II SA/Po 261/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Asesor WSA Arkadiusz Skomra (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 czerwca 2025 r. w sprawie ze skargi V. M. na postanowienie Inne z dnia 3 lutego 2025 r., znak sprawy [...] postępowanie [...] w przedmiocie uchybienie terminu do niesienia odwołania oddala skargę. Decyzją z dnia 28 maja 2024 r., nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, że wypłacone V. M. świadczenie wychowawcze na R. M. za okres od 1 października 2022 r. do 30 listopada 2022 r. w łącznej kwocie 1000 zł jest świadczeniem nienależnie pobranym i zobowiązał ją do zwrotu. Decyzję doręczono Skarżącej dnia 28 maja 2024 r. W dniu 12 czerwca 2024 r. Skarżąca wniosła odwołanie od powyższej decyzji. W dniu 16 sierpnia 2024 r. Skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji ZUS o odmowie prawa do świadczenia wychowawczego znak sprawy [...]. Postanowieniem z dnia 6 grudnia 2024 r., znak sprawy [...] (postępowanie [...]) Inne odmówił przywrócenie terminu do wniesienia odwolania od decyzji ZUS z dnia 28 maja 2025 r. Postanowieniem z dnia 3 lutego 2025 r., nr [...] (postępowanie [...]) organ stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, iz Skarżąca złożyla odwołanie po upływie 14 dni od otrzymania zaskarżone decyzji. Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła V. M. zarzucając naruszenie: art. 7 i 45 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 6, art. 7, art. 8 § 1 i 2, art. 15, art. 19, art. 58, art. 75 § 1, art. 77 § art. 79, art. 79a, art. 136 § 1 K.p.a., art. 13a ust. 4 i 5, art. 23 ust. 1, 1a, 1b ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2024 r., poz. 421) oraz art. 17 ust. 2 pkt. 2 ustawy z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych (Dz.U. 1982 nr 31 poz. 214 z późn. zm., dalej w skrócie "p.u.p"). Wskazując na powyższe Skarżąca wniosła o zobowiązanie Inne do przywrócenia terminu do wniesienia odowłania, zobowiązanie organu do wznowienia postępowania oraz stwierdzenie, że postepowanie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W uzasadnieniu skargi Skarżąca opisała przebieg dotychczasowego postępowania wskazując, iż nie zgadza się z ustaleniami organu, że nie była uprawniona do pobierania świadczenia wychowawczego oraz podnosząc, że nidgy nie otrzymała decyzji o odmowie przyznania świadcznia na R. M.. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powtarzając w ślad za decyzją, że wniesienie odwołania było możliwe w terminie a proces ustalania statusu “[...]" nie stanowi nieusuwalnej przyczyny uniemożliwiającej wniesienie odwołania. W piśmie z dnia 13 maja 2025 r. Skarżąca ustosunkowując się do odpowiedzi na skargę podniosła, iż posiada ciągłość uprawnień wynikających ze statusu [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zaznaczenia wymaga, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do brzmienia przepisu art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz.935 zwanej dalej: "P.p.s.a.".) Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, a z takim mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 1 P.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Przedmiotem tak rozumianej kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Inne o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania ma charakter wyłącznie procesowy i nie rozstrzyga merytorycznie sprawy. Tym samym zakres kontroli sądowej mającej za przedmiot takie postanowienie ogranicza się do analizy prawidłowości zastosowania przez organ odwoławczy art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie: Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej jako: "K.p.a."), który stanowił podstawę prawną zaskarżonego postanowienia. Z tych też względów Sąd rozpoznając niniejszą sprawę nie jest uprawniony do wypowiadania się w kwestii ciągłości statusu [...] Skarżącej i jej dzieci. Dlatego też wszelka argumentacja i zarzuty skargi w tym zakresie nie mogły zostać omówione i uwzględnione. Powyższe może stanowić podstawę wznowienia postępowania o co Skarżąca wnioskowała w piśmie z dnia 16 sierpnia 2024 r. Jednakże podkreślić należy, iż kwestia wszczęcia i prowadzenia postępowania wznowieniowego, pomimo oczekiwań Skarżącej w tym zakresie, nie może być przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie. Przechodząc do meritum niniejszej sprawy wskazać należy, iż zgodnie z art. 134 K.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Cytowany wyżej przepis nakłada na organy administracji obowiązek przeprowadzenia kontroli danego środka odwoławczego pod względem formalnym. Inaczej mówiąc pierwszą czynnością jaką winien podjąć organ po otrzymaniu odwołania jest sprawdzenie, czy wniesiony środek zaskarżenia jest dopuszczalny i czy został wniesiony w przepisanym terminie. Stwierdzenie przez organ odwoławczy, że przysługujący stronie środek zaskarżenia został wniesiony z uchybieniem terminu, powoduje bezskuteczność odwołania czego następstwem jest ostateczność decyzji wykluczająca merytoryczną kognicję organu odwoławczego. Wskazać również należy, że kategoryczne określenie "organ odwoławczy stwierdza" oznacza obowiązek organu odwoławczego stwierdzenia uchybienia terminu w sytuacji, gdy odwołanie zostało wniesione po jego upływie. Nie jest to zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 14 maja 2008 r. sygn. akt VII SA/Wa 333/08; z 31 października 2008 r. sygn. akt VI SA/Wa 492/08; publ. baza CBOSA, dalej jako "CBOSA"). Pamiętać jednak należy, że stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania na podstawie art. 134 K.p.a. winno być poprzedzone dokładnym wyjaśnieniem stanu faktycznego, co do tego, czy strona odwołująca się z całą pewnością przekroczyła termin określony w art. 129 § 2 K.p.a., zgodnie z którym odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Z powyższej regulacji jednoznacznie wynika, iż dla stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia środka zaskarżenia konieczna jest znajomość dwóch dat tj. daty doręczenia decyzji jak i daty wniesienia odwołania. W niniejszej sprawie de facto obie daty pozostają bezsporne. Jak wynika z Urzędowego Poświadczenia Doręczenia (k. [...] akt administracyjnych) Skarżąca decyzję ZUS odebrała dnia 28 maja 2024 r. Powyższej okoliczności Skarżąca nie kwestionowała ani w odwołaniu ani w skardze, a wręcz przeciwnie właśnie tą datę wskazuje jako datę doręczenia decyzji. Wobec powyższego termin do wniesienia odwołania upływał z dniem 5 czerwca 2024 r. Odnosząc się zaś do daty wniesienia odwołania z akt sprawy jednoznacznie wynika, że zostało ono wniesione dopiero 12 czerwca 2024 r., co Skarżąca potwierdziła w skardze (str. [...] skargi), a za tym z przekroczeniem terminu. Wobec powyższego skoro w niniejszej sprawie Skarżąca wniosła odwołanie z uchybieniem terminu do jego wniesienia, to na organie odwoławczym ciążył obowiązek wydania w oparciu o art. 134 K.p.a. postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Termin do wniesienia odwołania jest bowiem terminem wyznaczonym przez ustawodawcę, a organ nie ma żadnego wpływu na jego długość, niemożliwe jest więc jego przedłużenie. Stwierdzenie uchybienia terminu nie jest zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej. Na koniec wskazać należy, iż Skarżąca nie złożyła w toku postępowania wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Co prawda organ w toku postępowania wydał postanowienie o odmowie przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, to jednakże należy mieć na uwadze, że wyrokiem z dnia 12 czerwca 2025 r., sygn. akt II SA/Po 260/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził nieważność tego postanowienia uznając, że organ orzekł bez stosownego wniosku. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił.