II SA/Po 2563/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w P w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Zieliński /spr./ Sędzia NSA Stanisław Małek Asesor sąd. Lilianna Drewniak-Żaba Protokolant Sekr. sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2005r. sprawy ze skargi I.J. na decyzję Wojewody W. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości o d d a l a s k a r g ę /-/L. Drewniak – Żaba /-/A. Zieliński /-/St. Małek Decyzją z dnia [...] kwietnia 2003r., nr [...] na podstawie art. 104 kpa., art. 136 ust.3, art. 137, art. 142 w związku z art. 4 pkt 9b¹ ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2000r., nr 46, poz. 543 ze zm.) Dyrektor Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego, działając z upoważnienia Prezydenta Miasta P. jako prezydenta miasta na prawach powiatu, odmówił I.J., Z.L., J.L. i R.L. zwrotu nieruchomości położonej w P. przy ul. B., oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb Ł. II, arkusz mapy 1, działka nr "1" o pow. 19980 m², zapisanej w księdze wieczystej Kw nr [...]. Organ uznał, że nieruchomość, której dotyczył wniosek nie stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu w rozumieniu art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W przeprowadzonym postępowaniu ustalono, że celem wywłaszczenia były cele wojskowe, związane z funkcjonowaniem lotniska na Ł. Nieruchomość została użyta na ten cel, wobec czego wygasła ekspektatywa prawa żądania jej zwrotu. Bez znaczenia jest - zdaniem organu orzekającego - fakt, że część nieruchomości została w 1983 r. zagospodarowana w inny sposób. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła I.J., wskazując, że jej rodzina została zmuszona do sprzedaży działki w 1961r. ale już od 1945r. była pozbawiona możliwości dysponowania nią. Odwołująca się wniosła o dokonanie z urzędu wyceny i wypłatę dzierżawy za zajmowanie nieruchomości do 1961r. oraz o ustalenie ceny rynkowej działki. Decyzją z dnia [...] października 2003r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa. Wojewoda W. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Uznając, że materiał dowodowy zebrany w sprawie nie jest wystarczający do wydania merytorycznej decyzji, przeprowadzono w trybie art. 136 kpa. uzupełniające postępowanie wyjaśniające. W toku tego postępowania uzyskano pismo Wojskowego Zarządu Infrastruktury w P., zgodnie z którym nieruchomość będąca przedmiotem wniosku I.J., jest częścią terenów przylotniskowych, które od roku 1945 były we władaniu Ministerstwa Obrony Narodowej. Wojewoda wskazał, iż o tym, czy nieruchomość stała się zbędna w rozumieniu art. 136 ustawy o gospodarce nieruchomościami decyduje cel, na który została wywłaszczona. Wobec braku określenia tego celu w akcie notarialnym nabycia przedmiotowej nieruchomości, należało go ustalić na podstawie innych dowodów. Powołano w tym celu dowody z zeznań świadków – S.B., przedstawiciela Wojskowego Rejonowego Zarządu Kwaterunkowo – Budowlanego w P., przedstawiciela P.P Portów Lotniczych Oddział w P. K.P., przedstawicielki Portu Lotniczego Ł. sp. z o.o. I.W., Wnioskodawczyni oraz jej pełnomocnika. Zdaniem organu odwoławczego zebrane dowody nie pozostawiają wątpliwości co do tego, że nieruchomość nie była nabywana na cele inwestycyjne ustalone decyzją lokalizacyjną, lecz nabyto ją na cele wojskowe, realizowane na niej już po zakończeniu wojny. Odnosząc się do zarzutu, iż obecnie część nieruchomości nie jest używana zgodnie z celem wywłaszczenia Wojewoda powołał się na wyrok NSA z 18 kwietnia 1996r. (SA/Lu 1503/95), zgodnie z którym, jeśli nieruchomość została użyta na cel jej przejęcia, a w późniejszym czasie zmienił się sposób jej użytkowania, to nie powstaje obowiązek jej zwrotu. W skardze na decyzję Wojewody I.J. wskazała ponownie, że nieruchomość została wykorzystana niezgodnie z celem wywłaszczenia a także podniosła zarzut nieważności aktu notarialnego z [...] czerwca 1961r., na podstawie którego sprzedano przedmiotową nieruchomość, z uwagi na fakt, że ówcześni właściciele nieruchomości zwarli go pod przymusem. Ponadto sprzedaży tej dokonano na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, podczas gdy powinno się to dokonać na podstawie dekretu z dnia 7 kwietnia 1948r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939 – 1945r. Poza tym Skarżąca zarzuciła Wojewodzie brak odniesienia się do niektórych zarzutów zawartych w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał w całości swą dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest bezzasadna. Aktem notarialnym z dnia [...] czerwca 1961r., nr rep. A II 5953/61 dokonano sprzedaży przedmiotowej nieruchomości Państwu Polskiemu (Prezydium Rady Narodowej Miasta P.) za odszkodowaniem, w trybie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. (t.j. Dz.U. z 1974r., nr 10, poz. 64 ze zm.) o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Wbrew zarzutom Skarżącej akt ten nie był dotknięty wadą polegającą na powołaniu błędnej podstawy prawnej. Dekret z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945 r. (Dz. U. z 1948 r. Nr 20, poz. 138 i z 1949 r. Nr 65, poz. 527), na podstawie którego – zdaniem Skarżącej – powinno zostać dokonane wywłaszczenie, został uchylony przez art. 56 ust. 1 pkt 1 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Z kolei art. 56 ust. 2 cyt. ustawy jednoznacznie wskazywał, iż ilekroć obowiązujące przepisy odwołują się do owego dekretu, stosuje się zamiast przepisów tego dekretu odpowiednie przepisy wspomnianej ustawy. Dodatkowo art. 1 ustawy jednoznacznie stwierdzał, że wywłaszczenie może być dokonane z zachowaniem przepisów ustawy z 1958r., co oznacza, że żadne wywłaszczenie podjęte po wejściu w życie tej ustawy nie mogło zostać dokonane na podstawie aktu wcześniejszego, derogowanego ustawą z 1958r. Art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2000r., nr 46, poz. 543 ze zm.) stanowi, że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, zawiadamiając o tym właściwy organ. Z kolei art. 137 określa, kiedy daną nieruchomość należy uznać za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Dzieje się tak w przypadku, gdy pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo też utraciła moc decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji lub decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, a cel ten nie został zrealizowany. Art. 137 ust. 2 stanowi ponadto, że jeżeli cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, to zwrotowi podlega pozostała część. Należy jeszcze zauważyć, że art. 216 ustawy rozciąga zastosowanie przepisów art. 136 i 137 do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, jak stało się to w niniejszej sprawie. Niesporne i potwierdzone rzetelnym postępowaniem dowodowym jest w niniejszej sprawie to, że przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona w całości na cele wojskowe, związane z funkcjonowaniem lotniska na Ł. Skarżąca żądając zwrotu nieruchomości podnosi, że w późniejszym okresie, tj. w 1983r. część nieruchomości została przeznaczona na tworzenie ogródków działkowych, a więc na użytkowanie niezgodne z celem wywłaszczenia. Okoliczności te nie spełniają jednak przesłanek określonych w art. 137 ust. 1. Cel wywłaszczenia został bowiem zrealizowany i dopiero po 22 latach od momentu wywłaszczenia zmieniono przeznaczenie części przejętej niegdyś nieruchomości. Taka sytuacja, zgodnie z powołanymi wyżej przepisami, nie uprawnia do ubiegania się o zwrot nieruchomości. Jest to pogląd potwierdzony dotychczasowym orzecznictwem, zgodnie z którym obowiązek zwrotu wywłaszczonej nieruchomości na podstawie art. 136 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie powstaje, jeżeli nieruchomość została wykorzystana zgodnie z celem określonym w decyzji o wywłaszczeniu, choćby następnie była wykorzystywana na inne cele (wyrok NSA z 6 września 1994r., IV SA 1041/93, ONSA 1996, nr 2, poz. 61 i wyrok NSA z 1 czerwca 1994r., SA/Ka 1839/93). Wobec powyższego należy uznać, że decyzje organów obu instancji w przedmiotowej sprawie są zasadne, a skargę należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). /-/L. Drewniak – Żaba /-/A. Zieliński /-/St. Małek kk