II SA/Po 2633/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w P w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Kamieńska /spr./ Sędzia NSA Grażyna Radzicka Asesor sąd. Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant st.ref.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 07 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi W. i W. Z. na uchwałę Rady Miejskiej w R. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie przeznaczenia do zbycia nieruchomości w trybie bezprzetargowym; I. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały, II. zasądza od Rady Miejskiej w R. na rzecz skarżących kwotę [...] zł ([...] złotych 00/100) tytułem zwrotu kosztów sądowych. /-/ D.Rzymianiak-Owczarczak /-/ B.Kamieńska /-/ G.Radzicka Przedmiotem skargi wniesionej dnia [...] listopada 2003 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez Wi. i W. Z., po uprzednim wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa, jest uchwała nr [...] Rady Miejskiej w R. z dnia [...] sierpnia 2003 r. podjęta na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 9a ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tj. Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591) oraz art. 37 ust. 2 pkt 6 w związku z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz.U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543) o przeznaczeniu do sprzedaży "na polepszenie zagospodarowania posiadanej działki" trzech niezabudowanych działek stanowiących własność Gminy R. położonych w R. przy ul. Ł. na terenie przeznaczonym w planie zagospodarowania przestrzennego pod zabudowę mieszkaniową, a mianowicie działek: nr "1" o powierzchni 69 m2, nr "2" o powierzchni 51 m2 i nr "3" o powierzchni 38 m2. Skarżący zarzucili, że działki przeznaczone do sprzedaży zostały wyodrębnione z istniejącej drogi lokalnej - ulicy Ł. z naruszeniem przepisów rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 43, poz. 2373). Droga ta w chwili obecnej ma szerokość 9 m, a więc poniżej norm przewidzianych w § 7 rozporządzenia. Wyodrębnienie z niej przedmiotowych działek i odsprzedanie ich właścicielom sąsiednich nieruchomości zawęży jej szerokość do 6 m.Przepisy ust. 2 § 7 dopuszczają wprawdzie zmniejszenie szerokości ulicy poniżej dopuszczalnych norm, ale takie zmniejszenie musi odpowiadać konkretnym kryteriom. Niezachowanie norm szerokości musi być stosowane w wyjątkowych wypadkach, a te wypadki muszą być uzasadnione bądź to trudnymi warunkami terenowymi, bądź to istniejącym zagospodarowaniem. Tymczasem w niniejszej sprawie takie wyjątkowe wypadki nie zaistniały. Nadto w obrębie ulicy Ł. umieszczone zostały wszystkie media publiczne, to znaczy linia energetyczna, sieć wodociągowa, przyłącze gazowe, słupy oświetleniowe i szafki kablowe. Wyodrębnienie z tej drogi i przeznaczenie do sprzedaży przedmiotowych działek spowoduje ich przejście na własność osób fizycznych, a to ograniczy swobodę korzystania z tych urządzeń. Wreszcie przyjęcie mniejszej szerokości ulicy w liniach rozgraniczających wymaga przeprowadzenia szczegółowej analizy obejmującej szereg elementów przewidzianych w § 7 ust. 2 rozporządzenia. Zaskarżona uchwała została podjęta bez odpowiedniej konsultacji i prawidłowej analizy istniejących warunków oraz rzeczywistych potrzeb dokonania zmiany szerokości wyznaczonej ulicy. Skarżący - właściciele działki nr "4" usytuowanej na końcu ulicy Ł. - zarzucili też, że kwestionowana uchwała narusza przepisy, co do minimalnej szerokości ulic gminnych. Zgodnie bowiem z § 14 ust. 3 i § 15 ust. 1 droga lokalna, jaką jest ulica Ł., powinna mieć co najmniej dwa pasy ruchu o szerokości minimalnej w zabudowie jednorodzinnej lub przy uspokajaniu ruchu 3,00 - 2,50 m. Dwa pasy ruchu powinny mieć minimum 5,00 m. Oprócz tego zgodnie z § 37 ust. 1 droga lokalna powinna mieć pobocza gruntowe o szerokości nie mniejszej niż 0,75 m. Wobec tego minimalna szerokość ulicy Ł. powinna wynosić 6,50 m (dwa pasy ruchu plus pobocza). Tymczasem przewidziana szerokość ulicy po proponowanych zmianach wynosi zaledwie 6,00 m. Rada Miejska w R. wniosła o oddalenie skargi. W uzasadnieniu podkreśliła, iż na etapie wydzielania działek przeznaczonych do sprzedaży zaskarżoną uchwałą przyjęto, że ulica Ł. jest ulicą dojazdową, gdyż prowadzi tylko do trzech posesji. W tej sytuacji zgodnie z § 15 ust. 1 rozporządzenia jeden pas ruchu może mieć szerokość 2,25 m, a dwa pasy 4,5 m, co wraz z poboczami daje szerokość 6 m, Objęte uchwałą o przeznaczeniu do sprzedaży bezprzetargowej działki znajdują się na terenie oznaczonym w planie ogólnym zagospodarowania przestrzennego miasta R. symbolem "Bp" przeznaczonym dla zurbanizowanych terenów niezabudowanych. Drogę oznaczoną symbolem "dr" stanowi jedynie działka nr "5". Decyzja zatwierdzająca projekt podziału nieruchomości oznaczonej w ewidencji numerem "6", stanowiącej własność gminy, jest ostateczna. Ustosunkowując się do tych twierdzeń skarżący poinformowali, że ulica Ł. prowadzi nie tylko do ich działki i do działek objętych kwestionowaną uchwałą, ale i do innych jeszcze działek, na których są zlokalizowane obiekty handlowe i usługowe. Wydzielone z tej drogi działki przeznaczone zostały bez istotnej potrzeby właścicielom przyległych działek, zaliczającym się do osób znanych społeczności miejskiej. Wojewódzki Sąd Administracyjny - właściwy do rozpoznania sprawy na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustalę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) - zważył, co następuje: Skargę należy uznać za uzasadnioną, chociażby z innych przyczyn niż w niej wskazano. Jest poza sporem, że Burmistrz Miasta i Gminy R. ostateczną decyzją z dnia [...] lutego 2003 r. zatwierdził projekt podziału nieruchomości o numerze ewidencyjnym "6" o powierzchni 998 m2 położonej w R., stanowiącej własność gminy, na działki objęte kwestionowaną uchwałą: nr "1" o powierzchni 69 m2, nr "2" o powierzchni 51 m2 i nr "3" o powierzchni 38 m2 oraz na pozostałą działkę nr "5" stanowiącą drogę, o powierzchni 842 m2 (k. 94 akt sprawy). Skoro przytoczona decyzja funkcjonuje w obrocie prawnym, to skarżący nie mogą skutecznie zwalczać zatwierdzonego tą decyzją sposobu podziału, przy okazji zaskarżenia uchwały przeznaczającej do sprzedaży trzy działki objęte kwestionowaną decyzją. Zgodnie bowiem z zasadą trwałości decyzji ostatecznych wyrażoną w art. 16 kpa, decyzja pozostająca w obrocie prawnym korzysta z domniemania mocy obowiązującej decyzji. Nie jest jasne, czy cała powierzchnia podzielonej nieruchomości nr "6" stanowiła uprzednio drogę oraz czy i jak w planie zagospodarowania wytyczono linie rozgraniczające drogę. Stosownie do § 3 pkt 3 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 43, poz. 430) przez "linie rozgraniczające drogę" - rozumie się granice terenów przeznaczonych na pas drogowy lub pasy drogowe ustalone w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego lub w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. W tym przedmiocie Rada Miejska w R. się nie wypowiada. eksponując jedynie fakt usytuowania podzielonej nieruchomości gminnej na terenie, który zgodnie z planem ogólnym zagospodarowania miasta R. przeznaczony jest pod zabudowę mieszkaniową o niskiej intensywności oraz usługi. Z pisma Wojewody L. z dnia [...] października 2003 r. nr [...], adresowanego do skarżących (k. 6 akt sądowych) wynika, że ulica Ł. została zliczona do dróg gminnych na mocy § 2 uchwały Rady Miejskiej w R. z dnia [...] sierpnia 2002 r. nr [...] w sprawie zmiany kategorii dróg lokalnych miejskich na drogi gminne (Dz.U. Woj.L. Nr [...], poz. [...]). Późniejsza, bo wydana w dniu [...] lutego 2003 r., decyzja Burmistrza Miasta i Gminy R. zatwierdzająca podział nieruchomości nr "6" o powierzchni 998 m na trzy działki, nie może przesądzić o zmianie linii rozgraniczających drogi publiczne ustalonej w sposób wyżej wskazany. Zaliczenie uchwałą Rady Miejskiej ulicy dochodzącej do nieruchomości skarżących do kategorii dróg gminnych powoduje obowiązek spełnienia określonych parametrów technicznych przy ich budowie. Służą one między innymi realizacji uprawnienia skarżących do swobodnego dojazdu do ich działki. Jeżeli - jak twierdzą skarżący, a Rada Miejska tego twierdzenia nie obaliła - wystawione do sprzedaży działki przed wydaniem ostatecznej decyzji o podziale nieruchomości były usytuowane w pasie drogi publicznej, to - nawet przyjmując istnienie domniemania mocy obowiązującej decyzji o podziale - nie mogły być przeznaczone kwestionowaną uchwała do sprzedaży bez spełnienia przesłanek określonych w art. 37 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz.U. Nr 46, poz. 543 z 2000 r.). Przepis ten dopuszcza - jako jeden z wyjątków od zasady, że sprzedaż nieruchomości albo oddanie w użytkowanie wieczyste nieruchomości gruntowej następuje w drodze przetargu - sprzedaż w drodze bezprzetargowej części nieruchomości niezbędnych do poprawienia warunków zagospodarowania nieruchomości przyległej, stanowiącej własność lub oddanej w użytkowanie wieczyste osobie, która zamierza tę część nabyć, jeżeli nie mogą być zbyte jako odrębne nieruchomości. Nie ma wątpliwości, co do tego, że zbycie objętych kwestionowaną uchwała działek przyczyni się do poprawienia warunków zagospodarowania nieruchomości przyległej. W kwestionowanej uchwale Rada Miejska postanawiając o przeznaczeniu przedmiotowych działek do sprzedaży "na polepszenie zagospodarowania posiadanej działki" przeoczyła, że nie każde poprawienie warunków zagospodarowania nieruchomości przyległej uzasadnia zbycie części nieruchomości gminnej w trybie bezprzetargowym, leczy tylko "niezbędne", czyli takie "bez którego nie można się obejść; koniecznie potrzebne, nieodzowne" (patrz Słownik języka polskiego PWN W-wa 1979 r. t. II str. 374). Na niezbędność polepszenia kwestionowana uchwała nie powołuje się, ani spełnienie tej przesłanki nie zostało wykazane w toku postępowania. Dlatego na podstawie art. 147 § 1 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzeczono jak w sentencji. /-/ D.Rzymianiak-Owczarczak /-/ B.Kamieńska /-/ G.Radzicka MK