II SA/Po 320/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 maja 2014r. wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi P. K. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą A na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2013r. Nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. /-/ K. Witkowicz-Grochowska Skarżący P. K. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą A reprezentowany przez adwokata A. G. wraz ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł o prawo pomocy w całości (punkt 2 pouczenia formularza PPF, k. 21v akt sąd.). We wniosku skarżący wskazał jedynie, że prowadzona działalność gospodarcza ponosi stratę, oraz z wynajmu mieszkania uzyskuje około [...] zł miesięcznie. Oświadczył, że posiada zabudowaną domem działkę o powierzchni [...] m², położoną w P., gdzie mieszka, lokal mieszkalny o powierzchni [...] m² położny w P. oraz lokal użytkowy o powierzchni [...] m² w P., gdzie prowadzi działalność gospodarczą. Nadto wskazał, że posiada samochód dostawczy Fiat Ducato z 2010r. Wyszczególnił stałe koszty miesięczne i podał, że spłaca kredyt w PKO SA z ratą [...] zł, w Kredyt Banku z ratą [...] zł, w Santander Consumer Banku z ratą – [...] zł, ubezpieczenie – [...] zł, za energię elektryczną - [...] zł, gaz – [...] zł oraz za wodę [...] zł. Z uwagi na fakt, że wniosek skarżącego o prawo pomocy na urzędowym formularzu był niepełny, co do sytuacji finansowej i rodzinnej, zwrócono się, w oparciu o przepis art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270, ze zm., dalej "p.p.s.a."), o uzupełnianie wniosku o prawo pomocy poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. Zobowiązano przede wszystkim do podania wszystkich źródeł miesięcznych dochodów stałych, jak i dorywczych, jakie uzyskuje skarżący i pozostałe osoby, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe oraz do poparcia tych twierdzeń odpowiednimi dokumentami (decyzje ZUS, PIT za 2012r. i 2013r,). Wezwano skarżącego do przedłożenia deklaracji VAT za okres ostatnich trzech miesięcy 2014r. oraz wyciągu z podatkowej księgi przychodów i rozchodów za 2013r. i za okres od stycznia do marca 2014r. Dane te wskazują bowiem na aktualną sytuację finansową prowadzonej działalności gospodarczej skarżącego i jego rzeczywiste możliwości płatnicze. Następnie wezwano skarżącego do przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych za okres ostatnich 6 miesięcy wraz z informacją o zaciągniętych kredytach i pożyczkach oraz o zajęciach komorniczych. Wyciągi z tych rachunków przedstawiają, bowiem wprost skalę środków jakimi wnioskodawca realnie dysponuje. Zobowiązano skarżącego do opisania posiadanych, dzierżawionych i wynajmowanych nieruchomości i podania jakie przynoszą dochody oraz jakich kosztów wymaga ich utrzymanie. Wezwano także skarżącego do podania jakie posiada i użytkuje samochody oraz do przedstawienia szczegółowego spisu koniecznych kosztów bieżącego utrzymania, gdyż wysokość ponoszonych kosztów z tego tytułu wskazuje także na wielkość środków, jakimi skarżący rzeczywiście rozporządza. Powyższe wezwanie, prawidłowo doręczone pełnomocnikowi w dniu 15 kwietnia 2014r., do dnia dzisiejszego pozostało bez odpowiedzi. Przepis art. 246 §1 p.p.s.a. wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej (a taką osobą w niniejszej sprawie jest skarżący). W zakresie całkowitym następuje ono, gdy osoba fizyczna wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a). Podzielić należy stanowisko ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, że instytucja prawa pomocy powinna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 21 grudnia 2006r., sygn. akt II FS 741/06). Należy, więc podkreślić, że ciężar wykazania występowania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na osobie składającej w tym przedmiocie wniosek. To z kolei oznacza, że wnioskodawca powinien poczynić wszelkie kroki mające na celu uzasadnienie i uprawdopodobnienie okoliczności, na które się powołuje, zaś uznanie, czy nastąpiło to w sposób dostateczny zostaje ocenione w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy. Dlatego instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Wnioskodawca winien, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, chociażby w części jest obiektywnie niemożliwe. Konieczne jest również wskazanie, że strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy składa stosowny wniosek na urzędowym formularzu (art. 252 § 2 p.p.s.a.). Sporządzony w ten sposób wniosek ma na celu ogólne zobrazowanie sytuacji majątkowej, rodzinnej i finansowej wnioskodawcy. W razie pojawienia się wątpliwości, co do przedstawionych na formularzu danych, bądź jeśli okażą się one niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego, na podstawie art. 255 p.p.s.a. można wezwać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego, stanu rodzinnego i dochodów. Wyjaśnienia w tym zakresie wymagały zwłaszcza dochody skarżącego, który poprzestał na wskazaniu, że prowadzona działalność gospodarcza przynosi stratę, ale nie podał jej wysokości, a dochód przynosi mu wynajem mieszkania w kwocie [...] zł, która nie wystarcza na pokrycie zadeklarowanych przez skarżącego stałych opłat chociażby z tytułu obciążeń kredytowych. Nie podał przy tym by miał zaległości w tych płatnościach. Pomimo wezwania w trybie przepisu art. 255 p.p.s.a. skarżący nie złożył żadnych dodatkowych oświadczeń wiedzy, co do stanu majątkowego i finansowego, a także nie przedłożył pomocnych w tym zakresie dokumentów źródłowych, które umożliwiłyby ocenę, czy sytuacja finansowa skarżącego uzasadnia przyznanie prawa pomocy chociażby w części. Wniosek skarżącego w okolicznościach niniejszej sprawy nie odzwierciedlał bowiem pełnej i rzeczywistej sytuacji finansowej i majątkowej wnioskodawcy i jego realnych możliwości płatniczych. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. post. NSA z dnia 1 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 235/06; post. NSA z dnia 27 października 2011r., sygn. akt I GZ 170/11, www.cebois.nsa.gov.pl). W takim stanie rzeczy niemożliwe okazało się poczynienie ustaleń faktycznych w rozpatrywanym zakresie, uzasadniających stwierdzenie, że sytuacja finansowa wnioskodawcy nie pozwala na pokrycie kosztów postępowania, co musiało skutkować odmową przyznania prawa pomocy. Na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 i art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a. orzeczono, jak w postanowieniu. /-/ K. Witkowicz-Grochowska