II SA/Po 306/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 czerwca 2010r. wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi S. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania zażaleniowego w sprawie uchylenia postanowienia o zawieszeniu postępowania administracyjnego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. /-/ K. Witkowicz - Grochowska Skarżąca S. S. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w całości poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku skarżąca argumentowała, że jest osobą uczącą się, nie posiada własnych dochodów, znajduje się na utrzymaniu rodziców. Wnioskodawczyni oświadczyła, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z siostrą i rodzicami. Wskazała, że rodzina utrzymuje się z gospodarstwa rolnego prowadzonego przez jej rodziców, z którego dochód oszacowała na kwotę [...] zł miesienie. W części wniosku dotyczącej posiadanego majątku podała, że dysponuje domem o powierzchni [...] m², gospodarstwem rolnym o powierzchni [...] ha, w skład którego wchodzą budynki inwentarskie i podstawowe maszyny rolnicze. Z uwagi na fakt, że wniosek o prawo pomocy na urzędowym formularzu był niepełny, nie przedstawiał całościowej sytuacji majątkowej i finansowej wnioskodawczyni oraz jej rodziny, została wezwana, w oparciu o przepis art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 513, poz. 1270 ze zm. - dalej p.p.s.a.) do osobistego uzupełniania wniosku poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. Zobowiązano wnioskodawczynię przede wszystkim do podania wszystkich źródeł miesięcznych dochodów, jakie uzyskuje ona i pozostałe osoby, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe oraz do poparcia tych twierdzeń odpowiednimi dokumentami, w tym zeznaniami podatkowymi PIT. Zeznania podatkowe najpełniej odzwierciedlają, bowiem wszystkie przychody jakie uzyskuje strona ubiegająca się o skorzystanie z dobrodziejstwa prawa pomocy oraz inne osoby, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Wezwano wnioskodawczynię do podania rodzaju i wielkości prowadzonej przez rodziców działalności rolniczej, roczną wartość przychodu ze sprzedaży produkcji z tego gospodarstwa, a także wysokość kosztów jego prowadzenia. Jednocześnie zobowiązano wnioskodawczynię do złożenia oświadczenia o wysokości otrzymanych dopłat. Wskazanie powyższych danych pozwoliłoby bowiem określić rozmiar gospodarstwa rolnego i ostatecznie wysokość środków jakimi z tego tytułu wnioskodawczyni i jej rodzina dysponuje w świetle możliwości uiszczenia kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Wyjaśnienia wymagało także to, jakie są obroty na posiadanych przez wnioskodawczynię i jej rodziców rachunkach bankowych. Wyciągi z tych rachunków przedstawiają, bowiem skalę środków jakimi wnioskodawczyni i jej rodzice rzeczywiście dysponują. Zwrócono się do wnioskodawczyni o opisanie posiadanego przez nią i jej rodziców majątku nieruchomego, w tym do podania jakie przynosi dochody i jakich kosztów utrzymania wymaga. Posiadanie takiego majątku, stanowiącego źródło dodatkowego dochodu, co do zasady, wyłącza bowiem możliwość przyznania prawa pomocy. Nadto istotne było wyszczególnienie kosztów bieżącego utrzymania rodziny, gdyż konkretnie wskazuje to na realną wysokość środków, jakimi wnioskodawczyni i jej rodzice obracają. W odpowiedzi skarżąca wskazała, że jest uczennicą, mieszka z rodzicami i siostrą, które także się uczy. Powtórzyła że jest na utrzymaniu rodziców. Oświadczyła, że nie osiąga własnych dochodów, nie posiada żadnych rachunków bankowych, lokat terminowych. Nadto podała, że nie posiada także żadnego majątku nieruchomego, ani ruchomego poza rzeczami osobistymi. Dom, w którym mieszka stanowi własność rodziców, zamieszkują z nimi także dziadkowie, którzy tworzą odrębne gospodarstwo domowe. W skład nieruchomości wchodzi także obora, stodoła na przechowywanie płodów rolnych. Nadto wnioskodawczyni oświadczyła, że dochód miesięczny wyliczony przez Urząd Gminy wynosi [...] zł. Zasadą postępowania przed sądami administracyjnymi jest obowiązek ponoszenia przez stronę kosztów postępowania, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 p.p.s.a.). Taki szczególny przepis to art. 239 pkt 4 p.p.s.a. zgodnie, z którym nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona, której przyznane zostało prawo pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, w zakresie określonym w prawomocnym postanowieniu o przyznaniu tego prawa. Natomiast przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a.). Ciężar wykazania zasadności wniosku spoczywa, zatem na osobie ubiegającej się o prawo pomocy. Owe wykazanie polegać więc będzie w rzeczywistości na przedstawieniu w sposób przekonujący, że nie dysponuje żadnymi środkami, które mogłaby przeznaczyć na uiszczenie kosztów postępowania, chociażby w części. Nadto należy podkreślić, że strona musi wykazać nie tylko swoją sytuację majątkową, ale również sytuację majątkową innych członków rodziny, którzy pozostają z nią we wspólnym gospodarstwie domowym bądź są zobowiązani do jej alimentacji (art. 252 p.p.s.a.). Przepisy kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, regulujące stosunki między rodzicami i dziećmi nakładają na rodziców i dzieci określone obowiązki alimentacyjne (art. 128 k.r.o.). Do obowiązków tych zalicza się również pomoc w opłaceniu kosztów postępowania sądowego, toczonego przez osobę uprawnioną do alimentacji. W świetle powyższego oświadczenie majątkowe wnioskodawczyni zawarte w formularzu nie sprostało obowiązkowi wskazanemu w treści przepisu art. 252 §1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o prawo pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach nie tylko wnioskodawczyni, ale i jej rodziców. Wniosek skarżącej o prawo pomocy nie zawierał, bowiem pełnej informacji dotyczącej jej zdolności, z uwzględnieniem obowiązku alimentacyjnego rodziców, do uiszczenia kosztów przedmiotowego postępowania. Niewystarczające jest, bowiem samo twierdzenie, że nie uzyskuje żadnych własnych dochodów i znajduje się na utrzymaniu rodziców. Na wnioskodawczyni ciąży obowiązek wykazania, że także rodzice nie maja możliwości uiszczenia kosztów postępowania w niniejszej sprawie, a także poparcie tych okoliczności dokumentami źródłowymi. Ostatecznie wnioskodawczyni na wezwanie nie udzieliła wyczerpującej odpowiedzi, pozwalającej na ustalenie jak wygląda rzeczywista sytuacja majątkowa i finansowa jej oraz rodziców. W uzupełnieniu wniosku o prawo pomocy powtórzyła, że jest uczennicą, nie uzyskuje własnych dochodów i znajduje się na utrzymaniu rodziców. Podała jedynie statystyczny przychód z gospodarstwa rolnego określony przez Urząd Gminy, który nie odzwierciedla rzeczywistej sytuacji ekonomicznej prowadzonego gospodarstwa. Nie podano bowiem żadnej informacji co do rodzaju i rozmiaru prowadzonej działalności, co pozwoliłoby zweryfikować wysokość oszacowanego przez wnioskodawczynię dochodu z prowadzonej działalności. Nadto nie wskazano nawet przybliżonej wysokości kosztów koniecznego utrzymania wnioskodawczyni i rodziny, co pozwoliłoby określić łączną wysokość tych kosztów oraz z jakich źródeł finansowania są pokrywane. Brak wskazania konkretnej wysokości tych kosztów uniemożliwił ocenę, czy po uiszczeniu koniecznych wydatków bieżącego utrzymania pozostają wolne środki, które można by przeznaczyć na poniesienie kosztów postępowania sądowego chociażby w części. Wnioskodawczyni nie przedłożyła również żadnej dokumentacji źródłowej pozwalającej na potwierdzenie, czy zweryfikowanie podnoszonych okoliczności. Wobec powyższego opierając się o treść formularza wniosku o prawo pomocy oraz jego uzupełnienie przyjąć należy, iż wnioskodawczyni nie zrealizowała warunku wykazania, iż nie jest w stanie uiścić kosztów niniejszego postępowania, chociażby w części. Przedłożone oświadczenia nie przekonują, że odzwierciedlona została pełna i rzeczywista sytuacja finansowa i majątkowa wnioskodawczyni i jej rodziny w niniejszej sprawie. Brak materiału dowodowego, który uzasadniałby stanowisko, że wnioskodawczyni nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, musiał skutkować odmową przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 w zw. z art. 246 §1 pkt 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu. /-/ K. Witkowicz - Grochowska