczonej sygnaturą Oz. [...].
W odpowiedzi z dnia [...] września 2020 r. na powyższe pismo wskazano, że Sąd Okręgowy w K. nie pośredniczył w przekazaniu wniosku D. B. o egzekucję alimentów z zagranicy przeciwko dłużnikowi G. S. (k. 14 akt administracyjnych nr [...]). Przywołana sprawa o sygnaturze Oz. [...] (III RC [...]) dotyczy wniosku Sądu Rejonowego w K. o podjęcie działań w celu uzyskania adresu pozwanego, ostatnio zamieszkałego we W.. Sąd Okręgowy w K. zwrócił się do [...] o podjęcie działań szczególnych w celu ustalenia miejsca pobytu G. S. na terenie [...]. W dniu [...] grudnia 2016 r. organ we [...] poinformował, że dłużnik okazuje się być nie do zlokalizowania. Odnotowano także, że jeżeli D. B. złoży za pośrednictwem Sądu Okręgowego w K. wniosek o wykonanie wyroku i organ prowadzący nadal nie będzie mógł odszukać dłużnika, zostanie wydane na wniosek wierzycielki stosowane zaświadczenie.
Decyzją z dnia [...] października 2020 r., [...] Burmistrz odmówił D. B. przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego w okresie świadczeniowym 2020–2021 (k. 19 akt administracyjnych nr [...]). W uzasadnieniu wskazał, że podstawą prawną wydania decyzji odmownej był § 6 ust. 7 lit. b rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach w sprawach o ustalenie prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego (Dz. U. poz. 1467, dalej "r.s.t.p."). Zgodnie z przywołanym przepisem ustalając prawo do świadczeń, poza odpowiednimi informacjami wskazanymi w § 2–5 r.s.t.p., uwzględnia się również odpowiednio – w przypadku gdy osoba uprawniona nie otrzymała alimentów albo otrzymała je w wysokości niższej od ustalonej w wyroku sądu, ugodzie sądowej lub ugodzie zawartej przed mediatorem lub innym tytule wykonawczym pochodzącym lub zatwierdzonym przez sąd – informację właściwego sądu lub właściwej instytucji o podjęciu przez osobę uprawnioną czynności związanych z wykonaniem tytułu wykonawczego za granicą albo o niepodjęciu tych czynności, w szczególności w związku z brakiem podstawy prawnej do ich podjęcia lub brakiem możliwości wskazania przez osobę uprawnioną miejsca zamieszkania dłużnika alimentacyjnego za granicą, jeżeli dłużnik zamieszkuje za granicą. Burmistrz uznał, że D. B. nie spełniła tej przesłanki.
Pismem z dnia [...] października 2020 r. D. B. wniosła odwołanie od powyższej decyzji wnosząc o jej uchylenie (k. 22 akt administracyjnych nr [...]). Wskazała, że Burmistrz wstrzymał wypłacanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego ze względu na brak dostarczenia aktualnego zaświadczenia o podjęciu czynności związanych z wykonaniem tytułu wykonawczego za granicą. D. B. podkreśliła, że dokonała wszystkich czynności, aby dostarczyć przedmiotowe zaświadczenie. W tym celu złożyła pismo z prośbą o przyspieszenie i nadanie toku sprawie III RC [...] mającej na celu zlokalizowanie dłużnika alimentacyjnego G. S.. Do odwołania zostały dołączone także pisma Prezesa Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] grudnia 2016 r. oraz z dnia [...] czerwca 2017 r. informujące, że nie zdołano zlokalizować G. S. na terenie [...].
Pismem z dnia [...] grudnia 2020 r. Burmistrz wezwał D. B. w celu uzupełnienia dokumentacji wnioskowej dotyczącej ustalenia prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (k. 23 akt administracyjnych nr [...]). Podkreślił, że przyznanie świadczeń jest zależne od dostarczenia dokumentu, o którym mowa w § 6 ust. 7 lit. b r.s.t.p., czyli informacji właściwego sądu lub instytucji o podjęciu przez osobę uprawnioną czynności związanych z wykonaniem tytułu wykonawczego za granicą albo niepodjęciu tych czynności, w szczególności w związku z brakiem możliwości wskazania miejsca zamieszkania dłużnika alimentacyjnego.
Pismem z dnia [...] grudnia 2020 r. Burmistrz ponownie zwrócił się do Sądu Okręgowego w K. z wnioskiem o udostępnienie danych ze zbioru danych osobowych w postaci wystawienia zaświadczenia o podjęciu przez osobę uprawnioną czynności związanych z wykonaniem tytułu wykonawczego za granicą albo niepodjęciu tych czynności.
W odpowiedzi z dnia [...] grudnia 2020 r. ponownie wskazano, że dłużnik okazuje się być nie do zlokalizowania (k. 27 akt administracyjnych nr [...]).
Pismem z dnia [...] grudnia 2020 r. Burmistrz poinformował D. B. o prawie wglądu do akt sprawy oraz wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do materiałów zebranych w toczącym się postępowaniu (k. 28 akt administracyjnych nr [...]).
D. B. w dniu 17 grudnia stawiła się osobiście przed organem i poinformowała, że nie może dostarczyć wymaganego zaświadczenia, ponieważ nie posiada wymaganych przez Sąd Okręgowy w K. dokumentów, tj. wyroku wraz z załącznikami, które są niezbędne do złożenia wniosku o jego wykonanie (k. 30 akt administracyjnych nr [...]). D. B. zwróciła się do Sądu Rejonowego w K. o wydanie powyższego wyroku z załącznikami. Sąd ten wezwał D. B. kilkukrotnie do uzupełnienia wniosku o wydanie wyroku. Wezwania były bezskuteczne. D. B. oświadczyła, że nie posiada żadnych nowych informacji dotyczących dłużnika alimentacyjnego.
W notatce służbowej z dnia [...] grudnia 2020 r. sporządzonej z rozmowy telefonicznej z pracownikiem Sądu Okręgowego w K. zaznaczono, że D. B. nie złożyła wniosku o wykonanie wyroku lub poszukiwanie G. S. (k. 30 akt administracyjnych nr [...]). Ponadto pracownik Sądu poinformował, że D. B. został wydany komplet dokumentów potrzebnych do złożenia tego wniosku, a także wskazano, które dokumenty należy złożyć.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r., [...] Burmistrz ponownie odmówił przyznania D. B. świadczenia z funduszu alimentacyjnego w okresie świadczeniowym 2020–2021 (k. 37 akt administracyjnych nr [...]).
Następnie decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r., [...] Burmistrz odmówił D. B. przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego w okresie świadczeniowym 2019–2020 (k. 35 akt administracyjnych nr [...]).
Z kolejnej notatki służbowej sporządzonej z rozmowy telefonicznej z pracownikiem Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] stycznia 2021 r. wynika, że D. B. w dniu [...] grudnia 2020 r. złożyła wniosek o poszukiwanie dłużnika na terenie [...] (k. 39 akt administracyjnych nr [...]). Wniosek ma zostać przetłumaczony i dopiero po uzyskaniu odpowiedzi od organów [...] Sąd Okręgowy w K. będzie mógł wydać stosowanie zaświadczenie.
Pismem z dnia [...] stycznia 2021 r. D. B. wniosła odwołanie od decyzji Burmistrza z dnia [...] grudnia 2020 r., [...] i [...] odmawiających jej przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego w okresie świadczeniowym 2019–2020 i 2020–2021. W uzasadnieniu wskazała, że nie można było podjąć czynności związanych z wykonaniem tytułu wykonawczego za granicą, gdyż dłużnik alimentacyjny był nie do zlokalizowania. Jednocześnie podkreśliła, że odpowiadała na wszystkie pisma, jakie otrzymała z Sądu Rejonowego w K..
Decyzjami z dnia [...] lutego 2021 r., [...] i [...] Kolegium utrzymało w mocy zaskarżone decyzje Burmistrza z dnia [...] grudnia 2020 r., [...] i [...] odmawiające D. B. przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego w okresie świadczeniowym 2019–2020 i 2020–2021. W tożsamym uzasadnieniu obu decyzji wskazało, że materialnoprawną podstawą rozstrzygnięć był art. 15 ust. 4 pkt 3 lit. e ustawy z dnia [...] września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 877 z późn. zm., dalej "u.p.o.u.a."), zgodnie z którym do wniosku o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego należy dołączyć zaświadczenia lub oświadczenia oraz dowody niezbędne do ustalenia prawa do świadczenia, w tym informacje właściwego sądu lub właściwej instytucji o podjęciu przez osobę uprawnioną czynności związanych z wykonaniem tytułu wykonawczego za granicą albo o niepodjęciu tych czynności, w szczególności w związku z brakiem podstawy prawnej do ich podjęcia lub brakiem możliwości wskazania przez osobę uprawnioną miejsca zamieszkania dłużnika alimentacyjnego za granicą. Kolegium podkreśliło, że D. B. nie dołączyła przedmiotowego zaświadczenia, a jednocześnie nie podjęła wszystkich możliwych czynności w tym zakresie, aby dostarczyć żądane informacje. Powinna złożyć do Sądu Okręgowego w K. wniosek o wykonanie wyroku, a jeśli organ prowadzący nadal nie mógłby odszukać dłużnika – wtedy zostałoby wydane stosowane zaświadczenie. D. B. złożyła w dniu [...] grudnia 2020 r. wniosek o poszukiwanie dłużnika na terenie [...]. Z uwagi na fakt, że Sąd Okręgowy w K. musi oczekiwać na otrzymanie odpowiedzi na przetłumaczony wniosek, nie mógł wystawić stosownego zaświadczenia. Mając na względzie powyższe Kolegium stwierdziło, że D. B. nie dopełniła wszystkich czynności niezbędnych do spełnienia przesłanki określonej w art. 15 ust. 4 pkt 3 lit. e u.p.o.u.a.
Pismem z dnia [...] marca 2021 r. D. B. zaskarżyła powyższe decyzje odmawiające jej prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego w okresie świadczeniowym 2019–2020 i 2020–2021 (k. 2–3 akt sądowych). W uzasadnieniu wskazała, że podjęła wszystkie czynności, aby uzyskać zaświadczenie określone w art. 15 ust. 4 pkt 3 lit. e u.p.o.u.a. Zwróciła się w tej sprawie do Sądu Okręgowego w K., w którym poinformowano ją, że bez wyciągu z orzeczenia z Sądu Rejonowego w K. nie zostanie przyjęty wniosek o wydanie zaświadczenia. W lipcu 2020 r. D. B. zwróciła się do Sądu Rejonowego w K. o wydanie dokumentów niezbędnych do uzyskania zaświadczenia. W odpowiedzi uzyskała pismo z prośbą o podanie dokładnej daty urodzenia dłużnika alimentacyjnego G. S., miejsca jego urodzenia, numeru PESEL oraz wskazania dokładnego adresu zamieszkania we [...] (k. 4 akt sądowych). Zaznaczono, że dane te są niezbędne do prawidłowego sporządzenia wnioskowanego wyciągu z orzeczenia. D. B. wskazała, że nie może podać dokładnego adresu zamieszkania, ani numeru PESEL, gdyż ich nie zna. Jedynym znanym jej adresem było więzienie R. C., w którym G. S. przebywał w 2013 r. D. B. podkreśliła, że na każde pismo kierowane z Sądu odpowiadała zgodnie z prawdą i ze stanem jej wiedzy. Nie złożyła wniosku o wydanie przedmiotowego zaświadczenia do Sądu Okręgowego w K., gdyż nie posiada wyciągu z wyroku Sądu Rejonowego w K., a tego nie mogła uzyskać, gdyż nie zna żądanych danych G. S.. Dopiero w piśmie z dnia [...] stycznia 2021 r. Sąd Rejonowy w K. poinformował skarżącą, że może ona wystąpić do Prezesa Sądu Okręgowego w K. powołując się na art. 53 ust. 2 w zw. z art. 61 rozporządzenia Rady (WE) nr 4/2009 z dnia 18 grudnia 2008 r. w sprawie jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń oraz współpracy w zakresie zobowiązań alimentacyjnych (Dz. Urz. UE z 2009 r., L 7/1, dalej "rozporządzenie nr 4/2009"), by ten w ramach swoich kompetencji wystąpił do organu centralnego o wszczęcie procedury poszukiwawczej i o dane adresowe dłużnika dla potrzeb wszczęcia egzekucji za granicą (k. 5 akt sądowych). D. B. podkreśliła, że wskazana procedura jest w toku i oczekuje na informację o jej rezultacie. Zaznaczyła także, że dotychczas (to jest do 2019 r.) miała przyznane świadczenie z funduszu alimentacyjnego na podstawie wcześniej złożonych dokumentów niezawierających przedmiotowego zaświadczenia, więc za niezrozumiałe uznaje nagłe odebranie jej tego uprawnienia. D. B. podkreśliła również, że jest osobą bezrobotną od 2013 r., a jej ojciec był dotychczas wsparciem finansowym w wychowaniu córki. Ojciec D. B. zmarł w sierpniu 2020 r. i odtąd utrzymuje się ona z zasiłków.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko (k. 12–18 akt sądowych).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga zawiera usprawiedliwione podstawy.
Istotą sporu jest, czy w sprawie słusznie, to jest nie nazbyt rygorystycznie, zastosowano art. 15 ust. 4 pkt 3 lit. e u.p.o.u.a. jako podstawę odmowy przyznania D. B. świadczenia z funduszu alimentacyjnego w okresie świadczeniowym 2019–2020 i 2020–2021.
Zgodnie z przywołanym przepisem do wniosku o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego należy dołączyć zaświadczenia lub oświadczenia oraz dowody niezbędne do ustalenia prawa do świadczenia, w tym informacje właściwego sądu lub właściwej instytucji o podjęciu przez osobę uprawnioną czynności związanych z wykonaniem tytułu wykonawczego za granicą albo o niepodjęciu tych czynności, w szczególności w związku z brakiem podstawy prawnej do ich podjęcia lub brakiem możliwości wskazania przez osobę uprawnioną miejsca zamieszkania dłużnika alimentacyjnego za granicą.
Definiując bezskuteczność egzekucji ustawodawca rozróżnił w art. 2 pkt 2 u.p.o.u.a. dwa zasadnicze przypadki. Jeden z nich dotyczy stanu, gdy prowadzona jest egzekucja, jednak w jej wyniku w okresie ostatnich dwóch miesięcy nie wyegzekwowano pełnej należności z tytułu zobowiązań alimentacyjnych. Drugi przypadek dotyczy dłużników przebywających poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej. W ich przypadku bezskuteczność egzekucji może oznaczać zarówno niemożność prowadzenia, jak i niemożność wszczęcia egzekucji, w szczególności w przypadku braku podstawy prawnej do podjęcia czynności zmierzających do wykonania tytułu wykonawczego w miejscu zamieszkania dłużnika albo braku możliwości wskazania przez osobę uprawnioną miejsca zamieszkania dłużnika za granicą, co ma miejsce w niniejszej sprawie. W zależności od tego, który przypadek bezskuteczności zachodzi, inne wymagania ustawodawca przewidział dla jej udokumentowania, co reguluje art. 15 ust. 4 pkt 3 u.p.o.u.a.
Ustalenie prawa do świadczeń alimentacyjnych następuje na wniosek uprawnionego. Zgodnie z art. 15 ust. 4 pkt 3 u.p.o.u.a., do wniosku należy dołączyć odpowiednio zaświadczenia lub oświadczenie oraz dowody niezbędne do ustalenia świadczenia. Zwrot "odpowiednio" wskazuje, że wymienione w kolejnych literach materiały, o zróżnicowanym charakterze, powinny być dołączone do wniosku wówczas, gdy okoliczności faktyczne sprawy ich wymagają. Przepisy art. 15 ust. 4 pkt 3 lit. e u.p.o.u.a. odnosi się do jednego z przypadków bezskuteczności egzekucji, o jakich mowa w art. 2 pkt 2 u.p.o.u.a. – zawiera regulację odnoszącą się do bezskuteczności egzekucji związanej z wykonaniem tytułu wykonawczego za granicą, w stosunku do dłużnika przebywającego poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Przewiduje on, że w takim przypadku do wniosku należy dołączyć informacje właściwego sądu lub właściwej instytucji o podjęciu przez osobę uprawnioną czynności związanych z wykonaniem tytułu wykonawczego za granicą albo o niepodjęciu tych czynności, w szczególności w związku z brakiem podstawy prawnej do ich podjęcia lub brakiem możliwości wskazania przez osobę uprawnioną miejsca zamieszkania dłużnika alimentacyjnego za granicą.
W tym miejscu Sąd pragnie podkreślić, że przepisy regulujące postępowanie, w tym te dotyczące rodzaju składanych zaświadczeń w przedmiotowym postępowaniu, mają służyć realizacji norm prawa materialnego. W literaturze przedmiotu wskazuje się, że normy prawa procesowego mają charakter wtórny w odniesieniu do norm prawa materialnego, służą bowiem ich realizacji – tak też: H. Knysiak-Molczyk, Jednolitość procedury – mit, standard legislacyjny czy niezrealizowany postulat w sferze regulacji prawa administracyjnego? - dwugłos, [w:] M. Błachucki, T. Górzyńska (red.), Źródła prawa administracyjnego a ochrona wolności i praw obywateli, Warszawa 2014, s. 941. Również w orzecznictwie podkreśla się, że "kręgosłup" prawa administracyjnego stanowią przepisy prawa materialnego, zaś przepisy postępowania spełniają tylko rolę służebną, czyli wtórną (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 października 2012 r., II OSK 1675/12, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Podstawowym celem ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów jest dostarczanie środków utrzymania osobom, które nie są w stanie samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb, a w szczególności dzieciom oraz realizacja konstytucyjnej zasady pomocniczości, która nakłada na państwo obowiązek wspierania jedynie tych osób ubogich, które nie są w stanie samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb i nie otrzymują należnego im wsparcia od osób należących do kręgu zobowiązanych wobec nich do alimentacji (zob. preambuła u.p.o.u.a.). Realizacja tego celu powinna mieć priorytetowe znaczenie dla organów rozstrzygających sprawy z zakresu przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy należy zauważyć, co następuje. Z dokumentacji zgromadzonej w aktach wynika, że D. B. dołożyła wszelkich starań, aby pozyskać przedmiotowe zaświadczenie określone w art. 15 ust. 4 pkt 3 lit. e u.p.o.u.a. W tym celu zwróciła się do Sądu Okręgowego w K., w którym poinformowano ją, że bez wyciągu z orzeczenia z Sądu Rejonowego w K. nie zostanie przyjęty wniosek o wydanie zaświadczenia. Następnie, w lipcu 2020 r., D. B. zwróciła się do Sądu Rejonowego w K. o wydanie dokumentów niezbędnych do uzyskania zaświadczenia. W odpowiedzi uzyskała pismo z prośbą o podanie dokładnej daty urodzenia dłużnika alimentacyjnego G. S., miejsca jego urodzenia, numeru PESEL oraz wskazania dokładnego adresu zamieszkania we [...] (k. 4 akt sądowych). D. B. wskazała, że nie może podać dokładnego adresu zamieszkania, ani numeru PESEL, gdyż ich nie zna. Tym samym doszło do sytuacji, w której jeden organ (Sąd Okręgowy w K.) uzależnia wydanie przedmiotowego zaświadczenia od dokumentacji, jaką drugi organ (Sąd Rejonowy w K.) nie może wydać skarżącej ze względu na brak wskazania dokładnych danych dłużnika alimentacyjnego G. S., w tym miejsca jego zamieszkania, których to danych skarżąca nie zna. Tym samym stworzono sytuację, w której przepisy proceduralne znacząco utrudniły realizację norm prawa materialnego. Trzeba przy tym pamiętać, że dopełnienie formalnemu obowiązkowi przedłożenia wymaganego przez organy dokumentu okazało się dla D. B. dalece skomplikowane, a z jej perspektywy mogło się jawić wręcz jako niemożliwe, zwłaszcza, że jest ona osobą nie posiadającą wykształcenia prawniczego.
Wobec niemożności uzyskania przedmiotowego zaświadczenia przez D. B. w zwykłym trybie słusznie wszczęto procedurę przewidzianą w art. 53 ust. 2 w zw. z art. 61 rozporządzenia nr [...], która umożliwia Prezesowi Sądu Okręgowego w K. wystąpienie do organu centralnego o wszczęcie procedury poszukiwawczej i o dane adresowe dłużnika dla potrzeb wszczęcia egzekucji za granicą. Należy jednak podkreślić, że skarżąca została poinformowana o takiej możliwości dopiero w piśmie z dnia [...] stycznia 2021 r. (k. 5 akt sądowych), czyli już po wydaniu dwóch decyzji odmawiających przyznania jej świadczenia z funduszu alimentacyjnego w okresie świadczeniowym 2019–2020 i 2020–2021, w przypadku których podstawą prawną ich wydania był brak przedmiotowego zaświadczenia określonego w art. 15 ust. 4 pkt 3 lit. e u.p.o.u.a. W tej sytuacji Kolegium, mając wiedzę o toczącej się równocześnie procedurze poszukiwawczej dłużnika G. S. w trakcie postępowania przed organem drugiej instancji, powinno przedłużyć postępowanie do momentu jej zakończenia i złożenia przez skarżącą zaświadczenia. Byłoby to wskazane tym bardziej zresztą, że owo zaświadczenie miało jedynie potwierdzać (aktualizować) dane o okolicznościach już wcześniej udokumentowanych (że miejsce zamieszkania G. S. nie jest znane).
Sąd pragnie podkreślić, że zebrana w niniejszej sprawie dokumentacja pozwalała na wydanie decyzji o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego nawet bez konieczności przedłożenia przez D. B. spornego zaświadczenia. Pismo Prezesa Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] grudnia 2016 r., Oz. [...], wskazuje, że nie zdołano w ramach wcześniej prowadzonych postępowań ustalić adresu dłużnika alimentacyjnego G. S. (k. 8–9 akt sądowych). W ocenie Sądu ustalenia [...] organów z końca 2016 r. – w kontekście całokształtu okoliczności sprawy oraz wypowiedzi skarżącej – nie jawią się jako aż tak dalece nieaktualne, aby nie mogły być podstawą do przyjęcia za dowód, że D. B. odstąpiła od podjęcia wobec G. S. czynności w związku z "brakiem możliwości wskazania przez osobę uprawnioną miejsca zamieszkania dłużnika alimentacyjnego za granicą, jeżeli dłużnik zamieszkuje za granicą" (§ 6 ust. 7 lit. b r.s.t.p.). Tym samym można było przyjąć, iż wykazano przesłankę bezskuteczności egzekucji z art. 2 pkt 2 lit. b u.p.o.u.a., uprawniającą D. B. do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na córkę C. J. S.. W tym miejscu należy także podzielić argument przedstawiony w skardze, że D. B. miała w poprzednich okresach świadczeniowych przyznane świadczenie z funduszu alimentacyjnego na podstawie wcześniej złożonych dokumentów niezawierających przedmiotowego zaświadczenia, więc organ uznał, że zaistniały podstawy pozwalające na stwierdzenie bezskuteczności egzekucji wobec G. S..
Mając to wszystko na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.) uchylił decyzje organów administracji obu instancji.
Niniejszą sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 z późn. zm.), po uprzednim skierowaniu jej do takiego trybu przez Przewodniczącego Wydziału (k. 1 verte akt sądowych).
Zupełnie na marginesie sprawy i końcowo Sąd nadmienia, że po dacie wyrokowania w niniejszej sprawie do akt wpłynęła informacja nadesłana od właściwego organu [...], że G. S. jest nie do zlokalizowania. Wpływ tej informacji do akt organu potwierdza tylko (i wykazuje formalnie) aktualność stwierdzonego wcześniej (w końcu 2016 r.) stanu, że D. B. nie ma możliwości skutecznie egzekwować świadczeń alimentacyjnych od ojca dziecka, gdyż nie jest w stanie ustalić jego miejsca zamieszkania (§ 6 ust. 7 lit. b r.s.t.p.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło