II SA/Po 333/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2017r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18 lipca 2017 r. o odmowie przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi Stowarzyszenia na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2016r. Nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia postanawia zaskarżone postanowienie utrzymać w mocy. /-/ Elwira Brychcy Postanowieniem z 8 maja 2017r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu odmówił Stowarzyszeniu z siedzibą w R. przyznania prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Na skutek sprzeciwu Stowarzyszenia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z 11 lipca 2017r. zaskarżone postanowienie referendarza sądowego utrzymał w mocy. Kolejnym wnioskiem o przyznania prawa pomocy w tym samym zakresie poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu postanowieniem z dnia 18 lipca 2017r. odmówił Stowarzyszeniu z siedzibą w R. przyznania prawa pomocy w żadnym zakresie. W motywach rozstrzygnięcia referendarz przytoczył stan faktyczny sprawy i wskazał, że skarżące Stowarzyszenie złożyło ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w części oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu (k. 186 akt sąd.). Ponownie tak jak poprzednio Stowarzyszenie oświadczyło, że nie posiada żadnego majątku, nieruchomości, ruchomości, jak również nie posiada żadnych akcji, udziałów, obligacji, oszczędności i kosztowności. Stowarzyszenie nie ma żadnych kont bankowych, zaś swoją działalność opłaca z dobrowolnych składek członkowskich. Nie posiada żadnych zysków ze swojej działalności o charakterze "non profit", jak również nie czerpie żadnych dotacji od Skarbu Państwa, samorządu, czy Unii Europejskiej. W tym stanie rzeczy referendarz sądowy na podstawie art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016r., poz. 718, ze zm., dalej "P.p.s.a.") wskazał, że poprzednio odmownie rozpoznany wniosek w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu korzysta z przymiotu prawomocności. Z uwagi na brak zmiany okoliczności sprawy uzasadniających odmienne od poprzedniego rozstrzygnięcie wniosku o zwolnienie od kosztów sadowych ponowny wniosek o prawo pomocy nie zasługuje na uwzględnienie, skutkiem czego odmówiono przyznania prawa pomocy. W terminowo wniesionym sprzeciwie na powyższe postanowienie referendarza, skarżący domagał się jego uchylenia w całości, uzupełnienia i sprostowania części orzekające, zwolnienia od opłaty sądowej w części i ustanowienia pełnomocnika prawnego z urzędu. Skarżący podkreślał, że zaskarżone postanowienie zawiera błąd formalnoprawny, polegający na braku określenia, że postępowanie dotyczy decyzji Burmistrza Gminy o środowiskowych uwarunkowań budowy turbin wiatrowych na terenie Gminy. Ponadto zarzucił nieprawidłowe ustalenie sytuacji formalnoprawnej, stwierdzając że członkowie nie płacą składek członkowskich, skoro Stowarzyszenie złożyło oświadczenie wręcz przeciwne, że fundusze na korespondencję pochodzą z dobrowolnych składek członków. Do sprzeciwu Stowarzyszenie dołączyło kolejny wniosek o prawo pomocy na formularzu PPPr, w tym samym zakresie. Wniosek zawiera uzasadnienie i treść taką samą, jak poprzednie wnioski o prawo pomocy. Uznać, zatem należy, że kolejny formularz wniosku o prawo pomocy złożony w ramach dotychczasowego postępowania w przedmiocie prawa pomocy stanowi uzupełnienie sprzeciwu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej jako "P.p.s.a."), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). Sprzeciw skarżącego Stowarzyszenia nie zasługuje na uwzględnienie. Słusznie wskazuje referendarz, że ponowny wniosek Stowarzyszenia o przyznanie prawa pomocy winien być rozpoznany w oparciu o treść art. 165 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem możliwość uchylenia bądź zmiany postanowień niekończących postępowania w sprawie uzależniona jest od zmiany okoliczności sprawy, przez co należy rozumieć zarówno zmianę okoliczności faktycznych, jakie przyjęto za przesłankę pierwotnego rozstrzygnięcia, jak i zmianę okoliczności prawnych, które uzasadniałyby wydanie postanowienia odmiennej treści niż to, które zostało wcześniej wydane. W ramach dokonywania weryfikacji stanu faktycznego sprawy dotyczącego sytuacji finansowej strony porównać należy sytuację zakreśloną w dwóch wnioskach, następnie dokonać oceny, czy nastąpiła istotna zmiana okoliczności, a w przypadku pozytywnej odpowiedzi na to pytanie, zdecydować, czy zmiana ta uzasadnia zmianę prawomocnego rozstrzygnięcia w sprawie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2012 r. sygn. akt II FZ 768/12 [w:] CBOSA). Przy ocenie pierwszego wniosku skarżącego Stowarzyszenia o przyznanie prawa pomocy podkreślono, że istnieją instrumenty prawem przewidziane, które umożliwiają zgromadzenie środków finansowych na funkcjonowanie Stowarzyszenia, w tym na jego udział w postępowaniach przed sądem. Skoro samo Stowarzyszenie, pomimo obowiązku, nie wykazuje zamiaru zgromadzenia środków finansowych od swoich wszystkich członków, a więc osób bezpośrednio zainteresowanych działalnością Stowarzyszenia, w wysokości umożliwiającej prowadzenie sporu sądowego, to brak jest podstaw, aby przerzucać ciężary związane z jego funkcjonowaniem na Państwo, czyli ogół obywateli. Nie udzielając informacji o wysokości składek członkowskich Stowarzyszenie uniemożliwiło ocenę, czy prócz kosztów korespondencji może ponieść jeszcze inne koszty postępowania sądowego. Na gruncie niniejszej sprawy istotne jest przy tym, czy sytuacja finansowa uległa pogorszeniu, a tego Stowarzyszenie, pomimo wezwania, w żaden sposób nie wyjaśniło. Przedstawiciel Stowarzyszenia posiadając wiedzę o sposobie wypełnienia wniosku oraz jakie dane i dokumentny źródłowe należy przedłożyć celem merytorycznej oceny realnych możliwości finansowych Stowarzyszenia, przedłożył wniosek zawierającego takie same informacje o stanie finansowym i majątkowym Stowarzyszenia. Stowarzyszenie nie podało liczby członków i wysokości składek jakie uiszczają, nie podano aktualnego stanu posiadanych środków finansowych w kasie, czy stanu rachunków poprzestając na skreśleniu rubryk wniosku dotyczących tego zakresu. Nie podano informacji o ponoszonych kosztach funkcjonowania Stowarzyszenia oraz jakie Stowarzyszenie podejmuje czynności celem uzyskania środków finansowych. Stowarzyszenie nie przedłożyło żadnych oświadczeń, ani dokumentów źródłowych obrazujących stan finansowy i majątkowy. Zasadnie zatem przyjęto, że analiza wniosku o przyznanie prawa pomocy, który był poddany ocenie na wcześniejszym etapie postępowania sądowego oraz ponownego wniosku wskazuje, że dane w nich zawarte nie uległy żadnej zmianie, w szczególności skarżące Stowarzyszenie nie wykazało, że aktualna sytuacja finansowa uległa pogorszeniu. W sprzeciwie polemizowano z argumentacją referendarza sądowego i podniesiono jedynie, że Stowarzyszenie ponosi koszty korespondencji właśnie ze składek członkowskich, co przeczy twierdzeniu że członkowie Stowarzyszenia nie uiszczają składek. Nie podano jednak żadnych konkretnych informacji dotyczących wysokości tych składek, jakimi rzeczywiście środkami z tych składek członkowskich Stowarzyszenie dysponuje, czy umniejszeniu uległy wpływy Stowarzyszania z tego tytułu i w jakiej wysokości. Argumentacja sprzeciwu ograniczyła się do polemiki z oceną referendarza i nie dostarczyła konkretnych informacji, ani danych o rzeczywistym stanie majątkowym i finansowym Stowarzyszenia, tym bardziej o jej pogorszeniu. Wobec powyższego słusznie przyjął referendarz, że Stowarzyszenie podało takie same informacje o swojej kondycji, jak w poprzednim wniosku. Stowarzyszenie nie wykazało, zatem zgodnie z art. 246 §2 pkt 2 P.p.s.a., że nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów sądowych części oraz honorarium pełnomocnika z urzędu. Zauważyć przy tym należy, że Stowarzyszenie ostatecznie uiściło kwotę 200 zł tytułem wpisu od skargi. W ocenie Sądu prawidłowo uznał, zatem referendarz, że gdy okoliczności sprawy nie uległy zmianie w taki sposób, aby skarżącemu Stowarzyszeniu przyznać prawo pomocy chociażby w części, to ponowny wniosek o prawo pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. Ponownie Sąd wskazuje, że argumenty podniesione przez skarżące Stowarzyszenie w sprzeciwie, dotyczące błędu formalnoprawnego zaskarżonego postanowienia, polegającego na braku wskazania, że postępowanie dotyczy decyzji Burmistrza Gminy, czyli określonego postępowania administracyjnego, są bezzasadne i nie mają żadnego wpływu na rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania prawa pomocy. Sąd zaznacza, że dołączony do sprzeciwu kolejny formularz prawa pomocy również opiera się na dotychczasowej argumentacji Stowarzyszenia, jest powtórzeniem treści dotychczasowych wniosków o prawo pomocy i nie wskazuje na pogorszenie sytuacji finansowej i majątkowej Stowarzyszenia, co warunkuje ewentualne przyznanie prawa pomocy chociażby w części. W świetle powyższych okoliczności, na podstawie art. 260 § 1 P.p.s.a. orzeczono, jak postanowieniu. /-/ Elwira Brychcy