II SA/Po 3305/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący del. Sędzia NSA Jerzy Stankowski ( spr ) Sędziowie Sędzia WSA Maciej Dybowski As.sąd. Edyta Podrazik Protokolant sekr.sąd. Justyna Frankowska-Sarbak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 stycznia 2004 r sprawy ze skargi K.P. na decyzję Wojewody z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zasiłku przedemerytalnego ; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty C. z dnia [...] r. Nr [...], II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej K.P. kwotę 10 zł tytułem zwrotu kosztów sądowych. /-/ E.Podrazik /-/ J.Stankowski /-/ M.Dybowski Decyzją z dnia [...] maja 2001 r., nr [...], Starosta C. na podstawie art. 104 KPA, art. 37j ust. 1 i art. 6 pkt 6 lit b Ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (t.j. z 2001, Dz.U. nr 6 poz. 56) odmówił przyznania K.P. prawa do zasiłku przedemerytalnego. Organ uznał, że Wnioskodawczyni nie posiada wymaganego przez art. 37j ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu łącznego okresu uprawniającego do zasiłku, wynoszącego dla kobiet co najmniej 30 lat lub też 25 lat, jeśli 15 lat wykonywanej pracy odbywało się w warunkach szczególnych. Wnioskodawczyni potrafiła udokumentować jedynie okres 27 lat 9 miesięcy i 1 dnia. Starosta odmówił zaliczenia do ustawowego okresu uprawniającego do zasiłku pracy w Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej "[...]" w G. oraz w Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej "[...]" w J., którą to pracę Wnioskodawczyni wykonywała jako domownik członka rolniczej spółdzielni produkcyjnej . K.P. przedstawiła na potwierdzenie tego faktu zeznania świadków. Odmawiając zaliczenia tego okresu Starosta powołał się na wcześniejszą Ustawę z dnia 17 lutego1961 r. o spółdzielniach i ich związkach oraz na ustawę z 16 września 1982 r. Prawo spółdzielcze, według których domownik członka rolniczej spółdzielni produkcyjnej świadczy pracę nie na podstawie stosunku pracy, lecz w ramach stosunku członkostwa, z którego wypływają prawa i obowiązki dla członka i jego domowników. Te prawa i obowiązki maja charakter cywilnoprawny i posiadają swe źródło w statucie spółdzielni, a nie w przepisach prawa pracy, wobec czego, zdaniem organu orzekającego, nie można zaliczyć tego okresu do okresu zatrudnienia w rozumieniu przepisu art. 23 ust.1 pkt 2 lit. a Ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. W opinii Organu I instancji, potwierdzony zeznaniami świadków okres pracy w charakterze domownika członka rolniczej spółdzielni produkcyjnej nie może być też zaliczony na podstawie art. 23 ust.1 pkt 2 lit. f Ustawy, który dotyczy wyłącznie pracy w charakterze członka rolniczej spółdzielni produkcyjnej a nie domownika. W odwołaniu z dnia [...] czerwca 2001 r. K.P. podniosła, że zarówno Ustawa o spółdzielniach i ich związkach jak i Prawo spółdzielcze przewidują możliwość zatrudnienia oprócz członków rolniczych spółdzielni produkcyjnych także domowników. Domownicy byli wynagradzani za pracę podobnie jak członkowie, a ponadto, zgodnie z Dekretem z 4 marca 1976 r. o ubezpieczeniu społecznym członków rolniczych spółdzielni produkcyjnych i spółdzielni kółek rolniczych oraz ich rodzin, objęci zostali obowiązkowym ubezpieczeniem społecznym, podobnie jak członkowie spółdzielni, przy czym składka na ubezpieczenie odprowadzana była w równej wysokości za domowników jak i za członków. Odwołująca się wskazała również, że art. 6 ust. 1 pkt 12 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych stanowi, że za lata składkowe przy ustalaniu okresu uprawniającego do emerytury bierze się okresy pracy w rolniczych spółdzielniach produkcyjnych oraz pracy na rzecz tych spółdzielni, objętych obowiązkiem ubezpieczenia społecznego lub zwolnionych z opłacania składki albo okresy przed dniem objęcia obowiązkiem ubezpieczenia społecznego z tego tytułu. Odwołująca się podkreśliła także, że w wypadku uwzględnienia pracy w charakterze domownika przekroczy ona okres 30 lat pracy uprawniający do zasiłku przedemerytalnego. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2001 r., nr [...], Wojewoda na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 KPA oraz art. 6c ust. 2 pkt 2, art. 37j ust. 1 i art. 37l ust. 1 Ustawy zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ II instancji uznał, że z uwagi na objęcie domowników członków rolniczych spółdzielni produkcyjnych ubezpieczeniem społecznym i opłacaniem składki na Fundusz Pracy, okres pracy w charakterze domownika zalicza się do okresu uprawniającego do zasiłku. Jednocześnie organ odwoławczy uznał, że nie można zaliczyć do tego okresu pracy wykonywanej przed ukończeniem 18 lat, jeśli dana osoba nie była zatrudniona na umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego młodocianych. Organ wskazał również, że w dniu składania wniosku o przyznanie zasiłku, zgodnie z art. 24 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, nie można było zaliczyć do okresu uprawniającego do zasiłku okresu przebywania na zasiłku chorobowym i rencie. Możliwość taka istniała jedynie w okresie od listopada 1999 r do 25.10.2000 r. w związku z interpretacją Krajowego Urzędu Pracy. Biorąc powyższe pod uwagę Wojewoda uznał, że okres uprawniający do zasiłku wykazany przez Odwołującą się wynosi jedynie 19 lat 9 miesięcy i 16 dni, wobec czego nie jest spełniony warunek określony w art. 37j ust. 1 cyt. ustawy. Zaskarżając decyzję Wojewody, K.P. podniosła, że wniosek o zasiłek przedemerytalny chciała złożyć już [...] października 2000 r. Odmówiono jej wówczas w Powiatowym Urzędzie Pracy przyjęcia zeznań świadków uzasadniając to tym, że nie mogą one służyć do udowodnienia okresu uprawniającego do zasiłku. Skarżąca wniosła ponadto o zaliczenie do tego okresu pracy wykonywanej przed ukończeniem osiemnastego roku życia a także urlopu wychowawczego. W odpowiedzi na skargę z dnia [...] października 2001 r., nr [...], Wojewoda wnosząc o jej oddalenie podtrzymał dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest zasadna. Organ odwoławczy uznał, że okres pracy w charakterze domownika członka rolniczej spółdzielni produkcyjnej zalicza się do 365 dni uprawniających do zasiłku dla bezrobotnych, o jakich mowa w art. 23 ust. 1 pkt 2 Ustawy z dnia 14 grudnia o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz.U.01.6.56 z późn. zm.), - zwaną dalej ustawą – na podstawie art. 23 ust. 2 pkt 4 . Wojewoda uznał też, że praca ta zalicza się do okresu uprawniającego do zasiłku w rozumieniu art. 24 ust. 2 Ustawy. Jednocześnie jednak Organ odmówił bez wskazywania podstawy prawnej uznania pracy przed ukończeniem osiemnastego roku życia, jako że Skarżąca nie była w tym okresie zatrudniona na podstawie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego młodocianych. Wykładnia art. 24 ust. 2 i 4 w związku z art. 23 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 Ustawy nie jest wyczerpująco uzasadniona i budzi zastrzeżenia. Art. 24 ust. 4 stanowi, że do okresu uprawniającego do zasiłku zalicza się również okresy zatrudnienia na podstawie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego młodocianych pracowników. Okresy te wliczane są jednak niejako dodatkowo, po zaliczeniu okresów wymienionych w ust. 2 powołanego przepisu. Art. 24 ust. 2 stanowi bowiem, że do okresu uprawniającego do zasiłku zaliczane są w pierwszej kolejności okresy wymienione w art. 23 ust. 1 pkt 2 i w art. 23 ust. 2 pkt 1, 2 i 4. Nie jest zatem jasne dlaczego Organ odwoławczy uznał, że zaliczenie do okresu uprawniającego do zasiłku na podstawie art. 23 ust. 2 pkt 4 okresów, za które opłacana była składka na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy może być dokonane jedynie wtedy, gdy osoba ubiegająca się o zasiłek była zatrudniona przed ukończeniem osiemnastu lat na podstawie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego młodocianych pracowników. Art. 24 ust. 2 stanowi samodzielną podstawę zaliczenia wymienionych w nim okresów do okresu uprawniającego do zasiłku i nie musi być powiązany z przesłankami art. 24 ust. 4. Skoro więc Wojewoda wywiódł, że warunkiem zaliczenia okresu określonego w art. 23 ust. 2 pkt 4 jest zatrudnienie na podstawie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego młodocianych, a skarżąca tego warunku nie spełnia to miał obowiązek to stanowisko uzasadnić. Brak uzasadnienia w tym zakresie stanowi naruszenie przepisu art.107 § 3 kpa. Ponadto trzeba zaznaczyć, że Sąd nie mógł w całości ocenić prawidłowości naliczenia okresu uprawniającego do zasiłku, dokonanego przez Wojewodę, albowiem w aktach sprawy brak jest jakichkolwiek świadectw pracy za lata, które zaliczył do okresu uprawniającego do zasiłku. Do akt sprawy zostały dołączone jedynie protokoły zeznań świadków potwierdzające pracę Skarżącej w rolniczych spółdzielniach produkcyjnych. Brak tych podstawowych dowodów uniemożliwił Sądowi dokonanie oceny w zakresie ustaleń co do okresu zatrudnienia. Mając na uwadze powyższe należało orzec jak w sentencji na podstawie art.145 § 1 pkt 1 ppkt c i art.200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz.1270 ). /-/ E.Podrazik /-/J. Stankowski /-/ M.Dybowski JFS