II SA/Po 2672/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędziowie WSA Barbara Koś ( spr.) Asesor Szymon Widłak Protokolant: sekr. sąd. Kamila Perkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2006 r. sprawy ze skargi W.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wykreślenia z ewidencji działalności gospodarczej 1. oddala skargę 2. przyznaje od Skarbu Państwa- Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, adwokatowi M.B.koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w kwocie [...] ( dwieście[...] złotych ) oraz kwotę [...]( pięćdziesiąt dwa i 80/100 ) złotych stanowiącą 22% podatku od towarów i usług. /-/ Sz. Widłak /-/ W. Długaszewska /-/ B. Koś Wójt Gminy B. decyzją z dnia [...] ., działając na podstawie art. 105 i 149 § 3 kpa w związku z art. 88 e/ ust. 2 ustawy z dnia 19.11.1999 r. prawo działalności gospodarczej ( Dz. U nr 101, poz.1178 ze zm. ) po rozpatrzeniu wniosku W.G. z dnia [...] r. odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie wykreślenia wpisu do ewidencji działalności gospodarczej dokonanego przez Wójta Gminy B. w dniu 31 sierpnia 1994 r. pod numerem [...]. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji podał, że pismem z dnia 10 stycznia 1996r. W.G. wystąpił do Wojewody z wnioskiem o stwierdzenie nieważności zmiany wpisu do ewidencji działalności gospodarczej dokonanej przez Wójta Gminy B. w dniu 31 sierpnia 1994r. pod numerem [...]. W istocie, wniosek ten jest wnioskiem o wykreślenie dokonanej zmiany wpisu. Wnioskodawca zarzucił naruszenie prawa przy dokonywaniu przedmiotowego wpisu, mocą którego wykreślono go ze składu trzyosobowej spółki cywilnej "B", przede wszystkim z uwagi na brak udziału w przeprowadzonym postępowaniu ( art. 145 § 1 pkt. 4 kpa). W okresie ostatnich siedmiu lat, licząc od daty złożenia wniosku, sprawa ta była rozstrzygana wielokrotnie w obu instancjach przed organami administracji rządowej i samorządowej. Sprawą tą kilkakrotnie zajmował się również Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie oraz Ośrodek Zamiejscowy NSA w Poznaniu, który głównie z przyczyn formalnych uchylał wydawane decyzje i przekazywał je do ponownego rozpoznania. Ostatecznie pismem z dnia 18 lipca 2003r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 65 § 1 kpa, przekazało tutejszemu organowi wniosek W.G. z dnia 10 stycznia 1996r., stwierdzając, że z uwagi na charakter prawny zarzutu zawartego we wniosku w/wym, organem właściwym do jego rozpoznania jest Wójt Gminy B. Rozpoznając w/w wniosek Wójt stwierdził, że ostateczną decyzją z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekło o wykreśleniu z urzędu z ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez Wójta Gminy B. spółki cywilnej "B" z siedzibą w B.. Decyzja ta uprawomocniła się w dniu 25 października 2002r., kiedy to Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek zamiejscowy w Poznaniu, po uprzednim rozpoznaniu oddalił skargę W.G.. Wykreślenie spółki cywilnej "B"" z ewidencji działalności gospodarczej powoduje, że sprawa wykreślenia z ewidencji działalności gospodarczej wpisu dokonanego w dniu 31.08.1994r. pod numerem [...] nie może zostać rozstrzygnięta co do istoty. Skoro wykreśleniu uległ wpis podstawowy dokonany w roku 1990, nie da się obronić ewentualny pogląd, że istnieje, w sensie prawnym, wpis cząstkowy ( zmiana wpisu dokonana przez tutejszy organ w dniu 31.08.1994r.). Wszczęcie i prowadzenie postępowania administracyjnego w sprawie wykreślenia wpisu do ewidencji działalności gospodarczej dokonanego przez Wójta Gminy B. w dniu 31.08.1994r., pod numerem [...] jest bezprzedmiotowe w tym znaczeniu, że znikł, w sensie prawnym i faktycznym wpis, którego to postępowanie miałoby dotyczyć ( art. 105 kpa), Na skutek odwołania W.G. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r., Nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy podzielił stanowisko Wójta co do bezprzedmiotowości postępowania o wykreślenie wpisu cząstkowego z uwagi na wykreślenie całej spółki cywilnej z ewidencji działalności gospodarczej. Ponadto Kolegium wskazało, że W. G. składając wniosek dopiero w dniu 10 stycznia 1996 r. nie zachował miesięcznego terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, o którym mowa w art. 148 kpa. O wpisie z dnia 31.08.1994 r. wnioskodawca wiedział co najmniej od 23.01.1995 r., kiedy to wystąpił o dokonanie zmiany nazwy spółki. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego W.G. wniósł o stwierdzenie nieważności obu wyżej opisanych decyzji, stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] wraz z poprzedzającą ją decyzją Wójta Gminy B. z dnia [...] z uwagi na to, że pozostają w związku z w/w decyzjami i razem tworzą pod względem prawnym i faktycznym logiczną całość. Zarzucił również, że w składzie orzekającym był R.K., który występował w sprawie wpisu z 31.08.1994r. jako pełnomocnik Wójta Gminy B., zatem nie mógł orzekać w drugiej instancji. W piśmie z dnia 3 stycznia 2006 r. oznaczonym przez stronę jako uzupełnienie skargi skarżący dodatkowo żądał aby sąd orzekł, że spółka powinna być wykreślona w dniu 31.12.1994 r. stosownie do punktu 3 umowy spółki. Wnosił ponadto o orzeczenie, że po dniu 31.12.1994 wpis do ewidencji nr [...] dokonany przez Wójta Gminy B. w dniu 30.12.1990r. powinien być wykreślony przez organ ewidencyjny zgodnie z wnioskiem złożonym przez skarżącego i, że umowa była zawarta na czas określony przez wspólników M. i W.G.. Wniósł o przeprowadzenie dowodu z akt rejestrowych spółki cywilnej znajdujących się w Urzędzie Gminy w B. na okoliczność, że skarżący złożył wnioski o wykreślenie spółki cywilnej działającej na mocy umowy z dnia 30.12.1990r. z dniem 31.12.1994r. z rejestru ewidencji prowadzonej przez w/w Urząd Gminy oraz, że jego wnioski do dnia orzekania nie zostały przez w/w Urząd Gminy rozpatrzone. Wnosił również aby Sąd na rozprawie w dniu 18.01.2006r. unieważnił wszelkie orzeczenia wydane w sprawie, a związane z wpisem do ewidencji działalności gospodarczej nr [...] dokonanego przez Wójta Gminy B. w dniu 30.12.1990r. i wydał orzeczenie łączne w sprawie oraz orzekł o odszkodowaniu na rzecz skarżącego od organów z tytułu wydania orzeczeń z rażącym naruszeniem prawa. Skarżący złożył również wniosek o przyznanie mu adwokata z urzędu. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 28.02.2006 r. ustanowiono dla skarżącego adwokata z urzędu. Pełnomocnik skarżącego wnosił i wywodził jak w skardze, a ponadto wniósł o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego, które nie zostały uiszczone. Uczestnicy postępowania, M.G. i W.G. reprezentowani przez pełnomocnika, radcę prawnego wnieśli o oddalenie skargi i zasądzenie od skarżącego na ich rzecz kosztów zastępstwa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i przedstawioną tam argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga jest nieuzasadniona. Z akt administracyjnych wynika, że skarżący złożył w dniu 10 stycznia 1996 r. do Wojewody wniosek "o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej wydanej w formie zaświadczenia Nr [...] z dnia 31.08.1994 r." o wpisie zmian do ewidencji działalności gospodarczej, podając między innymi, że bez własnej winy nie brał udziału w postępowaniu, w którym wydano powyższe zaświadczenie. W sprawie powyższego wniosku zapadły liczne decyzje administracyjne, które poddane były kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego, który konsekwentnie stwierdzał, że brak jest podstaw prawnych do wydawania decyzji o stwierdzeniu nieważności czynności materialnoprawnej, polegającej na dokonaniu wpisu do ewidencji, a wniosek skarżącego winien być rozpoznany przez właściwego Wójta Gminy na podstawie art. 19 ust. 2 ustawy z dnia 28 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej ( Dz. U. Nr 41, poz. 324 ze zm. ) w drodze decyzji o wykreśleniu wpisu z 31.08.1994 r. lub też o odmowie wykreślenia tego wpisu. ( por. wyrok NSA w Poznaniu z 05.12.1997 r., sygn. akt II SA/Po 550/97, wyrok NSA w Warszawie z 10.08.1998 r., sygn. akt II S.A./Po 711/98 i tam powołany wyrok NSA w Warszawie z 28 maja 1997 r., sygn. akt IISA1642/96, wyrok NSA w Warszawie z 03.11.1999 r., sygn. akt II S.A. 351/99 ). Prawidłowo zatem postąpiło Samorządowe Kolegium Odwoławcze, przekazując pismem z 18.07.2003 r. wniosek W. Gr. z 10.01.1996 r. Wójtowi Gminy B. do rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. 19 ust. 2 ustawy z dnia ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej ( Dz. U. Nr 41, poz. 324 ze zm. ) wpis do ewidencji podlega wykreśleniu także wtedy, gdy organ ewidencyjny dokonał go z naruszeniem prawa; w tym przypadku odpowiednio stosuje się przepisy dotyczące wznowienia postępowania administracyjnego i stwierdzania nieważności decyzji. W uzasadnieniu wyroku z 28 maja 1997r., sygn. akt II SA 1642/96 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że jeżeli z wnioskiem o wszczęcie postępowania ewidencyjnego, o jakim mowa w art. 15-17, art. 18 lub art. 19 ustawy o działalności gospodarczej występuje jeden ze wspólników spółki cywilnej, to organ ewidencyjny, stosownie do art. 61 § 1 kpa w związku z art. 13 cyt. ustawy, obowiązany jest zawiadomić wszystkich wspólników tej spółki. Sprzeciw któregokolwiek ze wspólników zgłoszony wobec wniosku o dokonanie zmiany wpisu w ewidencji działalności gospodarczej lub o wykreślenie spółki z ewidencji, musi prowadzić do odmowy uwzględnienia przez organ ewidencyjny powyższego wniosku, dopóki spór miedzy wspólnikami nie ustanie lub nie zostanie rozstrzygnięty przez sąd w postępowaniu cywilnym. Zmiana omawianego wpisu do ewidencji w dniu 31 sierpnia 1994 r. została zatem wprowadzona z naruszeniem art. 61 § 1, art. 10 § 1 i art. 81 kpa, gdyż organ ewidencyjny dokonał tej czynności bez uprzedniego zawiadomienia W.G. o złożeniu przez innego wspólnika wniosku o jego wykreślenie z ewidencji działalności gospodarczej. Podzielając powyższy pogląd prawny wskazać należy, że wynika z niego, iż rozpoznanie wniosku strony z 10 stycznia 1996 r. winno nastąpić na podstawie przepisów dotyczących wznowienia postępowania, bowiem niedopuszczenie W.G. do udziału w postępowaniu, w którym dokonano zmiany wpisu poprzez m.in. wykreślenie go z ewidencji działalności gospodarczej na skutek wniosku zgłoszonego przez innego wspólnika, stanowi podstawę wznowienia postępowania wymienioną w art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Zarzut skarżącego, że kwestionowany wpis winien być usunięty poprzez stwierdzenie jego nieważności, gdyż nie składał on nigdy wniosku o wznowienie postępowania okazał się w tym stanie rzeczy nieuzasadniony. W okolicznościach niniejszej sprawy postępowanie nie mogło być jednak wznowione z powodu braku możliwości rozstrzygnięcia co do istoty sprawy. Prawidłowe jest stanowisko organu pierwszej instancji co do tego, że wszczęcie postępowania nadzwyczajnego w trybie przepisów o wznowieniu postępowania w celu wykreślenia wpisu cząstkowego w sytuacji, gdy wykreślono z ewidencji całą jednostkę rejestrową wraz z tym wpisem, nie jest dopuszczalne. Takie postępowanie będzie bowiem bezprzedmiotowe. W wyniku wykreślenia z ewidencji działalności gospodarczej spółki cywilnej "B" z siedzibą w B. decyzją ostateczną Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] ( NSA Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu wyrokiem z 25.10.2002 r., sygn. akt II S.A./Po 4600/01 i II S.A./Po 114/02 oddalił skargę W.G. na tę decyzję ) przestała istnieć w tej ewidencji cała jednostka rejestrowa objęta pozycją [...], czyli również wpis dokonany w dniu 31 sierpnia 1994 r. Skoro wpis nie funkcjonuje w ewidencji to nie można go już weryfikować na podstawie przepisu określającego sposób postępowania z wpisami dokonanymi z naruszeniem prawa ( art. 88 e/ ust.2 ustawy z 19 listopada 1999 r. – Prawo działalności gospodarczej - Dz. U. Nr 101, poz. 1178 ze zm. ). Zasadnie zatem organ I instancji odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosku skarżącego z 10 stycznia 1996 r., powołując się na przepis art. 105 kpa w związku z art. 149 § 3 kpa. W związku z powyższym decyzja organu drugiej instancji utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy B. z 22 sierpnia 2003 r. odpowiada prawu. Rozstrzygnięcie to jest także trafne w części, w której stwierdza, że wniosek został złożony z uchybieniem art. 148 kpa. W wyroku z dnia 10 sierpnia 1998 r., sygn. akt II SA 711/98, dotyczącym wniosku W.G. z 10 stycznia 1996 r., Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że "odpowiednie stosowanie przepisów kpa o wznowieniu postępowania i stwierdzaniu nieważności, do których odsyła art. 19 ust. 2 ustawy z 23.12.1988 r. o działalności gospodarczej nie oznacza zastosowanie tylko tych z nich, które określają podstawy wznowieniowe czy przesłanki do stwierdzania nieważności decyzji ( art. 145 § 1 i 156 § 1 kpa) ale także przepisów, które przewidują ograniczenia czasowe do wzruszania w omawianych trybach decyzji ostatecznych ( art. 146 § 1 i 156 § 2 kpa ) oraz przepisów regulujących kwestię właściwości ( art. 150 § 1 i 2 i 157 § 1 kpa )". Takie ograniczenia czasowe stwarza również art. 148 kpa, stanowiący w § 1, że podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji państwowej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania i w § 2, iż termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Znajduje on zatem także zastosowanie przy wzruszaniu wpisu do ewidencji na podstawie art. 88 e/ ust. 2 ustawy z 19 listopada 1999 r. – Prawo działalności gospodarczej ( Dz. U. Nr 101, poz. 1178 ze zm. ). Organ drugiej instancji ustalił, czego skarżący nie kwestionował, że o dokonanym wpisie skarżący musiał wiedzieć co najmniej 23 stycznia 1995 r., zatem złożenie wniosku z 10 stycznia 1996 r. nastąpiło z naruszeniem art. 148 § 1 kpa. W związku z treścią zarzutów podniesionych w piśmie z 3. 01. 2006 r., wskazać należy, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) sąd administracyjny orzeka w granicach danej sprawy, czyli w tym konkretnym przypadku, sprawy zainicjowanej wnioskiem z dnia 10 stycznia 1996 r. i objętej decyzją Wójta Gminy B. z [...] r. i decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego i nie może orzekać, ani o innych wnioskach skarżącego składanych Wójtowi – dotyczących wykreślenia spółki z dniem 31.12.1994 r., ani o wszystkich innych dotychczas wydanych decyzjach, czy zaświadczeniach związanych z działalnością podmiotu zarejestrowanego przez Wójta Gminy B. w ewidencji działalności gospodarczej pod nr [...] jak również o ewentualnym odszkodowaniu na rzecz strony skarżącej. Te "inne decyzje", a wśród nich także decyzja SKO z 21 września 2002 r., poddane były kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Ubocznie tylko wyjaśnić należy, że w wyroku z 28 maja 1997 r., sygn. akt II S.A.1642/96 ( k. 49 akt sądowych ) sąd stwierdził, że: "skoro dopuszczalna jest zmiana składu osobowego spółki cywilnej to przyjęcie nowego członka lub wystąpienie wspólnika ze spółki wieloosobowej nie powoduje automatycznie ustania ( rozwiązania ) spółki, a w takiej sytuacji następuje zmiana wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, albowiem spółka taka jako podmiot nie zaprzestała działalności gospodarczej." Oznacza to, że po wystąpieniu ze spółki W.G. nadal zgodnie z wolą wspólników istniała spółka w składzie dwuosobowym. Niezasadny w świetle akt administracyjnych okazał się również zarzut udziału R.K.– członka Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które wydało zaskarżoną decyzję, w charakterze pełnomocnika Wójta Gminy B., działającego jako organ pierwszej instancji. Z tych względów orzeczono jak w sentencji zgodnie z art.151, art.199 i art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. ). /-/ Sz. Widłak /-/ W. Długaszewska /-/ B. Koś K.P.d.