II SA/Po 325/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Maria Kwiecińska Sędzia WSA Edyta Podrazik Protokolant St. sekr. sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 września 2012 r. sprawy ze skargi M. M. – M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego \ z dnia (...) nr (...) w przedmiocie dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza W. z dnia (...) Nr (...), II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę (...) zł (...) tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Decyzją z dnia (...) listopada 2011 r., nr (...), Burmistrz W., na podstawie art. 70b ust. 6 ustawy z dnia 07 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r., Nr 256, poz. 2572 ze zm.) odmówił przyznania pracodawcy – M. M. – M., prowadzącej Firmę Handlowo – Usługową "A" z siedzibą w O. n. N., dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika – E. P. Jak wyjaśniono w uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia w dniu (...) września 2011 r. M. M. – M., prowadząca Firmę Handlowo – Usługową "A" zwróciła się do organu o zwrot kosztów dofinansowania przygotowania zawodowego młodocianego. Zgromadzone w toku postępowania dokumenty potwierdzają, iż wnioskodawczyni posiadała uprawnienia umożliwiające praktyczną naukę zawodu. Równocześnie ze złożonej przez wnioskodawczynię umowy o pracy w celu przygotowania zawodowego wynikało, że młodociany pracownik – E. P., realizowała obowiązek dokształcania teoretycznego w Zespole Szkół Ponadgimnazjalnych Nr 2 – w Zasadniczej Szkole Zawodowej. Tym samym, w ocenie Wójta, dla spełnienia warunków umożliwiających dofinansowanie kosztów kształcenia pracownika, określonych w art. 70b ust. 1 pkt. 2 ustawy o systemie oświaty, niezbędne było przedłożenie dokumentów potwierdzających zdanie przez niego egzaminu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe, o jakim mowa w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 kwietnia 2007 r. w sprawie warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy oraz przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów w szkołach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 83, poz. 562 ze zm.). Wnioskodawczyni przedłożyła jedynie świadectwo uzyskania przez pracownika tytułu zawodowego uzyskanego na podstawie rozporządzenia Ministra Edukacji i Nauki z dnia 03 lutego 2006 r. w sprawie uzyskiwania i uzupełniania przez osoby dorosłe wiedzy ogólnej, umiejętności i klasyfikacji zawodowych w formach pozaszkolnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 31, poz. 216). Stąd też, w ocenie organu, przedłożony dokument nie pozwał na uznanie, iż młodociany pracownik zdał "właściwy egzamin" w rozumieniu art. 70b ust. 1 pkt. 2 ustawy o systemie oświaty, a w konsekwencji przyznanie wnioskowanego zwrotu kosztów jego kształcenia. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła M. M. – M., prowadząca Firmę Handlowo – Usługową "A" wnosząc o jej uchylenie. Skarżąca nie zgodziła się z argumentacją organu, jakoby jedynym dokumentem potwierdzającym fakt uzyskania przez pracownika tytułu zawodowego było świadectwo potwierdzające kwalifikacje zawodowe uzyskane na podstawie rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 kwietnia 2007 r. w sprawie warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy oraz przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów w szkołach publicznych. W ocenie skarżącej nie istnieje żadna regulacja prawna określająca, jakoby "właściwym egzaminem" w rozumieniu ustawy o systemie oświaty był egzamin przeprowadzony na podstawie powołanego powyżej rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej. Przedłożone przez skarżącą dokumenty potwierdzają, w jej opinii, iż spełnione zostały przesłanki uzasadniające dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia (...) grudnia 2011 r., nr (...), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej kpa) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia powtórzono dotychczasowy przebieg postępowania oraz podtrzymano w całości stanowisko organu I instancji. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu M. M. – M. wnosząc o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów postępowania – art. 77 oraz art. 80 kpa, jak i naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci naruszenia art. 70b ustawy o systemie oświaty. W uzasadnieniu skargi przytoczono dotychczasowy przebieg postępowania, podkreślając, iż z uzyskanej w dniu (...) listopada 2011 r. opinii Ministerstwa Edukacji Narodowej Departamentu Kształcenia Zawodowego i Ustawicznego wynika, że skarżąca spełnia przesłanki przyznania jej wnioskowanego zwrotu kosztów dofinansowania kształcenia zawodowego. W opinii skarżącej nie uwzględnienie powyższej opinii w toku postępowania administracyjnego wskazuje, iż organ dopuścił się naruszenia zasad prowadzenia postępowania administracyjnego. Skarżąca wyjaśniła również, iż spełniła ona warunki określone w art. 70b ustawy o systemie oświaty, gdyż dostarczyła dokumenty potwierdzające, iż młodociany pracownik zdał egzamin zgodnie z przepisami odrębnymi. Zdaniem skarżącej organy administracji publicznej rozpoznając przedmiotową sprawę dopuściły się wadliwej interpretacji art. 70b ustawy o systemie oświaty. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o jej oddalenie. Kolegium wyjaśniło również, iż pismo z dnia (...) listopada 2011 r. zawierało jedynie opinię Ministerstwa Edukacji Narodowej Departamentu Kształcenia Zawodowego i Ustawicznego i nie mogło ono stanowić podstawy rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 §1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Przedmiotem zaskarżonej decyzji jest odmowa przyznania pracodawcy – M. M. – M., prowadzącej Firmę Handlowo – Usługową "A", dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika – E. P. Materialnoprawną podstawę wydanego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 07 września 1991 r. o systemie oświaty. Zgodnie z art. 70b ust. 1 powołanej powyżej ustawy pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia, jeżeli: 1) pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych, określone w odrębnych przepisach; 2) młodociany pracownik ukończył naukę zawodu lub przyuczenie do wykonywania określonej pracy i zdał egzamin, zgodnie z odrębnymi przepisami. Stosownie do treści ust. 6 art. 70b ustawy o systemie oświaty, dofinansowanie przyznaje wójt (burmistrz, prezydent miasta) właściwy ze względu na miejsce zamieszkania młodocianego pracownika, w drodze decyzji, po stwierdzeniu spełnienia warunków określonych w ust. 1. Dofinansowanie jest przyznawane na wniosek pracodawcy złożony w terminie 3 miesięcy od ukończenia przez młodocianego pracownika nauki zawodu lub przyuczenia do wykonywania określonej pracy. Do wniosku należy dołączyć kopie: 1) dokumentów potwierdzających spełnienie warunku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1; 2) umowy o pracę z młodocianym pracownikiem w celu przygotowania zawodowego; 3) dyplomu, świadectwa lub zaświadczenia potwierdzającego spełnienie warunku określonego w ust. 1 pkt 2 (art. 70b ust. 7 powołanej powyżej ustawy). W powyższym świetle warunkiem skutecznego ubiegania się o dofinansowanie kosztów kształcenia jest więc łączne spełnienie przez wnioskodawcę wymienionych w przepisach art. 70b ust. 1 pkt 1 i pkt 2 oraz ust. 7 ustawy o systemie oświaty przesłanek. W przedmiotowej sprawie poza sporem jest, iż skarżąca wystąpiła z wnioskiem o dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika, z którym zawarła w dniu (...) września 2009 r. umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego. Z załączonych dokumentów wynika, iż młodociany pracownik był zatrudniony u pracodawcy, oraz że ukończył naukę zawodu, co potwierdza świadectwo ukończenia zasadniczej szkoły zawodowej z dnia (...) sierpnia 2011 r. Istotę zawisłego sporu w niniejszej sprawie stanowi jednakże interpretacja przesłanki określonej w pkt 2 art. 70b ust. 1 ustawy o systemie oświaty, która uzależnia zwrot kosztów dofinansowania kształcenia młodocianego pracownika od zdania przez niego "właściwego egzaminu". Zdaniem organów administracji prowadzących przedmiotową sprawę z uwagi na fakt, iż z przedłożonej przez skarżącą umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego wynikało, że młodociany pracownik – E. P., realizowała obowiązek dokształcania teoretycznego w Zespole Szkół Ponadgimnazjalnych Nr 2 – Zasadniczej Szkole Zawodowej, warunek zdania "właściwego egzaminu" zostałby spełniony w przypadku przedłożenia dokumentów, z których wynikałoby zdanie przez nią egzaminu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe, o jakim mowa w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 kwietnia 2007 r. w sprawie warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy oraz przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów w szkołach publicznych. Za niewystarczające uznano tym samym przedłożenie przez skarżącą świadectwa uzyskania przez pracownika tytułu zawodowego uzyskanego na podstawie rozporządzenia Ministra Edukacji i Nauki z dnia 03 lutego 2006 r. w sprawie uzyskiwania i uzupełniania przez osoby dorosłe wiedzy ogólnej, umiejętności i klasyfikacji zawodowych w formach pozaszkolnych. Stanowisko powyższe uznać należy za błędne. Sąd podkreśla, iż w przedmiotowej sprawie kluczowe znaczenie dla ustalenia pojęcia "właściwego egzaminu" mają przepisy odrębnych aktów, do których odwołanie zawiera art. 70b ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty. Zgodnie z art. 191 § 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (tekst jedn. Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.) młodociany nie posiadający kwalifikacji zawodowych może być zatrudniony tylko w celu przygotowania zawodowego. Na podstawie art. 191 § 3 i art. 195 § 2 Kodeksu pracy wydane zostało rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania (Dz. U. z 1996 r. Nr 60, poz. 278 ze zm.). To właśnie do powyższego rozporządzenie odsyła powołany powyżej art. 70b ust. 2 ustawy o systemie oświaty, wskazujący, iż dofinansowanie kosztów kształcenia przysługuje jeżeli młodociany pracownik ukończył naukę zawodu lub przyuczenie do wykonywania określonej pracy i zdał egzamin, zgodnie z odrębnymi przepisami. I tak, zgodnie z § 11 ust. 1 rozporządzenia w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania nauka zawodu młodocianego kończy się egzaminem, przy czym młodociany zatrudniony u pracodawcy nie będącego rzemieślnikiem, dokształcający się w zasadniczej szkole zawodowej zdaje egzamin potwierdzający kwalifikacje zawodowe bezpośrednio po uzyskaniu świadectwa ukończenia zasadniczej szkoły zawodowej, zgodnie z przepisami dotyczącymi warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy oraz przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów w szkołach publicznych (§ 11 ust. 2 powołanego powyżej rozporządzenia) natomiast młodociany zatrudniony u pracodawcy nie będącego rzemieślnikiem, dokształcający się w ośrodku dokształcania i doskonalenia zawodowego lub u pracodawcy zdaje egzamin kwalifikacyjny na tytuł wykwalifikowanego robotnika, zgodnie z przepisami dotyczącymi zasad i warunków podnoszenia kwalifikacji zawodowych i wykształcenia ogólnego dorosłych (§ 11 ust. 3 rozporządzenia w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania). Analiza powyższych przepisów wskazuje, że młodociany pracownik, zatrudniony u pracownika nie będącego rzemieślnikiem może zdać zarówno egzamin potwierdzający kwalifikacje zawodowe bezpośrednio po uzyskaniu świadectwa ukończenia zasadniczej szkoły zawodowej, zgodnie z przepisami dotyczącymi warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy oraz przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów w szkołach publicznych (gdy uczęszcza do zasadniczej szkole zawodowej) lub też zdać egzamin kwalifikacyjny na tytuł wykwalifikowanego robotnika, zgodnie z przepisami dotyczącymi zasad i warunków podnoszenia kwalifikacji zawodowych i wykształcenia ogólnego dorosłych (gdy uczęszcza do ośrodka dokształcania i doskonalenia zawodowego). Obydwa powyższe egzaminy powodują, w świetle powołanego powyżej § 11 ust. 1 rozporządzenia w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania, iż kończy się etap nauki zawodu młodocianego. W przedmiotowej sprawie pracownik uczęszczał do zasadniczej szkoły zawodowej, przy czym zdał wyłącznie egzamin kwalifikacyjny i uzyskał tytuł zawodowy zgodnie z § 21 rozporządzenia Ministra Edukacji i Nauki z dnia 03 lutego 2006 r. w sprawie uzyskiwania i uzupełniania przez osoby dorosłe wiedzy ogólnej, umiejętności i kwalifikacji zawodowych w formach pozaszkolnych, na co wskazuje przedłożone wraz z wnioskiem świadectwo uzyskania tytułu zawodowego z dnia (...) września 2011 r. Zdaniem Sądu uznać jednakże należało, iż świadectwo powyższe, stanowiące dowód ukończenia nauki zawodowej przez pracownika, jest wystarczające do zwrotu kosztów dofinansowania młodocianego pracownika. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, iż art. 70b ustawy o systemie oświaty stanowi formę zachęty dla pracodawców do zatrudniania młodocianych pracowników. Przyjęta przez organy, w przedmiotowej sprawie, interpretacja przepisów prowadziłaby do skutków niezgodnych z wolą ustawodawcy. Jak wyjaśnił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z dnia 29 października 2009 r., sygn. akt III SA/Łd 274/09, dostępny na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl, niedopuszczalna jest tak formalistyczna interpretacja przepisów ustawy o systemie oświaty. Ustawodawca wprowadzając regulację dotyczą wspierania pracodawców zakładał bowiem, iż przyznanie dofinansowania dotyczyć będzie tych pracodawców, którzy w sposób skuteczny i efektywny prowadzą kształcenie młodocianych pracowników. Głównym warunkiem dofinansowania jest m.in. uzyskanie przez młodocianego pracownika po zakończeniu kształcenia, pozytywnego wyniku zewnętrznego egzaminu zawodowego. Przy czym, jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 07 października 2009 r., sygn. akt I OSK 273/09, LEX 573267, brzmienie art. 70b ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty pozwala przyjąć, iż zawarte w tym przepisie sformułowanie "i zdał egzamin zgodnie z odrębnymi przepisami" odnosi się do wszystkich odrębnych przepisów, według których młodociany może zdać egzamin po ukończeniu nauki. Skoro w niniejszej sprawie młodociany pracownik ukończył naukę zawodu i zdał egzamin, wymieniony w § 11 rozporządzenia w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania, to organ nie mógł zakwestionować podstawy ukończenia nauki. Ukończenie nauki zawodu i zdanie egzaminu potwierdzającego uzyskanie przez pracownika tytułu zawodowego z wynikiem pozytywnym, powoduje, iż pracodawcy przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego na podstawie art. 70b ustawy o systemie oświaty. Organ administracji decydujący o przyznaniu dofinansowania i sprawdzający, zgodnie z art. 70b ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty, czy młodociany pracownik zdał egzamin zgodnie z odrębnymi przepisami, nie jest uprawniony do wkraczania w kompetencje komisji egzaminacyjnej. Przedłożone świadectwo uzyskania przez pracownika tytułu zawodowego jest dla organu wiążące. Niezasadne jest więc stanowisko organu administracji jakoby ukończenie nauki w innej formie niż forma wynikająca z rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 kwietnia 2007 r. w sprawie warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy oraz przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów w szkołach publicznych nie dawała podstaw dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika. Z uwagi na to, że zdanie egzaminu, o którym stanowi § 11 ust.3 rozporządzenia w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania dopuszczają przepisy prawa jako warunek uzyskania kwalifikacji w zawodach za nieracjonalne należałoby uznać pozbawienie dofinansowania pracodawcy, który wyszkolił młodocianego i nie miał wpływu na wybór rodzaju zdawanego przez niego egzaminu. Istotnym jest zatem w świetle art. 70b ust.1 pkt.2, aby egzamin ten został złożony z wynikiem pozytywnym, zgodnie z odrębnymi przepisami. Reasumując dotychczasowe rozważania wskazać należy, iż w sprawie doszło do naruszenia art. 70b ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty, poprzez błędną jego wykładnię, a naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracji winny ponownie ocenić zebrany materiał dowodowy przy uwzględnieniu wykładni przepisów zawartych w niniejszym uzasadnieniu O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O wykonalności orzeczono na podstawie art. 152 powyższej ustawy.