II SA/Po 342/24

Dnia 24 lipca 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie Asesor WSA Robert Talaga Asesor WSA Paweł Daniel (spr.) po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 lipca 2024 roku sprawy ze skargi S. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 12 marca 2024 r., nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej również jako: "Kolegium" albo "organ II instancji") postanowieniem z dnia 12 marca 2024 r. nr [...] stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza Miasta K. z dnia 12 stycznia 2024 roku nr [...] (dalej również jako: "organ I instancji") w przedmiocie odmowy przyznania S. G. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem. Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że decyzja z dnia 12 stycznia 2024 r. została doręczona w dniu 22 stycznia 2024 r. natomiast odwołanie S. G. zostało wniesione w dniu 06 lutego 2024 r., a więc z uchybieniem terminu do wniesienia odwołania. Skargę na powyższe postanowienie wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu S. G. reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika, podnosząc zarzuty naruszenia art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej jako: "K.p.a.") poprzez niezasadne stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sytuacji, w której odwołanie od decyzji organu I instancji złożone zostało przez pełnomocnika strony w terminie. Wniesiono o przeprowadzenie dowodu z odpowiedzi Poczty Polskiej na reklamację. W uzasadnieniu skargi wskazano, że organ I instancji odmówił przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem. Decyzja organu doręczona została pełnomocnikowi strony w dniu 22 stycznia 2024 r. Następnie skarżąca podniosła, że pełnomocnik strony przygotował odwołanie przed upływem terminu i przekazał je do wysyłki w ostatnim jego dniu, tj. 05 lutego 2024 r., czemu dowodzi załączony do skargi wydruk elektronicznej książki nadawczej, na której placówka pocztowa przybiła stempel dzienny z datą 05 lutego 2024 r. Skarżąca ponadto wskazała, iż pracownik placówki pocztowej poinformował pracownika kancelarii pełnomocnika strony, iż w dniu 05 lutego 2024 r. nastąpiła awaria systemów Poczty Polskiej i w związku z tym przekazane przesyłki nie zostaną wysłane tego dnia, ale zapewnił on pracownika pełnomocnika, że otrzymają one stempel z datą 05 lutego 2024 r., na czego potwierdzenie przybito go na wydruku książki nadawczej. Skarżąca podniosła, że mimo tych zapewnień, przesyłki z tego dnia nadane przez placówkę pocztową zostały dopiero następnego dnia, tj. 06 lutego 2024, tak jak wynika to ze stempla pocztowego na kopercie, w której odwołanie zostało doręczone organom. W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga okazała się bezzasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej przyjmując jako kryterium kontroli zgodność z prawem. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zmianami, zwanej dalej "p.p.s.a.") w zakresie realizowanej kontroli, Sąd nie jest związany granicami skargi, w związku z czym zarzuty podniesione w jej treści nie wyznaczają kierunku analizy podejmowanej przez Sąd. Na wstępnie należy zwrócić uwagę, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Dodatkowo podkreślenia wymaga, że sąd administracyjny nie prowadzi, co do zasady postępowania dowodowego, oceniając wyłącznie prawidłowość działania organów administracji publicznej na podstawie nadesłanych akt sprawy. Wyjątek od powyższej zasady art. 106 § 3 p.p.s.a., który przewiduje możliwość uzupełnienia w postępowaniu sądowoadministracyjnym materiału dowodowego przez dopuszczenie dowodu z dokumentów. Przedmiotem skargi jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza Miasta K. z dnia 12 stycznia 2024 r., którą odmówiono przyznania S. G. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem. Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowił art. 134 K.p.a. Zgodnie z powołanym przepisem organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Stosownie natomiast do treści art. 127 § 1 K.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. Odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję. Odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie (art. 129 § 1 i 2 K.p.a.). Równocześnie merytoryczne rozstrzygnięcie niniejszej sprawy należy poprzedzić dwiema uwagami ogólnymi. Po pierwsze Sąd administracyjny – jako sąd posiadający, co do zasady uprawnienia o charakterze kasacyjnym – jest uprawniony jedynie do kontroli działań organów administracji publicznej w dacie orzekania. Innymi słowy, sąd dokonuje oceny stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania zaskarżonego orzeczenia przez organy administracji publicznej. Nie może zatem uwzględniać okoliczności, które miały miejsce po wydaniu zaskarżonego do sądu administracyjnego aktu. Po drugie, w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie stwierdzenia tej okoliczności organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania w trybie art. 134 K.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 04 lutego 2014 r., sygn. akt II OSK 2126/12, Baza NSA). Treść art. 134 K.p.a., będącego bezwzględnie obowiązującą normą prawną, wskazuje na obowiązek organu odwoławczego wyraźnego ustosunkowania się do tej czynności. Stwierdzenie uchybienia terminu wymaga zatem jednoznacznego rozstrzygnięcia w formie postanowienia (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. 17, C. H. Beck Warszawa 2021 r., s. 830). W rozpoznawanej sprawie ocenie Sądu podlegało jedynie działanie organu odwoławczego w momencie wydania zaskarżonego postanowienia, a więc w dniu 12 marca 2024 r. I tak, zauważyć należy, że w momencie wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania Kolegium dysponowało kopertą, w której odwołanie zostało doręczone organom. Na kopercie tej widnieje stempel pocztowy z datą 06 lutego 2024. Mając na względzie treść odwołania skarżącej, w którym wskazano, że nie zgadza się on z decyzją o odmowie przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem, Kolegium nie miało innej możliwości, jak tylko działając na podstawie art. 134 K.p.a. stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Zgodnie z art. 57 ust. 5 pkt 2 K.p.a. termin uznaje się za dochowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej. W świetle treści art. 17 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowego dowód nadania przesyłki zawierający stempel pocztowy uznaje się za dokument urzędowy korzystający z domniemania prawdziwości i autentyczności. Data wynikająca z datownika urzędu pocztowego stwarza domniemanie zgodności ze stanem faktycznym. Domniemanie to może zostać obalone przekonującym przeciwdowodem. Nie jest jednak uzasadnione podważanie wynikającej ze stempla pocztowego daty nadania przesyłki zawierającej odwołanie tylko w oparciu o wydruk elektronicznej książki nadawczej, na której placówka pocztowa przybiła stempel dzienny z datą 05 lutego 2024 r. Dodatkowo zwrócić należy uwagę na przedstawione przez pełnomocnika skarżącego pismo Poczty Polskiej z dnia 16 kwietnia 2024 r., gdzie wskazano, że w dniu 05 lutego 2024 r. miała miejsce awaria systemu informatycznego Elektroniczny nadawca, która uniemożliwiła przyjęcie przesyłek i przekazanie ich w tym dniu do dalszej ekspedycji. Innymi słowy, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do zakwestionowania faktu, że w dniu 05 lutego 2024 r. nie nastąpiło skuteczne nadanie przesyłki pocztowej. Tym samym nie można przyjąć, aby działanie Kolegium, które stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania, naruszało przepisy prawa. Mieściło się ono bowiem w ramach kompetencji zakreślonej przez art. 134 K.p.a. i miało oparcie w stanie faktycznym odzwierciedlonym w aktach sprawy, a w szczególności wynikającym z daty stempla pocztowego na kopercie, w której odwołanie zostało doręczone organom. Sąd zauważa, że w odwołaniu od decyzji organu I instancji nie zawarto wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Jednakże w ocenie Sądu przedstawione przez skarżącego okoliczności wypełniają przestanki złożenia wniosku o przywrócenie terminu, stanowiąc okoliczności powstałe bez winy strony. Równocześnie terminem otwierającym możliwość złożenia stosownego wniosku będzie data doręczenia pełnomocnikowi skarżącego uzasadnienia wyroku. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu działając na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.