II SA/Po 264/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu w dniu 20 czerwca 2016r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi M. C. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowanego z dnia [...] marca 2016r. Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. /-/ K. Witkowicz-Grochowska M. C. wraz ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych (k. 14 akt sąd.). We wniosku podała jedynie, że posiada dom o powierzchni [...] m² we współwłasności, udział 40 % oraz że uzyskuje rentę w wysokości [...] zł netto miesięcznie, a zobowiązania i stałe wydatki wynoszą [...] zł. miesięcznie. Z uwagi na fakt, że wniosek o prawo pomocy na urzędowym formularzu był niepełny, co do pełnej i aktualnej sytuacji finansowej, zwrócono się do skarżącej, w oparciu o przepis art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016r., poz. 718, dalej "P.p.s.a."), o uzupełnianie wniosku o prawo pomocy poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. Istotne w sprawie jest przede wszystkich ustalenie, czy skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe samodzielnie, czy z innymi osobami, skoro korespondencję do niej skierowaną odbiera syn, jako dorosły domownik, a w związku z tym uwzględnić należy dochody wszystkich domowników i koszty utrzymania całej rodziny. Zobowiązano zatem skarżącą przede wszystkim do podania wszystkich aktualnych źródeł miesięcznych dochodów stałych, jak i dorywczych, jakie uzyskuje skarżąca i osoby, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe (syn) oraz do poparcia tych twierdzeń odpowiednimi dokumentami (PIT). W związku z tym zwrócono się o podanie, czy prowadzona jest działalność gospodarcza, jeżeli tak to z jakim wynikiem finansowym. Zobowiązano skarżącą do przedłożenia aktualnych wyciągów z rachunków bankowych za okres ostatnich 6 miesięcy wraz z informacją o zaciągniętych kredytach i pożyczkach oraz o zajęciach komorniczych. Wyciągi z tych rachunków przedstawiają, bowiem wprost skalę środków jakimi wnioskodawczyni realnie dysponuje. Nadto zobowiązano skarżącą do podania jakie posiada nieruchomości i czy przynoszą one dochody oraz jakie koszty ponosi w związku z ich utrzymaniem. Zwrócono się także o podanie, czy skarżąca korzysta z pomocy społecznej i w jakiej wysokości. Wezwano także skarżącą do podania jakie ona i syn posiadają samochody, oraz do przedstawienia szczegółowego spisu koniecznych kosztów bieżącego utrzymania całej rodziny, gdyż wysokość realnie ponoszonych kosztów z tego tytułu wskazuje także na wielkość środków, jakimi skarżąca rzeczywiście rozporządza. Przesyłka wraz z powyższym zarządzeniem została wysłana na prawidłowy adres i odebrana przez skarżącą osobiście. Zarządzenie nie zostało jednak wykonane i skarżąca nie przedłożyła żadnych oświadczeń, czy dokumentacji źródłowej. Regulacja dotycząca prawa pomocy, zawarta w art. 246 §1 P.p.s.a. stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 P.p.s.a., stosownie do której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zgodnie z dyspozycja art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej, gdy wykaże nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznych kosztach bieżącego utrzymania siebie i rodziny. Dlatego podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów sądowych związanych z obroną swoich praw przed sądem. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności, jak i zgromadzone dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Wnioskodawczyni winna, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie przez nią środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, jest obiektywnie niemożliwe. Przy czym należy podkreślić, że sytuację finansową skarżącej należy badać w kontekście dochodów i kosztów utrzymania wszystkich członków jego rodziny. Z istoty prawa pomocy wynika, że możliwości płatnicze wnioskodawczyni oceniać należy z uwzględnieniem sytuacji rodzinnej, dochodów i kosztów utrzymania wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym. Wyjaśnienia wymagała zatem aktualna sytuacja finansowa skarżącej i syna, z którym prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Z istoty prawa pomocy wynika możliwość skorzystania z dobrodziejstwa prawa pomocy, dopiero gdy strona wykaże, że po uiszczeniu wszystkich koniecznych kosztów swojego i rodziny utrzymania nie dysponuje wolnymi środkami, które mogłaby przeznaczyć na poniesienie kosztów sądowych niniejszego postępowania. Pomimo wezwania w trybie przepisu art. 255 P.p.s.a. skarżąca nie złożyła żadnych dodatkowych oświadczeń, co do aktualnego stanu finansowego, a także nie przedłożyła żadnych dokumentów źródłowych, które umożliwiłyby ocenę, czy jej sytuacja rodzinna i finansowa uzasadnia twierdzenie, że nie stać jej na uiszczenie kosztów postępowania sądowego w niniejszej sprawie, chociażby w części. Wobec powyższego opierając się o treść formularza wniosku o prawo pomocy przyjąć należy, że złożone w niniejszej sprawie oświadczenie nie odzwierciedla pełnej i rzeczywistej sytuacji finansowej wnioskodawczyni. Brak współpracy skarżącej, ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, skutkować musi odmową przyznania tego prawa. Uniemożliwia, bowiem wolną od wątpliwości ocenę sytuacji finansowej i majątkowej wnioskującej oraz stanu jej rodziny. Wobec powyższego niemożliwe okazało się ustalenie jaki jest rzeczywisty stan finansowy skarżącej, a od tego zależało ewentualne przyznanie prawa pomocy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. post. NSA z dnia 1 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 235/06; post. NSA z dnia 27 października 2011r., sygn. akt I GZ 170/11, www.cebois.nsa.gov.pl). Niemożliwe okazało się poczynienie pełnych i prawidłowych ustaleń faktycznych pozwalających na ustalenie w jakiej części może uiścić koszty sądowe niniejszego postępowania. W tym stanie rzeczy, oddalić należało wniosek o przyznanie prawa pomocy. Na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 P.p.s.a. w zw. z art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a. orzeczono, jak w postanowieniu. /-/ K. Witkowicz-Grochowska