II SA/Po 332/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy po rozpoznaniu w dniu 18 września 2017r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18 lipca 2017 r. o odmowie przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi Stowarzyszenia na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2016r. Nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia postanawia zaskarżone postanowienie utrzymać w mocy. /-/ E. Brychcy Postanowieniem z 8 maja 2017r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu odmówił Stowarzyszeniu przyznania prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Na skutek sprzeciwu Stowarzyszenia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z 11 lipca 2017r. zaskarżone postanowienie referendarza sądowego utrzymał w mocy. Kolejnym wnioskiem o przyznania prawa pomocy w tym samym zakresie poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu postanowieniem z dnia 18 lipca 2017r. odmówił Stowarzyszeniu przyznania prawa pomocy w żadnym zakresie. W motywach rozstrzygnięcia referendarz przytoczył stan faktyczny sprawy i wskazał, że skarżące Stowarzyszenie złożyło ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w części oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu (k. 154 akt sąd.). Ponownie tak jak poprzednio Stowarzyszenie oświadczyło, że nie posiada żadnego majątku, nieruchomości, ruchomości, jak również nie posiada żadnych akcji, udziałów, obligacji, oszczędności i kosztowności. Stowarzyszenie nie ma żadnych kont bankowych, zaś swoją działalność opłaca z dobrowolnych składek członkowskich. Nie posiada żadnych zysków ze swojej działalności o charakterze "non profit", jak również nie czerpie żadnych dotacji od Skarbu Państwa, samorządu, czy Unii Europejskiej. W tym stanie rzeczy referendarz sądowy na podstawie art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017r., poz. 1369, dalej "P.p.s.a.") wskazał, że poprzednio odmownie rozpoznany wniosek w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu korzysta z przymiotu prawomocności. Z uwagi na brak zmiany okoliczności sprawy uzasadniających odmienne od poprzedniego rozstrzygnięcie wniosku o zwolnienie od kosztów sadowych ponowny wniosek o prawo pomocy nie zasługuje na uwzględnienie, skutkiem czego odmówiono przyznania prawa pomocy. W terminowo wniesionym sprzeciwie na powyższe postanowienie referendarza, skarżące Stowarzyszenie domagało się jego uchylenia w całości, sprostowania i uzupełnienia części orzekającej, zwolnienia od kosztów sądowych w części i ustanowienia pełnomocnika prawnego z urzędu. Skarżące Stowarzyszenie podkreślało, że zaskarżone postanowienie zawiera błąd formalnoprawny, polegający na braku określenia, że postępowanie dotyczy inwestycji budowy turbin wiatrowych na terenie Gminy oraz Gminy D. Ponadto zarzucono nieprawidłowe ustalenie sytuacji formalnoprawnej, stwierdzając że Stowarzyszenie nie wykazało, że podjęło czynności zmierzające do wyegzekwowania ustalonej wysokości składek od wszystkich członków skoro Stowarzyszenie złożyło oświadczenie wręcz przeciwne, że fundusze na działalność pochodzą z dobrowolnych składek członków, zaś nie zauważono, że sytuacja finansowa Stowarzyszenia uległa pogorszeniu ze względu na zmniejszenie ilości członków. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, dalej jako "P.p.s.a."), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). Sprzeciw skarżącego Stowarzyszenia nie zasługuje na uwzględnienie. Słusznie wskazuje referendarz, że ponowny wniosek Stowarzyszenia o przyznanie prawa pomocy winien być rozpoznany w oparciu o treść art. 165 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem możliwość uchylenia bądź zmiany postanowień niekończących postępowania w sprawie uzależniona jest od zmiany okoliczności sprawy, przez co należy rozumieć zarówno zmianę okoliczności faktycznych, jakie przyjęto za przesłankę pierwotnego rozstrzygnięcia, jak i zmianę okoliczności prawnych, które uzasadniałyby wydanie postanowienia odmiennej treści niż to, które zostało wcześniej wydane. W ramach dokonywania weryfikacji stanu faktycznego sprawy dotyczącego sytuacji finansowej strony porównać należy sytuację zakreśloną w dwóch wnioskach, następnie dokonać oceny, czy nastąpiła istotna zmiana okoliczności, a w przypadku pozytywnej odpowiedzi na to pytanie, zdecydować, czy zmiana ta uzasadnia zmianę prawomocnego rozstrzygnięcia w sprawie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2012 r. sygn. akt II FZ 768/12 [w:] CBOSA). Przy ocenie pierwszego wniosku skarżącego Stowarzyszenia o przyznanie prawa pomocy podkreślono, że istnieją instrumenty prawem przewidziane, które umożliwiają zgromadzenie środków finansowych na funkcjonowanie Stowarzyszenia, w tym na jego udział w postępowaniach przed sądem. Skoro samo Stowarzyszenie, pomimo obowiązku, nie wykazuje zamiaru zgromadzenia środków finansowych od swoich wszystkich członków, a więc osób bezpośrednio zainteresowanych działalnością Stowarzyszenia, w wysokości umożliwiającej prowadzenie sporu sądowego, to brak jest podstaw, aby przerzucać ciężary związane z jego funkcjonowaniem na Państwo, czyli ogół obywateli. Nie udzielając informacji o wysokości składek członkowskich Stowarzyszenie uniemożliwiło ocenę, czy prócz kosztów działalności może ponieść jeszcze inne koszty postępowania sądowego. Na gruncie niniejszej sprawy istotne jest przy tym, czy sytuacja finansowa uległa pogorszeniu, a tego Stowarzyszenie, pomimo wezwania, w żaden sposób nie wyjaśniło, poprzestając jedynie na stwierdzeniu że zmniejszeniu uległa liczba członków. Nie podano natomiast o jaką kwotę zmniejszeniu uległa kwota wszystkich składek członkowskich, gdyż Stowarzyszenie, mimo wielokrotnego zapytania w tym zakresie nadal nie udziela żadnej informacji o wysokości środków uzyskiwanych z tego tytułu. Przedstawiciel Stowarzyszenia posiadając wiedzę o sposobie wypełnienia wniosku oraz jakie dane i dokumentny źródłowe należy przedłożyć celem merytorycznej oceny realnych możliwości finansowych Stowarzyszenia, przedłożył wniosek zawierający takie same informacje o stanie finansowym i majątkowym Stowarzyszenia, jak w poprzednim wniosku. Stowarzyszenie nadal nie podaje liczby członków i wysokości składek jakie uiszczają, nie podaje aktualnego stanu posiadanych środków finansowych w kasie, czy stanu rachunków poprzestając na skreśleniu rubryk wniosku dotyczących tego zakresu. Nie podano informacji o ponoszonych kosztach funkcjonowania Stowarzyszenia oraz jakie Stowarzyszenie podejmuje czynności celem uzyskania środków finansowych. Stowarzyszenie nie przedłożyło żadnych oświadczeń, ani dokumentów źródłowych obrazujących stan finansowy i majątkowy. Zasadnie zatem przyjęto, że analiza wniosku o przyznanie prawa pomocy, który był poddany ocenie na wcześniejszym etapie postępowania sądowego oraz ponownego wniosku wskazuje, że dane w nich zawarte nie uległy żadnej zmianie, w szczególności skarżące Stowarzyszenie nie wykazało, że aktualna sytuacja finansowa uległa pogorszeniu. Wykazaniem tym nie jest poprzestanie na jedynie na samym stwierdzeniu, że zmniejszeniu uległa liczba członków Stowarzyszenia, niepoparte danymi liczbowymi i zestawieniami, z których wynikałoby, że rzeczywiście dochody Stowarzyszenia uległy zmniejszeniu i to w stopniu uniemożliwiającym poniesienie kosztów niniejszego postępowania. W sprzeciwie polemizowano z argumentacją referendarza sądowego i podniesiono jedynie, że Stowarzyszenie ponosi koszty działalności właśnie ze składek członkowskich. Nie podano jednak żadnych konkretnych informacji dotyczących wysokości tych składek, jakimi rzeczywiście środkami z tych składek członkowskich Stowarzyszenie dysponuje, czy umniejszeniu uległy wpływy Stowarzyszania z tego tytułu i w jakiej wysokości. Argumentacja sprzeciwu ograniczyła się do polemiki z oceną referendarza i nie dostarcza konkretnych informacji, ani danych o rzeczywistym stanie majątkowym i finansowym Stowarzyszenia, tym bardziej o jej pogorszeniu. Wobec powyższego słusznie przyjął referendarz, że Stowarzyszenie podało takie same informacje o swojej kondycji, jak w poprzednim wniosku. Stowarzyszenie nie wykazało, zatem zgodnie z art. 246 §2 pkt 2 P.p.s.a., że nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów sądowych części oraz honorarium pełnomocnika z urzędu. Zauważyć przy tym należy, że Stowarzyszenie ostatecznie uiściło kwotę 200 zł tytułem wpisu od skargi. W ocenie Sądu prawidłowo uznał, zatem referendarz, że gdy okoliczności sprawy nie uległy zmianie w taki sposób, aby skarżącemu Stowarzyszeniu przyznać prawo pomocy chociażby w części, to ponowny wniosek o prawo pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. Ponownie Sąd wskazuje, że argumenty podniesione przez skarżące Stowarzyszenie w sprzeciwie, dotyczące błędu formalnoprawnego zaskarżonego postanowienia, polegającego na braku wskazania, że postępowanie dotyczy decyzji konkretnego organu administracji I instancji, czyli określonego postępowania administracyjnego, są bezzasadne i nie mają żadnego wpływu na rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania prawa pomocy. Prawidłowo w rubrum postanowienia z 18 lipca 2017r. wskazano, że chodzi o skargę na decyzję SKO, jako organu II instancji. Sąd nie dopatrzył się przy tym okoliczności uzasadniających sprostowanie, jak również uzupełnienie części orzekającej zaskarżonego postanowienia. Wyrażony w sprzeciwie ponowny wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w części oraz o ustanowienie pełnomocnika z urzędu został objęty niniejszym postępowaniem w przedmiocie prawa pomocy. W świetle powyższych okoliczności, na podstawie art. 260 § 1 P.p.s.a. orzeczono, jak postanowieniu. /-/ E. Brychcy