II SA/Po 329/21

WyrokWSA w Poznaniu2022-01-21

Skład orzekający: Danuta Rzyminiak - Owczarczak, Edyta Podrazik, Aleksandra Kiersnowska - Tylewicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy córka, sprawująca 6-godzinną dzienną opiekę nad matką legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, może ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia, jeśli zakres tej opieki nie wyklucza możliwości podjęcia przez nią pracy zarobkowej?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje tylko w sytuacji, gdy zakres sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną jest na tyle duży, że faktycznie uniemożliwia podjęcie zatrudnienia lub inną pracę zarobkową. 6-godzinna dzienna pomoc, obejmująca zwykłe czynności domowe, nie spełnia tego kryterium, nawet jeśli osoba niepełnosprawna posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Stan faktyczny
Skarżąca E. G. ubiegała się o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad matką S. S., która posiadała orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, uznając, że 6-godzinna dzienna opieka sprawowana przez córkę nie jest na tyle absorbująca, aby wykluczała możliwość podjęcia przez nią zatrudnienia. Skarżąca kwestionowała te ustalenia, wskazując na potrzebę stałej opieki nad matką.
Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska - Tylewicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi E. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę Burmistrz [...] i Miasta K. decyzją z dnia [...] stycznia 2021 r., nr [...], działając na podstawie art. 20 ust. 3 w zw. z art. 2 pkt 2, art. 3, art. 4, art. 5, art. 6 ust. 1, art. 7, art. 17, art. 17b, art. 18, art. 19, art. 23, art 23 lit. a, art. 24, art. 25, art. 26, art. 30 oraz art. 32 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.; dalej: "u.ś.r."), odmówił przyznania E. G. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką S. S.. W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że S. S. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności nr [...] Ustalony stopień niepełnosprawności oznaczono na dzień [...] marca 2016 r., tj. kiedy S. S. miała 68 lat, a zgodnie z art. 17 ust. 1b pkt 1 pkt 2 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. W odwołaniu z dnia [...] lutego 2021 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego Małgorzata Goińska wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego wskazując, że organ I instancji nie uwzględnił okoliczności, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K38/13, doszło do uznania niekonstytucyjności części art. 17 ust 1b pkt 1 i 2 u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] marca 2021 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.; dalej: "K.p.a."), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ odwoławczy w pierwszej kolejności zgodził się z zarzutem odwołania, że brak jest podstaw prawnych dla dokonywania przez organ wykładni przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych prowadzącej do sytuacji, w której pomimo uznania niekonstytucyjności art. 17 ust. 1b ustawy przepis ten nadal, w niezmienionym kształcie, stanowi materialnoprawną podstawę wydawanych rozstrzygnięć. Tym niemniej organ odwoławczy zwrócił uwagę, że z przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że podstawowym wymogiem uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Opieka ta musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej, zarówno w wymiarze rezygnacji z zatrudnienia jak i jego nie podejmowania. Co jasne zatem, związek między rezygnacją z zatrudnienia (lub jego nie podejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni. Taki związek przyczynowo - skutkowy nie istnieje w sytuacji, gdy sprawowana opieka nie nosi cechy opieki stałej, lub długotrwałej. Choć ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji sprawowania opieki, to z treści art. 17 ust. 1 wynika, że aby można było mówić o opiece w jej rozumieniu musi ona być stała lub długoterminowa. Te określenia stała lub długoterminowa wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie. Przepis art. 17 ust. 1 ustawy należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Świadczenie pielęgnacyjne, jako forma wsparcia rodziny, nie jest kierowane do wszystkich opiekunów osób niepełnosprawnych, lecz tylko do tych z nich, którzy sprawując opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, czynią to w tak dużym - a wynikającym ze stopnia niepełnosprawności osoby, którą się opiekują - zakresie i rozmiarze, że opieka ta nie pozwala im na podjęcie innej pracy. Świadczenie pielęgnacyjne nie może być traktowane jako zastępcze źródło dochodu. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy więc stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. W kontekście powyższego organ odwoławczy wskazał, że w rodzinnym wywiadzie środowiskowym przeprowadzonym przez pracownika socjalnego w dniu [...] stycznia 2021 r. ustalono, że S. S. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i zajmuje 1 pokój z kuchnia i łazienką w domu jednorodzinnym, którego właścicielem jest syn A. S.. Pomieszczenia są ogrzewane za pomocą pieca centralnego na węgiel oraz są wyposażone w podstawowy sprzęt gospodarstwa domowego. Strona nie pracuje zawodowo. Jest osobą w wieku poprodukcyjnym. Otrzymuje emeryturę rolniczą KRUS, która wraz ze świadczeniem uzupełniającym do emerytury jest jej jedynym źródłem utrzymania. S. S. choruje przewlekle i wymaga stałej kontroli lekarskiej oraz systematycznego przyjmowania lekarstw. Ma coraz większe problemy z poruszaniem się samodzielnie. Przy przemieszczaniu się poza swoim rejonem zamieszkania wymaga pomocy (asekuracji) od osoby drugiej. Ponadto S. S. ma kłopoty związane ze słuchem. Ma stwierdzony niedosłuch lewego i prawego ucha. Aby słyszeć jest zmuszona nosić aparat słuchowy. S. S. wymaga pomocy osoby drugiej w codziennych czynnościach domowych. Niezbędną opiekę w tym zakresie zapewnia jej córka E. . Zapewnia ona swojej matce codzienną 6-cio godzinna opiekę/pomoc. Pomaga jej w takich czynnościach jak: sprzątanie mieszkania, przygotowywanie zimnych i ciepłych posiłków, praniu, prasowaniu, robieniu zakupów, czy też pomoc w załatwianiu wizyt lekarskich i spraw urzędowych i dotarciu do tych placówek. Ponadto w dniu 11 stycznia S. S. oświadczyła, że potwierdza, że E. G. sprawuje nad nią 6-cio godzinną opiekę. Pomaga w takich czynnościach jak: sprzątanie mieszkania, przygotowywanie zimnych i ciepłych posiłków, pranie, prasowanie, robienie zakupów oraz pomoc w załatwianiu wizyt lekarskich, urzędowych i dotarcie do nich. Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy wskazał, że w jego ocenie związek między rezygnacją przez odwołującą z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką nad matką S. S. nie jest bezpośredni i ścisły. W rozpoznawanej sprawie nie można uznać, aby 6-cio godzinna pomoc córki, choćby codzienna, była wystarczająca w przypadku osoby wymagającej stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy osoby drugiej, tym bardziej, że S. S. ma kłopoty z poruszaniem się, a jako rodzaj schorzenia wskazano w wywiadzie środowiskowym zaburzenia neurologiczne- równowaga, co może oznaczać, że również inne osoby sprawują nad nią opiekę. Jednocześnie, zdaniem zespołu orzekającego Kolegium, 6-cio godzinna codzienna opieka nie oznacza konieczności rezygnacji z wykonywania każdej pracy zawodowej, chociaż może ją utrudniać. W skardze z dnia [...] marca 2021 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu E. G. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. oraz art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1 i art. 7 w zw. z art. 80 K.p.a. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych w zw. z art 3 pkt 21 lit a u.ś.r., do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej i wymagającą, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Z powyższych przepisów wynika zatem, że osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym wymaga - w zależności od rodzaju schorzenia oraz aktualnego stanu zdrowia - opieki stałej lub długotrwałej lecz niekoniecznie całodobowej. Warunek całodobowej opieki jest bowiem związany w sposób konieczny z osobami niezdolnymi do samodzielnej egzystencji, a wiec z takimi osobami, u których występuje naruszenie sprawności organizmu w stopniu uniemożliwiającym zaspokajanie bez pomocy innych osób podstawowych potrzeb życiowych, za które uważa się przede wszystkim samoobsługę, poruszanie się i komunikację. Jak ustalił organ pierwszej instancji, czego organ odwoławczy nie kwestionuje, opiekę nad S. S. wypełnia skarżąca, a w opiece nad osobą niepełnosprawną nie pomaga w żaden sposób reszta dzieci. Zakres opieki wymieniony w uzasadnieniu decyzji w ocenie skarżącej i zgodnie ze stanem faktycznym niniejszej sprawy jest stały, długotrwały. Nieprawdą jest, jak twierdzi organ, że osoba wymagająca opieki przez część doby jest jej pozbawiona. Skarżąca mimo faktycznego nie zamieszkiwania z matką (co nie jest warunkiem koniecznym) w sytuacjach gdy jest poza domem matki - jest z nią w ciągłym kontakcie i w całodobowej gotowości świadczenia opieki. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Do pisma procesowego z dnia [...] września 2021 r. skarżąca przedłożyła dokumentację medyczną S. S., wnioskując o przeprowadzenie dowodu z tych dokumentów, na okoliczność pogarszającego się stanu zdrowia osoby wymagającej opieki, między innymi problemów z samodzielnym poruszaniem się, determinującego konieczność sprawowania stałej opieki nad matką. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się niezasadna, Kontroli Sądu poddano decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2021 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza [...] i Miasta K. z dnia [...] stycznia 2021 r., nr [...], o odmowie przyznania E. G. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką S. S.. Materialnoprawną podstawę orzekania w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 17 ust. 1 tej ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce albo ojcu (pkt 1), opiekunowi faktycznemu dziecka (pkt 2), osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (pkt 3), a także innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności (pkt 4), jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostaje, że S. S. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, natomiast E. G., jako jej córka, należy do kręgu osób zobowiązanych do alimentacji. Spór sprowadza się natomiast do rozstrzygnięcia, czy w rozpoznawanej sprawie ziściła się przesłanka nie podejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu opieki nad osobą niepełnosprawną. Zdaniem Sądu rację w sporze należało przyznać organowi odwoławczemu. W kontekście powyższego wyjaśnienia wymaga, że choć ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji sprawowania opieki, to z treści art. 17 ust. 1 wynika, że aby można było mówić o opiece w jej rozumieniu musi ona być stała lub długoterminowa. Te określenia stała lub długoterminowa wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie (por. wyrok NSA z dnia 2 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2201/15 – wszystkie powołane w niniejszym wyroku orzeczenia dostępne są pod adresem https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przepis art. 17 ust. 1 ustawy należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyrok NSA z dnia 5 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 2454/11). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się także, że choć przy ocenie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną niedopuszczalne jest wywodzenie braku związku przyczynowo - skutkowego z faktu, że osoba o orzeczonym znacznym stopniu niepełnosprawności (lub orzeczonej całkowitej niezdolności do pracy i niezdolności do samodzielnej egzystencji), nie wymaga opieki ze względu na stopień swojej samodzielności (gdyż organ powinien przyjmować orzeczenia o stopniu niepełnosprawności jako prejudykaty i ustalać stan faktyczny zgodnie z ich treścią), to dopuszczalne jest wywodzenie braku związku przyczynowego ze stopnia faktycznie sprawowanej opieki nad taką osobą. Zakres faktycznie sprawowanej opieki, wynikający z innych przyczyn niż potrzeby takiej osoby w zakresie opieki, może wskazywać na to, czy rezygnacja z zatrudnienia lub jego niepodjęcie przez wnioskodawcę pozostają ze sobą w związku. Przykładowo ocenia się, czy wnioskujący wykonuje czynności pielęgnacyjne, ściśle związane z osobą chorego, wymagające ciągłej obecności i pomocy w podstawowych czynnościach życiowych, np. leczenie odleżyn, ran, pielęgnacja przetok, dbanie o higienę stomii, karmienie przez sondę, używanie przez chorego cewnika, używanie pampersów, czy też pieluchomajtek. Pomoc sprowadzająca się do wykonywania zwykłych czynności dnia codziennego, jakie wykonuje się zwykle w każdym gospodarstwie domowym, również w tych rodzinach, gdzie wszyscy ich członkowie pracują, nie stanowi o istnieniu związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a sprawowaną opieką (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 14 listopada 2019 r., sygn. akt IV SA/Wr 266/19). Organ musi ustalić rozmiar faktycznie sprawowanej opieki w kontekście braku możliwości podjęcia pracy. Takich ustaleń nie można utożsamiać z oceną wskazań, dotyczących osoby niepełnosprawnej, wynikających z treści orzeczenia o niepełnosprawności. Poza sporem bowiem pozostaje, że w przypadku osób z orzeczonym znacznym stopniem niepełnosprawności, w rozumieniu art. 3 pkt 21 u.ś.r., nie podlega badaniu, w toku innego postępowania administracyjnego, czy w odniesieniu do takiej osoby zachodzi konieczność sprawowania opieki i konieczność udzielania jej pomocy w sposób określony w stosownych przepisach. Ocena charakteru sprawowanej rzeczywiście opieki nad osobą niepełnosprawną nie oznacza przy tym zakwestionowania stanu jej zdrowia (por. wyrok NSA z 26 sierpnia 2021 r., sygn. akt I OSK 435/21). Tym samym brak jest podstaw do przyjęcia, że sam fakt sprawowania opieki przez osobę niepodejmującą zatrudnienia nad niepełnosprawnym członkiem rodziny o wymaganym stopniu niepełnosprawności, o ile nie przeprowadzi się przeciwdowodu przeciw treści tego orzeczenia, jest decydujący dla ustalenia prawa do omawianego świadczenia i nie ma tu żadnego znaczenia rzeczywisty charakter oraz wymiar tej opieki. Legitymowanie się przez osobę wymagającą opieki określonym w stosownych przepisach orzeczeniem o niepełnosprawności nie może wykluczać możliwości wywodzenia braku związku przyczynowego ze stopnia faktycznie sprawowanej opieki nad taką osobą (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 13 października 2021 r., sygn. akt II SA/Rz 952/21). Z powyższego wynika, że w każdej sprawie dotyczącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy w sposób zindywidualizowany rozważyć, jakiej opieki i w jakim rozmiarze – ze względu na rodzaj niepełnosprawności i choroby potrzebuje osoba niepełnosprawna, a także w jakim stopniu zaabsorbowanie opiekuna sprawowaniem tej opieki uniemożliwia podjęcie przez niego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Z kwestionariusza rodzinnego wywiadu środowiskowego wynika, że S. S. cierpi na zwyrodnienie kręgosłupa i biodra, nadciśnienie tętnicze, zaburzenia neurologiczne – równowagi oraz niedosłuch obustronny. W wyniku zwyrodnienia biodra ma kłopoty z poruszaniem się. Przy przebywaniu poza swoim miejscem zamieszkania strona wymaga pomocy osoby drugiej przy dłuższym przemieszczaniu się. W części VII kwestionariusza pracownik socjalny wskazał, że S. S. wymaga stałej kontroli lekarskiej oraz systematycznego przyjmowania lekarstw. Ma coraz większe problemy z poruszaniem się samodzielnie. Przy przemieszczaniu się poza swoim rejonem zamieszkania wymaga pomocy (asekuracji) osoby drugiej. S. S. wymaga pomocy osoby drugiej w codziennych czynnościach domowych. Niezbędną opiekę w tym zakresie zapewnia jej córka E. . Zapewnia ona swojej matce codziennie 6-godzinną opiekę/pomoc. Pomaga jej w takich czynnościach jak sprzątanie mieszkania, przygotowywanie zimnych i ciepłych posiłków, praniu, prasowaniu, robieniu zakupów, czy też w załatwianiu wizyt lekarskich i spraw urzędowych i dotarciu do tych placówek. W aktach sprawy znajduje się także oświadczenie S. S., że jej córka sprawuje na nią 6-godzinną opiekę. Pomaga jej w takich czynnościach jak sprzątanie mieszkania, przygotowywanie zimnych i ciepłych posiłków, pranie, prasowanie, robienie zakupów oraz pomoc w załatwieniu wizyt lekarskich i urzędowych oraz dotarcie do nich. Zdaniem Sądu w składzie orzekającym organ odwoławczy słusznie stwierdził, że z poczynionych ustaleń nie wynika, aby rozmiar i zakres opieki sprawowanej przez skarżącą nad matką wymuszał powstrzymywanie się przez skarżącą od podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy). Choć zgodzić się należy ze skarżącą, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nie jest uzależnione od wspólnego zamieszkiwania z osobą niepełnosprawną, to zauważyć należy, że matka skarżącej nie jest osobą obłożnie chorą (o czym świadczy także fakt, że opieka przez córkę jest sprawowana nie przez całą dobę, a 6 godzin dziennie, wobec czego przez pozostałą część doby S. S. radzi sobie samodzielnie) i stale leżącą – choć ma problemy z poruszaniem się (zwyrodnienie kręgosłupa i biodra), to w obrębie własnego domu porusza się samodzielnie, a poza miejscem swojego zamieszkania wymaga pomocy osoby drugiej przy dłuższym przemieszczaniu się. Sama więc przemieszcza się po mieszkaniu, i jest w stanie poruszać się o własnych siłach przy asyście osoby drugiej poza domem. Ze wskazanych przez skarżącą i jej matkę czynności opiekuńczych nie wynika także, aby S. S. była niesprawna ruchowo w górnej części ciała, może więc samodzielnie siedzieć, nie wymaga karmienia, pojenia, jest świadoma, samodzielnie spożywa przygotowane posiłki i leki. Jest także samodzielna w zakresie załatwiania potrzeb fizjologicznych (nie używa pampersów, nie korzysta z cewnika urologicznego i nie ma wyłonionej stomii). Z twierdzeń skarżącej nie wynika, aby wykonywała w stosunku do matki czynności pielęgnacyjne, wymagające ciągłej obecności i pomocy w podstawowych czynnościach życiowych, np. leczenie odleżyn, ran, pielęgnacja przetok, dbanie o higienę stomii, karmienie przez sondę, zmiana pampersów lub pieluchomajtek. Udzielona pomoc sprowadza się do wykonywania zwykłych czynności dnia codziennego, jakie wykonuje się zwykle w każdym gospodarstwie domowym, również w tych rodzinach, gdzie wszyscy ich członkowie pracują, a także jakie są wykonywane przez pracujące dzieci, które choć nie mieszkają z rodzicami, pomagają im w sprawach życia codziennego z powodu starczego wieku i związanych z wiekiem chorób. Nie są to czynności wymagające pełnej dyspozycyjności skarżącej, gdyż stanowią zasadniczo czynności związane z codziennym prowadzeniem każdego gospodarstwa domowego (także gospodarstwa domowego skarżącej i jej męża) i mogą być wykonane wraz z czynnościami wykonywanymi w gospodarstwie domowym skarżącej, lub z pewnym wyprzedzeniem czasowym, lub wyłącznie raz w tygodniu (np. zrobienie zakupów w weekend na cały tydzień dla swojej rodziny i matki, pranie, prasowanie, których nie trzeba wykonywać codziennie, gotowanie posiłków na dwa, trzy dni dla wszystkich członków rodziny; sprzątanie raz w tygodniu lub w zależności od potrzeb – S. S. samodzielnie zajmuje wyłącznie pokój z kuchnią i łazienką, brak okoliczności uzasadniających codzienne sprzątanie podłóg, łazienki itp.; wizyty lekarskie i urzędowe także nie odbywają się codziennie i mogą być planowane), co w konsekwencji stanowi o braku możliwości powiązania braku aktywności zawodowej skarżącej z koniecznością sprawowania opieki nad matką. Choć więc Sąd nie neguje faktu sprawowania przez skarżącą opieki nad matką i ocenia postawę skarżącej jako godną pochwały, to należało uznać, że organ odwoławczy zasadnie ocenił, że czynności wykonywane przez skarżącą nie świadczą o stałym i tak dużym zaangażowaniu skarżącej, że nie może ona podjąć zatrudnienia, a przede wszystkim mogą być zorganizowane w sposób umożliwiający podjęcie jej zatrudnienia, choćby w niepełnym zakresie czasu pracy. Reasumując, omawiane świadczenie nie jest przyznawane za sam fakt sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. W tej sytuacji obowiązkiem organu administracji w prowadzonym postępowaniu jest ustalenie związku między niepodejmowaniem pracy (rezygnacją z zatrudnienia) a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną, czyli ustalenie wymiaru faktycznie sprawowanej opieki w kontekście braku możliwości podjęcia pracy. Takich ustaleń faktycznych nie można jednak, wbrew stanowisku skarżącej, utożsamiać z oceną wskazań, dotyczących osoby niepełnosprawnej, wynikających z treści orzeczenia o niepełnosprawności. Podkreślić należy, że nie zawsze i nie w sposób automatyczny każda osoba zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności, także ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, będzie wymagać tej opieki w stopniu wykluczającym podjęcie przez osobę bliską zatrudnienia choćby w ograniczonym wymiarze czasu pracy. Każdą taką sytuację należy bowiem analizować z uwzględnieniem konkretnych okoliczności faktycznych, co w niniejszej sprawie organ odwoławczy prawidłowo uczynił. Na tę ocenę nie mogły mieć przy tym wpływu dokumenty dostarczone przez pełnomocnika skarżącej na etapie postępowania sądowego. Sąd kontroluje bowiem prawidłowość zaskarżonej w sprawie decyzji, natomiast informacja o stanie zdrowia pacjenta, choć nie została opatrzona datą, powstała już po wydaniu zaskarżonej decyzji, albowiem data rozpoczęcia rehabilitacji została oznaczona jako [...] marca 2021 r. Na marginesie jedynie dodać można, że już w wywiadzie środowiskowym wskazano, że S. S. ma problemy z poruszaniem się i cierpi na zaburzenia równowagi. Tym niemniej, z ustalonego przez organy i zaakceptowanego przez Sąd stanu faktycznego wynika w sposób niebudzący wątpliwości, że sprawowana prze skarżącą opieka nad matką, z uwagi na rodzaj i czasokres czynności wspomagających matkę w jego codziennym funkcjonowaniu nie spełnia wymogów opieki o jakiej mowa w powołanym na wstępie przepisie. Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: "P.p.s.a."), oddalił skargę. Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na mocy art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 P.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło