II SA/Po 329/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu w dniu 18 sierpnia 2017r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi J. G. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] lutego 2017r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy pieniężnej postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. /-/ K. Witkowicz-Grochowska Skarżący J. G. w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi jaką wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję organu zwrócił się o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. We wniosku o prawo pomocy na urzędowym formularzu PPF skarżący powołał się na okoliczność, że jest bezrobotny, od wielu lat zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy. Nadto podał, że jest osobą niepełnosprawną. Utrzymuje się z pomocy społecznej w postaci zasiłku stałego w wysokości [...] zł netto miesięcznie. Podał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Oświadczył, że nie posiada żadnych nieruchomości, oszczędności, wartościowych ruchomości, akcji, udziałów i obligacji. Nadto podał, że korzysta z zasiłków okresowych w wysokości około [...] zł miesięcznie. Skarżący wyszczególnił, że ponosi czynsz za wynajem pokoju [...] zł miesięcznie, opłatę za telefon [...] zł miesięcznie, podał, że nie ma środków na leczenie. Z uwagi na fakt, że wniosek o prawo pomocy na urzędowym formularzu był niepełny, co do sytuacji finansowej i rodzinnej skarżący został wezwany, w oparciu o przepis art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017r., poz. 1369, dalej "P.p.s.a.") do osobistego uzupełniania wniosku poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. Skarżący odebrał osobiście powyższe wezwanie, ale nie udzielił na nie żadnej odpowiedzi (k. 39 akt sąd.). Skarżący pomimo wyraźnego wezwania nie udzielił żadnych informacji dotyczących wszystkich źródeł dochodów stałych i dorywczych oraz nie przedstawił żadnej dokumentacji podatkowej. Z akt administracyjnych sprawy wynika bowiem, że uzyskał odszkodowanie i zadośćuczynienie w znacznej wysokości [...]zł oraz pokrył koszty adwokackie w wysokości [...] zł. Wezwano zatem skarżącego do podania wysokości środków jakimi rzeczywiście dysponuje, a także na jakie cele je wydatkował. Podkreślić bowiem należy, że ustalenie wszystkich rzeczywistych przychodów oraz środków jakimi dysponuje w sposób istotny rzutuje na możliwości finansowe skarżącego w zakresie przyznania prawa pomocy. Skarżący mimo wezwania nie złożył przy tym żadnych dokumentów źródłowych, ani oświadczeń wiedzy, które szczegółowo wyjaśniałyby realną sytuację finansową i majątkową skarżącego. Przepis art. 246 §1 P.p.s.a. wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej (a taką osobą w niniejszej sprawie jest skarżący). W zakresie całkowitym następuje ono, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 §1 pkt 1 P.p.s.a). Podzielić należy stanowisko ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, że instytucja prawa pomocy powinna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. To z kolei oznacza, że wnioskodawca powinien poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie okoliczności, na które się powołuje, zaś uznanie, czy nastąpiło to w sposób dostateczny zostaje ocenione w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy. Dlatego instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia pełnych środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Wnioskodawca winien, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych do uiszczenia kosztów postępowania jest obiektywnie niemożliwe. Konieczne jest również wskazanie, że strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy składa stosowny wniosek na urzędowym formularzu (art. 252 § 2 P.p.s.a.). Sporządzony w ten sposób wniosek ma na celu ogólne zobrazowanie sytuacji majątkowej, rodzinnej i finansowej wnioskodawcy. W związku z tym, że przedstawione na formularzu dane okazały się niewystarczające dla oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, na podstawie art. 255 P.p.s.a. wezwano go do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów oraz stanu rodziny. Oświadczenie majątkowe przedstawione przez skarżącego, zawarte w treści formularza o prawo pomocy, nie sprostało obowiązkowi wskazanemu w treści przepisu art. 252 §1 P.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym wnioskodawcy. Wniosek o prawo pomocy nie zawierał, bowiem pełnej informacji dotyczącej braku zdolności do poniesienia kosztów postępowania sądowego chociażby w części. Pomimo wezwania w trybie przepisu art. 255 P.p.s.a. skarżący nie wyjaśnił wątpliwości co do rzeczywistego stanu finansowego, majątkowego i rodzinnego. Z istoty prawa pomocy wynika konieczność ustalenia pełnego stanu osób, z którymi skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, ich dochodów i kosztów utrzymania. Okoliczności te bowiem współkształtują rzeczywistą sytuacją finansową skarżącego i w konsekwencji jego osobiste możliwości poniesienia kosztów niniejszego postępowania. Skarżący nie podał informacji o obrotach na posiadanym rachunku bankowym, podczas gdy obroty na takim rachunku najpełniej obrazują wysokość środków finansowych, jakimi skarżący realnie dysponuje. Skarżący mimo wezwania nie wyjaśnił, czy nadal posiada środki jakie uzyskał z odszkodowania i w jakiej wysokości oraz na co je wydatkował. Dla oceny rzeczywistej sytuacji finansowej skarżącego wymagane było również podanie szczegółowego spisu wszystkich kosztów koniecznego bieżącego utrzymania skarżącego i rodziny, co pozwala na ustalenie jakimi środkami finansowymi rozporządza. Tymczasem skarżący ograniczył się tylko do podania kosztów czynszu oraz telefonu. Zaniechał podania pozostałych kosztów utrzymania, jak żywność, środki czystości, odzież, itd. Nie przedłożył żadnych rachunków, faktur, czy osobistych oświadczeń w tym zakresie. Wobec powyższego opierając się o treść formularza przyjąć należy, że złożone oświadczenia nie odzwierciedlają pełnej i rzeczywistej sytuacji finansowej i majątkowej skarżącego. Brak rzeczywistej współpracy, ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy, skutkować musi odmową przyznania tego prawa. Uniemożliwia, bowiem wolną od wątpliwości ocenę sytuacji materialnej skarżącego. Wobec powyższego niemożliwe okazało się ustalenie jaka jest rzeczywista sytuacja finansowa, majątkowa skarżącego, a od tego zależało ewentualne przyznanie prawa pomocy i zwolnienie od kosztów sądowych. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że niewykonanie w istocie, jak w niniejszej sprawie, wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. post. NSA z dnia 1 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 235/06; post. NSA z dnia 27 października 2011r., sygn. akt I GZ 170/11, www.cebois.nsa.gov.pl). W tym stanie rzeczy, wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w całości należało oddalić. Na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 w zw. z art. 246 §1 pkt 1 P.p.s.a. orzeczono, jak w postanowieniu. /-/ K. Witkowicz-Grochowska