II SA/Po 310/13

Dnia 3 lipca 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędziowie Sędzia WSA Jakub Zieliński Sędzia WSA Elwira Brychcy (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lipca 2013 roku sprawy ze skargi K. M. na decyzję Rektora Uniwersytetu w P. z dnia [...] listopada 2012 r. Nr [...] w przedmiocie zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej. I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Rektora Uniwersytetu w P. na rzecz skarżącego kwotę [...],- zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. Rektor Uniwersytetu [...] w P. podając w podstawie prawnej przepisy art. 200a w zw. z art. 94 ust. 1 pkt. 5 ustawy z 27 lipca 2005 r. prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U nr 164, poz.1365 z póżn.zm.), §§ 22-25 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 5 października 2011 w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich (Dz. U. nr 255 poz. 1351), §§ 1, 2, 3, oraz §§ 5 i 7 regulaminu przyznawania zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej na Uniwersytecie, stanowiącego załącznik do zarządzenia nr [...] Rektora [...] w P. z dnia [...] 2012 r. w sprawie określania regulaminu przyznawania zwiększania stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej § 60 ust. 1-3 Statutu [...], stanowiącego załącznik do Uchwały Senatu [...] nr [...] z [...] 2006 r. i art. 104 kpa w zw. z art. 207 ust. 1 i 2 ustawy z 27 lipca 2005 r. prawo o szkolnictwie wyższym, studentowi Wydziału [...] K. M. nie przyznał zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej w roku akademickim 2011/2012 r. W uzasadnieniu decyzji przywołano treść art. 43 ust.1 i 2 zgodnie z którym osoby niebędące obywatelami polskimi, zwane dalej "cudzoziemcami", mogą podejmować i odbywać studia, studia doktoranckie oraz inne formy kształcenia, a także uczestniczyć w badaniach naukowych i pracach rozwojowych na zasadach określonych w ustawie, z zastrzeżeniem ust. 2, a ten przepis stanowi, że na zasadach obowiązujących obywateli polskich mogą podejmować i odbywać kształcenie oraz uczestniczyć w badaniach naukowych i pracach rozwojowych, o których mowa w ust. 1: 1) cudzoziemcy, którym udzielono zezwolenia na osiedlenie się; 2) cudzoziemcy posiadający status uchodźcy nadany w Rzeczypospolitej Polskiej; 3) cudzoziemcy korzystający z ochrony czasowej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; 4) pracownicy migrujący, będący obywatelami państwa członkowskiego Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej lub państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, a także członkowie ich rodzin, jeżeli mieszkają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; 5) cudzoziemcy, którym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej udzielono zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Wspólnot Europejskich; 6) cudzoziemcy, którym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej udzielono zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony w związku z okolicznością, o której mowa w art. 53 ust. 1 pkt 7, 13 i 14 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2011 r. Nr 264, poz. 1573); 6a) cudzoziemcy, którym udzielono ochrony uzupełniającej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; 7) obywatele państw członkowskich Unii Europejskiej, państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub Konfederacji Szwajcarskiej i członkowie ich rodzin, posiadający prawo stałego pobytu. Zdaniem Rektora starający się o stypendium student nie spełnia powyższych warunków. Prośbę o ponowne rozpatrzenie sprawy do Rektora [...] w P. złożył zainteresowany student. W uzasadnieniu prośby student napisał, że nie spełnia kryterium z art. 43 ust. 2 ustawy o szkolnictwie wyższym, natomiast cytując przepis art. 43 ust. 3 wyjaśnił, że na studia doktoranckie został przyjęty na podstawie decyzji rektora uczelni. Zgodnie z art. 43 ust. 3 cudzoziemcy niewymienieni w ust. 2, z zastrzeżeniem ust. 5, mogą podejmować i odbywać kształcenie oraz uczestniczyć w badaniach naukowych i pracach rozwojowych, o których mowa w ust. 1, na podstawie: 1) umów międzynarodowych, na zasadach określonych w tych umowach; 2) umów zawieranych z podmiotami zagranicznymi przez uczelnie, na zasadach określonych w tych umowach; 3) decyzji ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego lub odpowiedniego ministra wskazanego w art. 33 ust. 2; 4) decyzji rektora uczelni. Ust. 4 stanowi, że cudzoziemcy, o których mowa w ust. 3, mogą podejmować i odbywać kształcenie oraz uczestniczyć w badaniach naukowych i pracach rozwojowych, o których mowa w ust. 1: 1) jako stypendyści strony polskiej; 2) na zasadach odpłatności; 3) bez odpłatności i świadczeń stypendialnych; 4) jako stypendyści strony wysyłającej, bez ponoszenia opłat za naukę; 5) jako stypendyści uczelni W ocenie studenta spełnia on wymogi stawiane przez regulamin uczelni, jak również przez zasady określone w ustawie, a dotyczące przesłanek które zezwalają cudzoziemcom na podejmowanie i odbywanie kształcenia na polskich uczelniach. Student podkreślił, że nie byłby doktorantem [...] gdyby nie spełniał zasad określonych w ustawie. Wskazał także, że regulamin uczelni nie zawiera żadnych postanowień, że przyznawanie zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej nie ogranicza tegoż stypendium tylko do doktorantów obywatelstwa polskiego. Prosił rektora o rozpatrzenie jego podania przez pryzmat wyników naukowych i osiągnięć na uczelni, a nie przez pryzmat obywatelstwa. W wyniku rozpoznania odwołania Rektor [...] w P. podając w podstawie prawnej te same przepisy i art. 138 § 1 pkt 1 kpa decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] lipca 2012 r. W uzasadnieniu wskazano, że student nie odbywa studiów doktoranckich na zasadach obowiązujących obywateli polskich. Z tego względu w zakresie świadczeń stypendialnych odpowiednie zastosowanie mają jedynie przepisy rozdziału 4 ustawy prawo o szkolnictwie wyższym oraz przepisy rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 12.10.2006 r. w sprawie podejmowania i odbywania przez cudzoziemców studiów i szkoleń oraz ich uczestnictwa w badaniach naukowych i pracach rozwojowych (Dz. U.nr 190, poz.1406), które nie uprawniają do ubiegania się o stypendium określone w art. 200a ustawy o szkolnictwie wyższym. Stypendium to jest finansowane z budżetu państwa, stanowiącej przychód uczelni publicznej, o którym mowa w art. 98 ust. 1 ustawy o szkolnictwie wyższym. Środki te mogą być przeznaczane na finansowanie zwiększenia stypendium doktoranckiego tylko tej grupie doktorantów, którzy studiują na zasadach obowiązujących obywateli polskich, a odwołujący się student do tej grupy nie należy. Przepisy rozporządzenia z dnia 12.10.2006 r. wprawdzie uprawniają uczelnie do wypłacania cudzoziemcom z tzw. dochodów własnych świadczeń stypendialnych na zasadach i warunkach obowiązujących w danej uczelni, jednak [...] nie przewiduje takiego systemu stypendialnego. Powyższa decyzja została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu przez K. M. z wnioskiem o jej uchylenie. Skarżący ponowił argumentację z odwołania i wskazał, że ponieważ jest stypendystą strony polskiej to mają do niego zastosowanie wszystkie przepisy ustawy prawo o szkolnictwie wyższym i art. 200a ustawy o szkolnictwie wyższym obejmuje wszystkich doktorantów i nie przewiduje żadnych wyłączeń. W ocenie skarżącego pogląd wyrażony w zaskarżonej decyzji, że zwiększenie stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej dotyczy tylko studentów, którzy studiują na zasadach obowiązujących obywateli polskich jest pozbawiony podstaw prawnych. Skarżący argumentował, że w stosunku do niego mają zastosowanie przepisy art. 200a i art. 94b ust. 1 pkt 5 ustawy. Zgodnie z tym ostatnim przepisem w budżecie państwa jest określona dotacja na dofinansowanie zadań projakościowych przeznaczona na: finansowanie zwiększenia wysokości stypendium doktoranckiego, o którym mowa w art. 200a dla 30 % najlepszych doktorantów w uczelniach publicznych i niepublicznych. Środki finansowe z dotacji projakościowej są przekazywane uczelni zgodnie z art. 98 ust.1 pkt 1 ustawy prawo o szkolnictwie wyższym, stanowią jej przychód, z którego są wypłacane zwiększenia stypendium doktoranckiego. Skarżący podkreślił, że domaga się zwiększenia stypendium doktoranckiego z tych właśnie środków dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych, a nie domaga się żadnych świadczeń ze środków własnych uczelni. Dalej skarżący argumentował, że jest różnica pomiędzy problematyką przyznawania stypendium doktoranckiego stypendystom strony polskiej, regulowaną przepisami §§12-16 rozp. z 12.10.2006 r., a problematyką zwiększania stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej regulowanej wyłącznie art. 200a ustawy prawo o szkolnictwie wyższym oraz przepisami §§ 22-25 rozporządzenia z 5.10.2011 r w sprawie studiów doktoranckich oraz stypendiów doktoranckich . W odpowiedzi na skargę Rektor [...] w P. wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoja dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. W niniejszej sprawie Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie i to z dwóch powodów, zarówno wobec nieprawidłowej wykładni przepisów prawa materialnego jak i naruszenia przepisów postępowania dających podstawę do wznowienia postępowania. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 - dalej zwanej p.p.s.a.), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje między innymi w wypadku naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego i - zdaniem Sądu - z taką sytuacją mamy do czynienia w kontrolowanej sprawie. Na wstępie Sąd stwierdza, że materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowił art. 200a ustawy z 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym Zgodnie z tym przepisem zwiększenie stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej, o której mowa w art. 94b ust. 1 pkt 5, przysługuje doktorantom wyróżniającym się w pracy naukowej i dydaktycznej. Tryb przyznawania zwiększenia stypendium doktoranckiego określa regulamin określony przez rektora po uzyskaniu opinii właściwego organu samorządu doktorantów, z uwzględnieniem zasady, że uprawnienie do otrzymywania tego stypendium przysługuje nie więcej niż 30% najlepszych doktorantów na poszczególnych latach studiów doktoranckich. Ust. 2 stanowi, że doktorantowi znajdującemu się w grupie 30% najlepszych doktorantów, któremu nie przyznano stypendium doktoranckiego, przyznaje się środki finansowe w wysokości kwoty zwiększenia stypendium, o którym mowa w ust. 1. Zwiększenie to staje się stypendium doktoranckim. Pogląd wyrażony przez organ orzekający w niniejszej sprawie, że doktorantowi stypendium projakościowe się nie należy z tej racji, że odbywa studia jako stypendysta strony polskiej i wobec faktu, że nie jest obywatelem polskim to o takie stypendium nie może się ubiegać jest nieuprawniony i nie znajduje uzasadnienia w przepisach ustawy z 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym. W ocenie sądu intencją art. 200 ust. 2 cyt. Ustawy jest aby beneficjentami dotacji projakościowej byli wszyscy doktoranci znajdujący się w grupie 30% najlepszych doktorantów, a nie tylko ci, którzy otrzymują stypendium, albo tylko ci którzy są obywatelami Polski. Podstawą przyznania środków z dotacji projakościowej nie jest posiadanie statusu stypendysty, czy też odbywanie studiów na zasadach obowiązujących obywateli polskich, ale znalezienie się w grupie 30% najlepszych doktorantów. Celem dotacji projakościowej jest promowanie i wspieranie najlepszych doktorantów z całego grona doktorantów. Należy w ocenie sądu postawić tezę, że w świetle unormowań art. 200a ustawy o szkolnictwie wyższym prawo do zwiększenia stypendium doktoranckiego przysługuje również cudzoziemcom, których status umożliwia przyznanie stypendium doktoranckiego. Vide.: Komentarz do art. 200a ustawy prawo o szkolnictwie wyższym, Paweł Orzeszko. Z nadesłanych przez uczelnię akt w sprawie przyznania stypendium doktoranckiego wynika, że komisja powołana do opiniowania wniosków o przyznanie stypendium doktoranckiego w celu rozpatrzenia podań o zwiększenie stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej, wniosku skarżącego nie opiniowała. Przy ponownym rozpoznawania sprawy należy kierować się wykładnią art. 200a ustawy o szkolnictwie wyższym powyżej przedstawioną w powiązaniu z § 1 regulaminu przyznawania zwiększania stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej na U[...]. Ten ostatnio wymieniony przepis stanowi, że zwiększenie stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych na U[...] w P. może otrzymać doktorant stacjonarnych studiów doktoranckich. Tak więc jeżeli skarżący jest doktorantem stacjonarnych studiów doktoranckich i na podstawie art. 196a ustawy prawo o szkolnictwie wyższym nabył prawa doktoranta to może ubiegać się o zwiększenie stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej o której mowa w art. 94b ust. 1 pkt 5. Zgodnie bowiem z tym przepisem w budżecie państwa jest określona dotacja podmiotowa na dofinansowanie zadań projakościowych przeznaczona na finansowanie zwiększenia wysokości stypendiów doktoranckich o którym mowa w art. 200a dla 30% najlepszych doktorantów, w uczelniach publicznych i niepublicznych. Ponownie rozpoznając wniosek studenta należy kierować się powyższą wykładnią omawianych przepisów prawa materialnego, a nadto sprawę winien rozpoznać Rektor U[...] mając na uwadze przedstawione poniżej argumenty. Zgodnie z art. 207 ust. 1 ustawy, do decyzji podjętych przez organy uczelni, do których po myśli art. 60 ust. 6 tej ustawy zalicza się także rektor, w indywidualnych sprawach studenckich "stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego." W myśl art. 207 ust. 2 ustawy, "decyzje wydawane przez rektora w pierwszej instancji są ostateczne. W takim przypadku stosuje się odpowiednio art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego." Z powyższej regulacji wypływa wprost, że postępowanie w sprawie przyznania stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej winno być prowadzone z uwzględnieniem regulacji k.p.a. Z treści art. 127 § 3 k.p.a. wynika, że do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań, które z kolei na mocy art. 140 k.p.a. odsyłają w sprawach nieuregulowanych do odpowiedniego stosowania przepisów o postępowaniu przed organami pierwszej instancji. Przywołane uregulowania prowadzą do wniosku, że organy drugiej instancji zobligowane są do stosowania wszystkich przepisów zawartych w Dziale I zatytułowanym "Przepisy ogólne", w tym art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., według którego pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. W takim brzmieniu przepis ten obowiązuje z dniem 11 kwietnia 2011 r., co nastąpiło na skutek nowelizacji jego treści wprowadzonej na mocy art. 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. (Dz. U. z 2011 r. Nr 6, poz. 18 z późn. zm.) W tym miejscu odnotować należy, że uprzednio zagadnienie dotyczące stosowania przepisu art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. wywoływało w orzecznictwie rozbieżności. Na tym tle wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 22 lutego 2007 r., sygn. akt II GPS 2/06, Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 15 grudnia 2008 r., sygn. akt P 57/07, a także Naczelny Sąd Administracyjny w składzie 7 sędziów w wyroku z dnia 10 marca 2009 r., sygn. akt II OPS 2/09 (ONSAiWSA 2009, Nr 4, poz. 60). W myśl opisanej uchwały, przepisy o wyłączeniu pracownika powinny mieć zastosowanie do członka samorządowego kolegium odwoławczego, jak również do osoby piastującej funkcję organu, gdyż w sytuacji, gdy dochodzi do ponownego rozpatrzenia wniosku przez ten sam organ, trzeba bezwzględnie oceniać, czy jest możliwe zastosowanie przesłanki wyłączenia pracownika. Celem nowelizacji, było zatem usunięcie rozbieżności w tym zakresie poprzez jednoznaczne "wyłączenie pracowników, którzy brali udział w wydaniu zaskarżonej decyzji, zarówno pracowników organu I instancji, jak również pracowników ministerstw i urzędów centralnych, którzy przygotowują i podpisują decyzje ministrów i kierowników urzędów centralnych, wydawanych na skutek rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy". W ocenie Sądu, zasada ta znajduje zastosowanie również przy rozpatrywaniu sprawy wskutek złożenia wniosku o jej ponowne rozpoznanie w sprawach dotyczących stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej, ponieważ omówiona nowelizacja, wobec odesłania w art. 207 ust. 2 ustawy do odpowiedniego stosowania art. 127 § 3 k.p.a., dotyczy również pracowników działających z upoważnienia rektora. Powyższa interpretacja jest jednolita w orzecznictwie sądów administracyjnych na co wskazują wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w sprawach o sygnaturach II SA/Ol 344/12, II SA/Bk180/12, III SA/Lu152/13, dostępne w bazie danych na stronach internetowych www.cbois.nsa.gov.pl Odnosząc powyższe wywody prawne natury ogólnej na grunt kontrolowanej sprawy, Sąd zauważa, że działając na podstawie udzielonego mu upoważnienia, obie decyzje w imieniu Rektora U[...] – wydał Prorektor ds. kształcenia [...]. Skoro zatem nie jest on osobą piastującą funkcję organu (Rektora), lecz pracownikiem tego organu, to w sytuacji złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, miał do niego zastosowanie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. Nieuprawnione było więc w niniejszej sprawie wydanie zaskarżonej decyzji w drugiej instancji przez tego samego pracownika uczelni. Stwierdzone naruszenie prawa, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a., stanowi podstawę do wznowienia postępowania. Reasumując zaskarżona decyzja nie mogła się ostać wobec naruszenia przepisów prawa materialnego oraz zaistnienia przesłanek dających podstawę do wznowienia postępowania wobec czego Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a i lit. b p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Rozstrzygnięcie w pkt. III wyroku podjęto stosownie do art. 152 p.p.s.a., a o kosztach, zawarte w punkcie II, uzasadnia przepis art. 200 p.p.s.a.