II SA/Po 312/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2015r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi R. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2015r. Nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. /-/ K. Witkowicz-Grochowska Skarżąca R. M. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych, korzysta bowiem z pomocy prawnej adwokata ustanowionego z wyboru. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że utrzymuje się tylko z renty w wysokości [...] zł brutto miesięcznie, sama prowadzi swoje gospodarstwo domowe. W części wniosku o prawo pomocy dotyczącym posiadanego majątku wskazała, że posiada połowę domu o powierzchni [...] m², mieszkania o powierzchni [...] m², działki o powierzchni [...]m² oraz innej nieruchomości o powierzchni [...]m², przy czym majątek jest w posiadaniu byłego męża, a w sądzie toczy się sprawa o podział tego majątku. Z uwagi na fakt, że wniosek o prawo pomocy na urzędowym formularzu był niepełny, co do sytuacji finansowej, skarżąca na adres pełnomocnika została wezwana, w oparciu o przepis art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej "p.p.s.a.") do osobistego uzupełniania wniosku poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. Wezwanie skierowane do pełnomocnika pozostało bez odpowiedzi. Skarżąca natomiast wyjaśniła, że utrzymuje się tylko z renty inwalidzkiej w wysokości [...] zł netto miesięcznie, nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej, nie jest właścicielem żadnego samochodu, nieruchomości opisała we wniosku o prawo pomocy i nie otrzymuje z nich żadnych dochodów i nie ponosi kosztów ich utrzymania. Wyszczególniła stałe wydatki swojego utrzymania: [...] zł wynajęcie pokoju, [...] zł alimenty na córkę, [...] zł na leki, na jedzenie i higienę osobistą zadłuża się u rodziny. Przedłożyła PIT-37 za 2014r., z którego wynika, że uzyskała dochód z tytułu renty w wysokości 10.106,80 zł oraz z tytułu działalności wykonywanej osobiście w wysokości [...]zł. Przepis art. 246 §1 p.p.s.a. wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej. W zakresie częściowym następuje ono, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznych koszach bieżącego utrzymania (art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a). Podzielić należy stanowisko ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, że instytucja prawa pomocy powinna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. To z kolei oznacza, że wnioskodawczyni powinna poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie okoliczności, na które się powołuje, zaś uznanie, czy nastąpiło to w sposób dostateczny zostaje ocenione w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy. Dlatego instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawczynię dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Skarżąca powinna, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, jest obiektywnie niemożliwe. Konieczne jest również wskazanie, że strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy składa stosowny wniosek na urzędowym formularzu (art. 252 § 2 p.p.s.a.). Sporządzony w ten sposób wniosek ma na celu ogólne zobrazowanie sytuacji majątkowej, rodzinnej i finansowej wnioskodawcy. W związku z tym, że przedstawione na formularzu dane okazały się niewystarczające dla oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącej, na podstawie art. 255 p.p.s.a. wezwano ją do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów. Oświadczenie majątkowe przedstawione przez skarżącą, zawarte w treści formularza o prawo pomocy, nie sprostało obowiązkowi wskazanemu w treści przepisu art. 252 §1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym wnioskodawczyni. Wniosek o prawo pomocy nie zawierał, bowiem pełnej informacji dotyczącej zdolności do poniesienia kosztów sądowych, chociażby w części. Pomimo wezwania w trybie przepisu art. 255 p.p.s.a. skarżąca nie złożyła żadnych dodatkowych oświadczeń, co do stanu rodzinnego, podczas gdy korespondencję skierowaną do skarżącej odbiera dorosły domownik. Wskazać należy, że sytuacja finansowa i majątkowa skarżącej oceniana jest przez pryzmat możliwości finansowych wszystkich osób, z którymi skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Nadto wezwano skarżącą do przedłożenia wyciągów z posiadanych przez nią rachunków bankowych za okres ostatnich 6 miesięcy wraz z informacją o zaciągniętych kredytach i pożyczkach oraz o zajęciach komorniczych. Wyciągi z tych rachunków przedstawiają, bowiem wprost skalę środków jakimi wnioskodawczyni realnie dysponuje. Skarżąca nie przedłożyła tych wyciągów oraz nie oświadczyła, że nie ma żadnych kont bankowych. Nadto z PIT-u za ubiegły rok skarżącej wynika, że uzyskiwała dochody z działalności świadczonej osobiście. Nie wyjaśniła jednoznacznie tej kwestii poprzestając na stwierdzeniu, że uzyskuje tylko rentę i nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej. Zauważyć należy także, że skarżąca na wezwanie uiściła wpis sądowy od czterech zainicjowanych przez nią skarg w łącznej kwocie 400 zł. Wobec powyższego opierając się o treść formularza oraz wyjaśnienia skarżącej przyjąć należy, że złożone oświadczenia nie odzwierciedlają rzeczywistej sytuacji finansowej i majątkowej wnioskodawczyni. Brak pełnej i wyczerpującej współpracy skarżącej, ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, skutkować musi odmową przyznania tego prawa. Uniemożliwia, bowiem wolną od wątpliwości ocenę sytuacji finansowej wnioskującej. Wobec powyższego niemożliwe okazało się ustalenie jaka jest rzeczywista sytuacja finansowa skarżącej, a od tego zależało ewentualne przyznanie prawa pomocy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że niepełne i wyselekcjonowane wykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. post. NSA z dnia 1 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 235/06; post. NSA z dnia 27 października 2011r., sygn. akt I GZ 170/11, www.cebois.nsa.gov.pl). W tym stanie rzeczy, należało wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy oddalić. Na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 w zw. z art. 246 §1 pkt 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w postanowieniu. /-/ K. Witkowicz-Grochowska