II SA/Po 285/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi F. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy terenu; postanawia zwolnić skarżącą od kosztów sądowych części poprzez zwolnienie od uiszczenia wpisu od skargi. /-/ B. Drzazga Postanowieniem z dnia 15 maja 2008r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym odmówiła F. A. przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że oświadczenie zawarte we wniosku o zwolnienie od kosztów w zestawieniu z dokumentami zawartymi w aktach sprawy okazały się niepełne i niewystarczające dla oceny rzeczywistego stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych skarżącej. Ponadto w odpowiedzi na wezwanie referendarza do złożenia dodatkowych wyjaśnień nie wyjaśniła wątpliwości dotyczących jej stanu majątkowego i finansowego. W szczególności nie opisała posiadanych nieruchomości, dochodów jakie przynoszą oraz kosztów ich utrzymania. Podała jedynie, że należy do niej wąski pas podwórza o długości 30 m i ruiny. Oświadczyła przy tym, że nie ma żadnych dochodów z podwórza. Tymczasem z akt zgromadzonych w sprawie wynika, że wraz z drugą osobą jest współwłaścicielką trzech zabudowanych działek położonych w centrum K. Skarżąca przemilczała sposób wykorzystania tych budynków. Nie wypowiedziała się jakie lokale się tam znajdują, czy czerpie dochody z ich wynajmu i jakie ponosi koszty z utrzymania tych nieruchomości. Nie przedłożyła też jakiejkolwiek dokumentacji, z której wynikałoby, że ma trudności z wyegzekwowaniem należących do niej wierzytelności. Istota prawa pomocy sprowadza się bowiem do wykazania, jakim majątkiem wnioskodawczyni dysponuje, jakie uzyskuje z niego dochody, a z drugiej strony podanie jakie ponosi koszty jego utrzymania. Wskazanie tych danych pozwala dopiero na określenie rzeczywistych możliwości płatniczych wnioskodawczyni. Skarżąca nie przedłożyła także zeznania podatkowego za poprzednie lata, co uniemożliwia wgląd we wszystkie przychody i tym samym ocenę jej możliwości płatniczych, a w konsekwencji ustalenie, czy jest w stanie ponieść koszty sądowe chociażby w części. W ocenie referendarza sądowego wnioskodawczyni nawet nie uprawdopodobniła, że nie jest w stanie ponieść części kosztów bez uszczerbku w koniecznym swoim utrzymaniu. F. A. wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia. Wskazała, że Sąd w żadnej jej sprawie nie rozpatrzył pozytywnie wniosku o zwolnienie od kosztów. Jednocześnie Sąd w sprawie o sygn. akt II SA/Po 498/04 zwolnił od kosztów sądowych Z. A., która posiada znaczący majątek i prowadzi sklep zegarmistrzowsko-jubilerski. Wnioskodawczyni podała również, że postanowieniem Sądu Rejonowego w K. z dnia [...]r. sygn. akt [...] zobowiązana została do zapłaty na rzecz Z. A. kwoty [...] zł z tytułu uzyskanych pożytków z nieruchomości. Z kolei wyrokiem z dnia 27 lipca 2004. Trybunał w Strasburgu Z. A. została zobowiązana do oddania na rzecz skarżącej majątku po rodzicach skarżącej. Wobec skutecznego wniesienia przez F. A. sprzeciwu – na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej p.p.s.a.) - postanowienie z 15 maja 2008r. utraciło moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega ponownie rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Na wezwanie Sądu z dnia 13 czerwca 2008r. skarżąca przedłożyła nieprawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w K. z dnia [...]. ([...]), którym to: 1. zniesiono współwłasność nieruchomości o pow. 0.02.16 ha stanowiącej zabudowaną działkę położoną w K. przy ul. R. [...] i ul. S. [...], przyznając ją na wyłączną własność Z. A., 2. zniesiono współwłasność nieruchomości o pow. 0.02.93 ha, stanowiącej zabudowane działki położone w K. przy ul. S. [...] i [...], przyznając ją na wyłączną własność F. A., 3. zasądzono od Z. A. na rzecz F. A. dopłatę z tytułu podziału, przy uwzględnieniu poniesionych przez zainteresowane nakładów, w kwocie [...],- zł, 4. zasądzono od F. A. na rzecz Z. A. tytułem rozliczenia uzyskanych / możliwych do uzyskania przez zainteresowane pożytków z tytułu posiadania nieruchomości kwotę [...],- zł. W powołanym postanowieniu Sąd Rejonowy ponadto zasądził od F. A. na rzecz Z. A. kwotę [...] zł tytułem zwrotu kosztów postępowania i nakazał ściągnąć na rzecz Skarbu Państwa od F. A. kwotę [...] zł tytułem pozostałej części należnego wpisu. W przedłożonym również przez wnioskodawczynię wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu z dnia 27 lipca 2004r. w sprawie A. vs Państwo Polskie (skarga nr 49975/99) orzeczono, iż Państwo Polskie dopuściło się naruszenia art. 6 § 1 Konwencji i Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności i z tego tytułu zobowiązano pozwane państwo do wypłacenia obojgu powodom (W. i F. A.) łącznie kwotę [...] € jako zadośćuczynienie za szkody moralne. Jednocześnie F. A. wskazała, że posiadanej nieruchomości w żaden sposób nie jest w stanie wykorzystywać, bowiem sąsiadka H. W.-K. bezprawnie zajęła pas 20 cm działki na całej jej długości i wybudowała na nim ścianę domu i ogrodzenie. Nadto z całej nieruchomości zasadniczo korzysta Z. A., w szczególności z części handlowej, z której nigdy nie płaciła skarżącej czynszu. Zważyć należy, iż zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Zdaniem Sądu w oparciu o treść złożonego przez F. A. wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych oraz dodatkowe oświadczenia i dokumenty uznać można, że skarżąca znajduje się w na tyle trudnej sytuacji materialnej, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów sądowych. Skarżąca prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe zamieszkując w mieszkaniu położonym w K. przy ul. K. [...] w oparciu o własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu. Nie posiada oszczędności na lokatach bankowych, ani pożyczek. Utrzymuje się z emerytury w wysokości [...] zł. Jej bieżące koszty utrzymania wynoszą ok. [...],- zł, nie licząc kosztów żywności, środków czystości i opału. Z przedłożonych przez wnioskodawczynię orzeczeń sądowych, jak również z jej oświadczeń wynika, że wraz z bratem W. A. od 1999r. toczą spór z Z. A. o zniesienie współwłasności nieruchomości położonych w K. przy ul. R. [...] i ul. S. [...],[...] i [...]. W związku z tym skarżąca ma utrudnioną sytuację co do ewentualnego uzyskiwania dochodów z tychże nieruchomości. Jak wskazała, z nieruchomości tej zasadniczo korzysta Z. A., która nie płaciła jej należnego czynszu. Dopiero postanowieniem Sądu Rejonowego w K. z dnia [...]r. została zniesiona współwłasność wspomnianych nieruchomości. Z oświadczenia wnioskodawczyni wynika jednak, że orzeczenie to nie jest prawomocne i tym samym jak dotychczas nie zmienił się sposób korzystania z tych nieruchomości. Nie można przy tym podzielić poglądu skarżącej, że wyżej powołanym postanowieniem Sądu Rejonowego zobowiązano ją do zapłaty na rzecz Z. A. kwoty [...] zł. Po pierwsze, jak wskazała skarżąca, orzeczenie to jest nieprawomocne, a zatem nie podlega wykonaniu. Po wtóre, nawet jeżeli orzeczenie to uprawomocni się, to zgodnie z art. 498 Kodeksu cywilnego wierzytelność skarżącej ulegnie potrąceniu z wierzytelnością Z. A. i ostatecznie skarżąca będzie zobowiązana do zapłaty kwoty [...],- zł ([...],- zł – [...],- zł) oraz kosztów postępowania. Reasumując, zdaniem Sądu, niskie dochody skarżącej, jej nieuregulowana sytuacja co do posiadanych nieruchomości, a przez to brak możliwości czerpania z nich dochodów świadczą o tym, że nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla swego utrzymania. Dlatego w oparciu o przepis art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia. Na marginesie wskazać należy, że jeżeli w toku niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego powstaną kolejne koszty sądowych, do których uiszczenia skarżąca zostanie zobowiązana, będzie ona mogła ponownie zwrócić się do Sądu o zwolnienie z ich ponoszenia. /-/ B. Drzazga