II SA/Po 328/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Edyta Podrazik Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2009r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] 2009r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego; I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ E.Podrazik /-/ A.Łaskarzewska /-/ W.Batorowicz Pismem z dnia 09.01.2008 r. K. K. wniosła o przyznanie pomocy finansowej w formie zasiłku celowego na zakup obuwia dla dzieci. Skarżąca wyjaśniła, że jej sześcioosobowa rodzina utrzymuje się jedynie z renty męża w kwocie [...] zł, co nie zaspakaja nawet podstawowych potrzeb rodziny. Decyzją z dnia [...] 02.2009 r. nr [...] r. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. (dalej GOPS) działając na podstawie art. art. 2, art. 3 ust. 4, art. 4, art. 7 i. 8 ust. 1, art. 15 pkt 1 i art. 17 ust. 1 pkt 5 oraz art. 39 ust. 1 i 2, ustawy z dnia 12.03.2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. nr 64, poz. 593 ze zm., dalej - ustawa o pomocy społecznej) oraz art. 104 i 130 § 4 ustawy z dnia 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej kpa) przyznał K. K. kwotę [...] zł na zakup obuwia dla dzieci. Uzasadniając decyzję GOPS wskazał, iż zasiłek celowy przyznano na zaspokojenie niezbędnej potrzeby, tj. na dofinansowanie do zakupu obuwia dla dzieci. W wyniku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono, że w rodzinie występują okoliczności uzasadniające przyznanie pomocy, którymi są: niepełnosprawność oraz spełnione kryterium dochodowe. Wyliczono, iż skarżąca uzyskuje dochody w łącznej kwocie [...] zł i nie uzyskuje dodatkowych, nieregularnych dochodów. Łączny dochód rodziny nie przekracza więc kryterium dochodowego wyliczonego zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. W przewidzianym ustawą terminie K. K. wniosła odwołanie od decyzji GOPS wskazując, że kwota [...] zł jest niewystarczająca na zakup obuwia dla sześcioosobowej rodziny. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K.decyzją z dnia [...].03.2009 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Uzasadniając swoją decyzję Kolegium wskazało, iż niskie dochody oraz zły stan zdrowia członków rodziny sprawia, że rodzina ma prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej i taką pomoc od wielu lat otrzymuje z GOPS. Kolegium wyjaśniło, że są to zasiłki okresowe, celowe oraz w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" troje dzieci ma sfinansowane obiady w szkole na okres od 05.01-19.06.2009 r. Natomiast z dokumentów wynika, że w dniu 09.01.2009 r. K. K. złożyła trzy wnioski o pomoc finansową na zakup obuwia, dożywianie rodziny, na zakup paszy dla kozy. Pozytywnie załatwiono wniosek skarżącej o przyznanie środków na zakup obuwia oraz na dożywianie rodziny. Organ II instancji wskazał, iż nie znajduje podstaw do uwzględnienia odwołania skarżącej, bowiem decyzja została podjęta zgodnie z przepisami prawa. W skardze do sądu administracyjnego K. K. wyjaśniła, że niezrozumiałe jest dla niej uzasadnienie Kolegium, a przyznanie kwoty [...] zł na zakup butów dla sześciu osób jest niezgodne z ustawą. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Do odpowiedzi na skargę załączono informację z 07.04.2009 r. (k.5), iż w 2008 r. rodzina skarżącej pobrała świadczenia pieniężne w łącznej kwocie 2008 r. [...] zł. Natomiast w I kwartale 2009 r. rodzina K. otrzymała [...] zł. Poza tym dzieci skarżącej uczęszczające do Zespołu Szkół w R. (Z., Ł. i M.) korzystają z bezpłatnych posiłków w ramach dożywiania uczniów w szkole. Ponadto rodzina skarżącej korzysta z pomocy w naturze w ramach programu PEAD z rezerw UE. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie w pierwszej kolejności należy wskazać, że w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25.07.2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd dokonuje kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ppsa) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany jej zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to konieczność dokonania przez sąd oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony. Podstawą wydania decyzji w niniejszej sprawie jest artykuł 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, który stanowi, że w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może zostać przyznany zasiłek celowy z pomocy społecznej, przepis ten nie precyzuje jednak wysokości takiego zasiłku. Z faktu posłużenia się przez ustawodawcę w tym przepisie zwrotem "może", wynika, że decyzja w zakresie zasiłku celowego podejmowana przez organ administracyjny, ma charakter uznaniowy, co oznacza, że zasiłek celowy jest świadczeniem przyznawanym w ramach uznania administracyjnego. Natomiast na mocy art. 3 ust. 4 powołanej ustawy o pomocy społecznej, potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Tak więc wysokość przyznawanego zasiłku każdorazowo determinowana jest możliwościami pomocy społecznej. Udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnieniem potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Można więc przyjąć, że z zasady tej wynika domniemanie pozytywnego załatwienia sprawy, od którego można odstąpić dopiero wówczas, gdy takie załatwienie sprawy kolidowałoby z interesem społecznym lub przekraczałoby możliwości organu (por. wyro NSA z 25.01.2008r., sygn. I OSK 624/07). W rozpoznawanej sprawie bezspornym pozostaje, iż skarżąca wystąpiła z wnioskiem o udzielenie pomocy finansowej na zakup obuwia dla dzieci. Ze zgromadzonego w aktach sprawy materiału wynika, że rodzina skarżącej składa się z sześciu osób. Mąż skarżącej, H. K. podobnie jak skarżąca nie pracuje zawodowo, uzyskuje natomiast rentę chorobową. Małżonkowie mają czworo dzieci. Troje dzieci, tj. Ł. K., M. K. i Z. K. jest w wieku szkolnym, a syn D. K. jest w wieku przedszkolnym. W świetle przedstawionego w aktach sprawy materiału dowodowego nie budzi również wątpliwości, że środki, którymi dysponuje rodzina wnioskodawczyni nie wystarczają na zaspokojenie potrzeby, jaką jest zakup czterech par butów. Jak, bowiem ustalono w toku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego dochód w przeliczeniu na osobę w tej rodzinie wynosi [...] zł, a więc jest niższy od przewidzianego ustawą o pomocy społecznej. W takim stanie faktycznym skarżąca wystąpiła o udzielenie pomocy finansowej z przeznaczeniem na zakup obuwia dla dzieci. Rozpoznając sprawę organy uznały zasadność złożonego wniosku. Przez skarżącą została zakwestionowana jednak wysokość kwoty przyznanej jej na pokrycie kosztów zakupu obuwia dla dzieci. W rozpoznawanej sprawie skarżąca nie wskazała konkretnie przyznania jakiej kwoty oczekuje. Nie ulega wątpliwości, że sam tylko fakt spełnienia kryteriów przyznania pomocy w formie zasiłku celowego nie oznacza bezwzględnego, przyznania tego świadczenia w wysokości zgodnej z żądaniem wnioskodawcy, bowiem rozpoznający wniosek organ musi mieć na względzie nie tylko interes wnioskodawczyni, lecz także interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej. Jednak podjęta decyzja musi znajdować uzasadnienie w świetle zgromadzonego w aktach sprawy materiału oraz przedstawionej na poparcie stanowiska organu argumentacji. Kolegium nie uzasadniło w sposób wyczerpujący dlaczego uznało przyznanie kwoty [...] zł za odpowiadające opisanym wyżej wymogom. Nie sposób zaś w świetle zawartych w decyzji wywodów przyznanej kwoty uznać za odpowiadające słusznemu interesowi strony w świetle jego sytuacji materialnej i zdrowotnej. Organ odwoławczy w wydanej decyzji zawarł spostrzeżenia co do niskich dochodów rodziny oraz złego stanu zdrowia jej członków. Tymczasem kwota [...] zł stanowi zdaniem Sadu jedynie symboliczną pomoc w odniesieniu do zgłaszanej potrzeby. Czwórka dzieci jest w okresie dorastania, konieczność zakupu obuwia nie była przez organ kwestionowana, żądanie w tym względzie zgłoszono w okresie zimowym, co zważywszy na panujące warunki atmosferyczne czyni potrzebę rzeczywiście niezbędną. Fakt otrzymywania wykazanych w uzasadnieniu decyzji świadczeń nie może sam w sobie stanowić przeszkody do otrzymywania zasiłków celowych. Organ nie zawarł w uzasadnieniu rozważań, by w niniejszej sprawie przyznanie wyższej kwoty przekraczało możliwości finansowe ośrodka pomocy społecznej. Uznanie administracyjne obejmuje prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, jednakże o ile konieczność zabezpieczenia wszystkich potrzeb osób potrzebujących organ decydujący miał na względzie, kryterium to winno być szczegółowo przedstawione w uzasadnieniu, w taki sposób by osoby ubiegające się o przyznanie prawa pomocy mogły poznać kryteria pierwszeństwa w korzystaniu z zasiłków uznaniowych (por. wyrok WSA z 24.05.2005r., sygn. II SA/Po 923/03). Reasumując, zaskarżona decyzja Kolegium wydana została z naruszeniem art. 7, art. 80 i art. 107 § 3 kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec powyższego, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa orzekł, jak w pkt I sentencji wyroku. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą Kolegium będzie uwzględnienie wytycznych zawartych w uzasadnieniu niniejszego wyroku, w szczególności ustalenie czy rozmiar przyznanej pomocy w formie zasiłku celowego, znajduje uzasadnienie z uwagi na interes strony, interes społeczny, możliwości finansowe organu. Uzasadnienie decyzji organu odwoławczego winno zawierać szczegółowe odniesienie się do tych przesłanek. O wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono w pkt II sentencji wyroku w oparciu o art. 152 ppsa. /-/ E. Podrazik /-/ A. Łaskarzewska /-/W.Batorowicz br