II SA/Po 291/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak Sędzia WSA Edyta Podrazik Protokolant ref. stażysta Edyta Rurarz - Kwietniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 sierpnia 2016 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Rektora ... w P. z dnia ... 2016 r. w przedmiocie stypendium dla najlepszych studentów uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej ... w P. z dnia ... 2015 r. Nr L.dz Decyzją z dnia [...] 2015 r. L.dz. [...] Odwoławcza Komisja Stypendialna [...] w P., po rozpoznaniu wniosku A. B. o przyznanie stypendium Rektora dla najlepszych studentów na rok akademicki 2015/2016 odmówiła przyznania stypendium. W uzasadnieniu wskazano, że na podstawie ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 572 ze zm. dalej: p.s.w.) oraz Regulaminu przyznawania pomocy materialnej studentom i doktorantom [...] w P. [...] w G. W. stypendia Rektora dla najlepszych studentów przyznawane są w liczbie nie większej niż 10% liczby studentów każdego kierunku studiów prowadzonego w uczelni wg listy rankingowej. Wniosek A. B. znalazł się zaś poza listą rankingową. A. B. zwrócił się do Rektora [...] w P. z odwołaniem od powyższej decyzji, wskazując, że posiada I klasę sportową, reprezentuje A. G. W. na zawodach krajowych oraz jest członkiem kadry narodowej. W związku z tym, zdaniem odwołującego, powinien otrzymać 42 pkt, albowiem spełnia warunki określone w pozycjach 9, 22 i 27 Regulaminu. Do odwołania skarżący załączył listę kadry narodowej Polskiego Związku Kajakowego na rok 2015 oraz dowody powołania na obozy kadry kajakarzy. Prorektor ds. Studiów [...] w P. (dalej: A. ), działający z upoważnienia Rektora [...], decyzją z dnia [...] 2016 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając rozstrzygnięcie stwierdził, że zgodnie z art. 174 ust. 4 p.s.w. środki z dotacji, o których mowa w art. 94 ust. 1 pkt 7 i ust. 4, przeznaczone na stypendia Rektora dla najlepszych studentów są przyznawane w liczbie nie większej niż 10 % liczby studentów każdego kierunku studiów prowadzonego w uczelni i stanowią nie więcej niż 40 % środków przeznaczonych łącznie na stypendia rektora dla najlepszych studentów, stypendia socjalne oraz zapomogi. Stypendia Rektora dla najlepszych studentów były przyznawane na podstawie punktacji wynikającej z przyjętych kryteriów, uwzględniających wszystkie rodzaje aktywności studenckiej. Stworzono listę rankingową na IIş kierunku Wychowanie Fizyczne. A. B. uzyskał 17 pkt i znalazł się na dalszej pozycji w rankingu i nie mieści się w limicie 10% najlepszych studentów. A. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na powyższą decyzję Rektora [...] z dnia [...] 2016 r. Skarżący zarzucił Rektorowi naruszenie art. 173 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 181 ust. 1 p.s.w. W motywach skargi skarżący podniósł, iż organy uczelni nie uwzględniły przy ocenie jego wniosku okoliczności, iż na rok 2015 r. został powołany do kadry narodowej w kajakarstwie, za co wg Regulaminu przysługuje 25 pkt. W dowód tego skarżący przedłożył zaświadczenie o powołaniu go przez Polski Związek Kajakowy na 2015 r. do kadry narodowej. W odpowiedzi pełnomocnik Rektora [...] wniósł o oddalenie skargi podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko. Nadto wskazano, że z załącznika nr 2 do Regulaminu wynika, że osiągnięcia sportowe, członkostwo w kadrze narodowej pozwalają Akademii na przyznanie studentowi w procesie weryfikacji 25 pkt. W trakcie procesu poddawania weryfikacji wniosków studentów, w świetle wiedzy którą posiadał Prodziekan ds. Studenckich i Sportu od trenera klubu, w którym zarejestrowany był skarżący, A. B. nie uprawiał już wyczynowo kajakarstwa w okresie objętym wnioskiem. Będąc w stałym kontakcie z trenerem głównym sekcji kajakarskiej klubu, a także sprawując funkcję trenera koordynatora sekcji wioślarskiej KS [...] Prodziekan ds. studenckich i Sportu posiadał wiedzę dotyczącą przynależności do kadry narodowej, a także strategię funkcjonowania oraz rozliczania dofinansowania na zadania określone odpowiednimi kryteriami Ministerstwa Sportu i Turystyki, w tym dofinansowania szkolenia sportowego. Z uzyskanych w trakcie postępowania informacji wynikało, że skarżący podczas konsultacji szkoleniowych i startowych u progu sezonu, będących etapem kwalifikacji do reprezentacji Polski nie spełnił żadnego z wymaganych kryteriów awansu. Tym samym, począwszy od maja 2015 r. co prawda był w kadrze narodowej, jednakże bez przynależności do reprezentacji narodowej. Awans do kadry narodowej skarżący zawdzięczał zdobyciu brązowego medalu w kajakowej czwórce na Mistrzostwach Polski w 2014 r. Zgodnie z wiedzą i długoletnim doświadczeniem Prorektor ds. Studenckich i Sportu uznał za zasadne, że przyznanie 25 pkt za członkostwo w kadrze narodowej dotyczy wyłącznie studentów, którzy będąc członkami w kadrze narodowej, biorą czynny udział w zawodach o charakterze rywalizacji międzynarodowej, w których występują w barwach reprezentacji Polski. Zatem, choć po osiągnięciach z 2014 r. skarżący spełnił kryteria, by stać się członkiem kadry narodowej kajakarskiej na 2015 r. to podczas konsultacji i startów będących kwalifikacjami do reprezentacji Polski w 2015 r. nie uzyskał zadowalających wyników, które uprawniałyby go do startu w rywalizacji międzynarodowej w kajakarstwie klasycznym. Wskazano przy tym, że celem przyznawania stypendium jest zapewnienie najlepszym studentom, którzy swoimi osiągnięciami i wysokimi wynikami w sporcie dają rękojmię dalszego rozwoju, wsparcia finansowego, dzięki któremu rozwój ten będzie możliwy. W przypadku skarżącego, który z własnego wyboru nie ma żadnych perspektyw na dalszy rozwój sportowy, podstawy takie nie zaszły. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga okazała się zasadna, albowiem przy wydaniu decyzji organów Uczelni obu instancji doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego. Przedmiotem skargi A. B. w niniejszej sprawie jest decyzja Rektora [...] w P. (wydana z jego upoważnienia przez Prorektora ds. Studiów [...] w P.) z dnia [...] 2016 r., którą utrzymano w mocy decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej [...] w P. z dnia [...] 2015 r. o odmowie przyznania A. B. w roku akademickim [...] stypendium Rektora dla najlepszych studentów. Materialnoprawną podstawą wydanych w niniejszej sprawie decyzji były przepisy ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym. W myśl art. 173 ust. 1 pkt 3 p.s.w. student może ubiegać się o pomoc materialną ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa w formie stypendium rektora dla najlepszych studentów. Zgodnie z art. 174 ust. 1 p.s.w. świadczenia, o których mowa w art. 173 ust. 1 pkt 1-3 i 8, przyznaje się ze środków funduszu pomocy materialnej dla studentów i doktorantów, o którym mowa w art. 103. Z kolei przepis art. 174 ust. 3 p.s.w. stanowi, że środki z dotacji, o których mowa w art. 94 ust. 1 pkt 7 i ust. 4, przeznaczone na stypendia rektora dla najlepszych studentów przyznawane w liczbie nie większej niż 10% liczby studentów każdego kierunku studiów prowadzonego w uczelni stanowią nie więcej niż 40% środków przeznaczonych łącznie na stypendia rektora dla najlepszych studentów, stypendia socjalne oraz zapomogi. Jeżeli liczba studentów na kierunku studiów jest mniejsza niż dziesięć, stypendium rektora dla najlepszych studentów może być przyznane jednemu studentowi. Przepis art. 181 ust. 1 p.s.w. określając przesłanki ubiegania się o stypendium dla najlepszych studentów wskazuje, że stypendium rektora dla najlepszych studentów może otrzymywać student, który uzyskał za rok studiów wysoką średnią ocen lub posiada osiągnięcia naukowe, artystyczne lub wysokie wyniki sportowe we współzawodnictwie międzynarodowym lub krajowym. Przy czym stosownie do przepisu art. 186 ust. 1 p.s.w. szczegółowy regulamin ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, o których mowa w art. 173 ust. 1 pkt 1-3 i 8, w tym szczegółowe kryteria i tryb udzielania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, sposób wyłaniania studentów mogących otrzymać stypendium rektora dla najlepszych studentów, wzory wniosków o przyznanie świadczeń, wzór oświadczenia o niepobieraniu świadczeń na innym kierunku studiów oraz sposób udokumentowania sytuacji materialnej studenta ustala rektor w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego. Warto w tym miejscu podkreślić, że uprawnienie rektora do ustanowienia szczegółowych kryteriów udzielania świadczeń pomocy materialnej, w tym stypendiów dla najlepszych studentów, oznacza prawo do ich skonkretyzowania. W żadnym zaś razie, nie jest to uprawnienie do pominięcia którejkolwiek z przesłanek wymienionych w art. 181 ust. 1 p.s.w. Przyznanie uczelniom autonomii nie może bowiem naruszać konstytucyjnej hierarchii źródeł prawa (por. wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 2014 r., I OSK 959/14, dostępny na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zważyć należy, iż na uczelni wyższej, jaką jest A. w P., której studentem jest skarżący, kwestie przyznawania studentom pomocy materialnej określa Regulamin przyznawania pomocy materialnej studentom (zarządzenie Rektora [...] w P. nr [...] z dnia 28.04.2014 r.) wraz z aneksem nr 1/5 zmieniającym zarządzenie nr [...]. Przepis § 17 ust. 2 aneksu do Regulaminu stanowi, że stypendium Rektora dla najlepszych studentów może otrzymywać nie więcej niż 10 % liczby studentów każdego stopnia i kierunku studiów prowadzonych na Uczelni. Przy czym stypendium Rektora dla najlepszych studentów może otrzymywać student, który uzyskał za rok studiów wysoką średnią ocen lub posiada osiągnięcia naukowe, artystyczne lub wysokie wyniki sportowe we współzawodnictwie międzynarodowym lub krajowym (§ 17 ust. 4 aneksu do Regulaminu). Stypendium to – jak stanowi § 17 ust. 5 aneksu do Regulaminu – może otrzymać student, który spełnia łącznie następujące warunki: 1) zaliczył rok studiów w terminie określonym w regulaminie studiów (nie dotyczy przedłużenia sesji dla osób posiadających IOS uzyskany na podstawie § 6 ust. 2 pkt 1, 2 , 3 Regulaminu studiów [...] P. z 2012 r. oraz dla osób posiadających ITS przyznany na podstawie § 7 ust. 1 pkt 2 Regulaminu studiów [...] P.) 2) uzyskał za miniony rok: - wysoką średnią ocen wpisanych do indeksu, minimum 4,0 lub - wysokie wyniki sportowe we współzawodnictwie międzynarodowym lub krajowym lub - posiada osiągnięcia naukowe lub artystyczne. Przy czym określone w ostatnio wymienionym przepisie aneksu do Regulaminu pojęcia "wysoka średnia ocen", "osiągnięcia naukowe" oraz "osiągnięcia sportowe" znalazły konkretyzację w przypisanych im odpowiedniej liczbie punktów. Stanowi o tym załącznik nr 2 do aneksu do Regulaminu. I tak wśród osiągnięć sportowych, za które przyznaje się punkty wymienia się m.in. członkostwo w kadrze narodowej (25 pkt). Jednocześnie aneks do Regulaminu określa, że w przypadku równej ilości punktów na liście rankingowej decyduje wyższa średnia ocen. Mając na względzie powyższe regulacje, a zwłaszcza treść art.; 181 ust. 1 w zw. z art. 186 ust. 1 p.s.w., stwierdzić należy, że stypendium rektora dla najlepszych studentów należy się m.in. studentowi, który posiada wysokie wyniki sportowe we współzawodnictwie międzynarodowym lub krajowym. Oznacza to, że ustawodawca uznał, że przesłanki do przyznania tegoż stypendium na kolejny roku studiów powinny istnieć w dacie wydania decyzji stypendialnej. Ocenie podlega zatem, czy w tej dacie student posiadał wysokie wyniki sportowe. Aneks do Regulaminu przyznawania pomocy materialnej studentom precyzuje zaś, jakie formy osiągnięć sportowych są punktowane i w jaki sposób. Inaczej bowiem punktuje się osiągnięcie sportowe w postaci zdobycia tytułu Mistrza Świata, Mistrza Olimpijskiego, czy Puchar Świata (45 pkt), inaczej zaś zajęcie 1-3 we współzawodnictwie studenckim w Akademickich Mistrzostwach W. i Ziemi L. (4-6-8 pkt). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że organy Uczelni dopuściły się naruszenia powołanych przepisów p.s.w., albowiem nie uwzględniły podnoszonej przez A. B. istotnej dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, iż w roku 2015 był on - jako zawodnik A. G. W. - członkiem kadry narodowej seniorów w kajakarstwie klasycznym. Zgodnie zaś z punktacją zawartą w aneksie do Regulaminu członkostwo w kadrze narodowej kwalifikowane jest jako osiągnięcie sportowe, za które przyznaje się 25 pkt przy ocenie spełnienia kryteriów do przyznania stypendium Rektora dla najlepszych studentów. Zważywszy, że organy Uczelni przyznały skarżącemu 17 pkt (10 pkt – za I klasę sportową i 7 pkt – za reprezentowanie Uczelni lub Klubu [...] G. W. we współzawodnictwie krajowym) doliczenie punktów za członkostwo w kadrze narodowej w kajakarstwie klasycznym mogłoby oznaczać, że skarżący otrzymałby stypendium Rektora dla najlepszych studentów, znajdując się w gronie 10% najlepszych studentów. Trzeba w tym miejscu wskazać, że stypendium przyznano 10% najlepszych studentów tj. 13 osobom, a osoba z trzynastą lokatą uzyskała 25 pkt. Odnosząc się do argumentacji pełnomocnika Rektora podniesionej w odpowiedzi na skargę, jakoby nieprzyznanie skarżącemu punktów za członkostwo w kadrze narodowej podyktowane było okolicznością, że od maja 2015 r. skarżący choć był w kadrze narodowej to bez przynależności do reprezentacji narodowej, stwierdzić należy, iż uchybia ona normo określonym w art. 181 ust. 1 p.s.w. Pełnomocnik Rektora wyjaśnił, iż przyznanie 25 pkt za członkostwo w kadrze narodowej dotyczy wyłącznie studentów, którzy będąc członkami kadry narodowej, biorą czynny udział w zawodach o charakterze rywalizacji międzynarodowej, w których występują w barwach reprezentacji Polski. Tymczasem skarżący choć spełnia kryterium kwalifikacyjne i został powołany do szerokiej kadry seniorów na rok 2015 to podczas konsultacji i startów kwalifikacyjnych do reprezentacji Polski w 2015 r. nie uzyskał zadowalających rezultatów, które uprawniałyby go do startu w rywalizacji międzynarodowej w kajakarstwie klasycznym. Zważyć należy, że przepis art. 181 ust. 1 p.s.w. wyraźnie określa, że stypendium rektora dla najlepszych studentów może otrzymywać student, który (...) posiada (...) wysokie wyniki sportowe we współzawodnictwie międzynarodowym lub krajowym. Niewątpliwie zaś A. B. w roku 2015 był członkiem kadry narodowej seniorów w kajakarstwie klasycznym. Faktu tego nie podważają zaś późniejsze osiągnięcia sportowe, czy też ich brak, skoro zarówno z treści art. 181 ust. 1 p.s.w., jak i aneksu do Regulaminu przyznawania pomocy materialnej studentom wynika, że samo posiadanie, a nie dodatkowo późniejsze utrzymanie, osiągnięć sportowych, w tym związanych z członkostwem w kadrze narodowej, uprawnia do przyznania stypendium Rektora dla najlepszych studentów. W rezultacie organy orzekające w sprawie odmawiając A. B. przyznania punktów za członkostwo w kadrze narodowej seniorów w kajakarstwie klasycznym na 2015 rok uchybiły przepisowi art. 181 ust. 1 p.s.w., a naruszenie to miało – co wyżej wykazano – wpływ na wynik sprawy. Dlatego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej [...] w P. z dnia [...] 2015 r. Ponownie rozpoznając sprawę obowiązkiem organów Uczelni będzie – stosownie do normy określonej w art. 153 p.p.s.a. – zastosowanie się do oceny prawnej i wytycznych zawartych w niniejszym uzasadnieniu wyroku.