II SA/Po 348/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Sędzia WSA Jakub Zieliński Protokolant ref. stażysta Edyta Rurarz - Kwietniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] 2015r. Nr [...] w przedmiocie stypendium szkolnego uchyla zaskarżoną decyzję Działając z upoważnienia Dyrektora [...] decyzją z dnia [...] 2015 r., nr [...], wydaną po rozpoznaniu wniosku B. K., odmówił przyznania stypendium szkolnego na rok szkolny 2015/2016 na rzecz W. K. oraz M. K. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, iż zgodnie z art. 90d ust. 7 ustawy z dnia 7 września 1991 r. systemie oświaty stypendium szkolne może zostać przyznane uczniom lub słuchaczom, u których miesięczna wysokość dochodu na osobę w rodzinie ucznia nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. W myśl art. 90d ust. 8 ustawy o systemie oświaty wysokość dochodu ustalana jest na zasadach określonych w art. 8 ust. 3-13 ustawy i pomocy społecznej i na dzień wydania decyzji nie może przekroczyć kwoty 456,00 zł netto miesięcznie na osobę w rodzinie. Za dochód zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego miesiąc złożenia wniosku, a w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania. Dalej organ zauważył, iż na podstawie złożonego wniosku wraz z załączonymi dokumentami ustalono, że miesięczny dochód na osobę w rodzinie wnioskodawczyni jest wyższy od tej kwoty i wynosi 818,20 zł netto. Kwota ta została obliczona przez zsumowanie dochodów z następujących tytułów: 1. zasiłek rodzinny - 292,00 zł, 2. fundusz alimentacyjny - 1 000,00 zł, 3. renta łącznie z potrąceniami komorniczymi - 1 814,84 zł, 4. świadczenie ZUS - 165,95 zł Łącznie: 3 272,79 zł netto Powyższa kwota została podzielona przez 4 osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym co daje 818,20 zł na osobę. W związku z przekroczeniem kryterium dochodowego brak jest podstaw do przyznania wnioskowanego świadczenia. Odwołanie wniosła B. w K. podnosząc, iż nieprawdą jest, iż dysponuje kwotą 818,20 zł miesięcznie na osobę. W rzeczywistości wraz z córkami musi żyć za kwotę 1457,95 zł miesięcznie. Wskazała, iż wraz z córką Weroniką są osobami niepełnosprawnymi. Wyjaśniła też, iż wraz z mężem maja rozdzielność majątkową. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] 2015 r., nr [...], po rozpoznaniu odwołania B. K. orzekło o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy. Organ odwoławczy przytoczył treść art. 90d ust. 7 ustawy z dnia 7 września 1991 r. systemie oświaty i wyjaśnił, iż kryterium dochodowe uprawniające do uzyskania stypendium szkolnego do dnia 1 października 2015 r. wynosiło 456,- zł na osobę w rodzinie, a od tej daty wynosi 514,- zł. zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. ( Dz. U. z 2015 , poz. 1058). Ponieważ w przedmiotowej sprawie wniosek złożono we wrześniu 2015 r., należało wziąć dochody rodziny wnioskodawczyni z sierpnia 2015 r. Dalej organ wyjaśnił, iż cyt. "z podanych przez organ wyliczeń wynika, że w sierpniu 2015 r. dochód w rodzinie Pani M.i Z. wynosił 552,89 zł netto na osobę. Do obliczenia dochodu wzięto pod uwagę: zasiłek rodzinny wraz z dodatkami w kwocie 498,00 zł, dodatek mieszkaniowy w kwocie 751,01 zł oraz dochód z tytułu zatrudnienia w kwocie 1 515,42 zł. Suma tych kwot - 2 764,43 zł podzielona przez pięć osób, daje dochód na osobę w rodzinie 552,89 zł. Podkreślić należy, że Pani M. Z. nie zgłaszając do organu zmiany lokalu mieszkalnego otrzymała, przyznany decyzją z dnia 08.05.2015r. na okres od 01.05.2015 r. do 30.10.2015 r. dodatek mieszkaniowy. W swoim odwołaniu podkreśla, że zostanie on zwrócony, jednakże w dniu 30.09.2015 r. złożyła kolejny wniosek o dodatek mieszkaniowy na obecny lokal mieszkaniowy. Reasumując należy podkreślić, że w sierpniu 2015 r. składnikiem, który należało wliczyć do dochodu był również dodatek mieszkaniowy. Zatem, należy stwierdzić, że kryterium dochodowe kwalifikujące do otrzymania stypendium jest w rodzinie Pani M.i Z. przekroczone." Powyższa decyzja została doręczona B. K. w dniu 19 stycznia 2015 r., W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu B. K. podniosła, iż składając wniosek w lipcu 2015 r. została poinformowana o zmianie kwoty kryterium dochodowego na wyższą. Poinformowano ja również o innym kryterium dla rodzin z osobami niepełnosprawnymi, oraz zapewniano o rozpatrywaniu wniosków zgodnie z nowymi wytycznymi. Dalej podniosła, iż dochody jej czteroosobowej rodziny wynoszą 1814,84 zł miesięcznie. Suma wyliczona przez organy jest błędna, ponieważ uwzględnia podwójne naliczenie dochodów. Dochód emerytura faktycznie wynosi 500,- zł ponieważ 1300,- zabiera komornik spłacając fundusz alimentacyjny. Skarżąca zarzuciła, iż nie jest w stanie odnieść się do decyzji organu odwoławczego bowiem w zasadniczej części odnosi się do nieznanej jej osoby wymienionej z nazwiska i innych danych. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie. Organ podniósł, iż dochód rodziny B. K. w czerwcu 2015 r wyniósł 3272,79 zł co daje kwotę 818,20 zł na osobę w tej czteroosobowej rodzinie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga okazała się zasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jak wynika przy tym z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, ani powołaną podstawą prawną. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem Sąd uznał, iż została ona wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Zgodnie z art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego (K.p.a.) organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. W toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 K.p.a.). Ponadto organy administracji publicznej mają obowiązek prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 K.p.a.), a także są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (art. 9 K.p.a.). Przed wydaniem decyzji w sprawie organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 K.p.a.). Zauważyć należy, iż zgodnie z art. 15 K.p.a postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne co oznacza, iż organ odwoławczy nie pełni roli jedynie organu kasacyjnego, lecz powinien rozpatrzyć ponownie całą sprawę, tak jak organ I instancji. Dalej wskazać należy, iż zgodnie z art. 107 § 1 zd. 1 oraz art. 107 § 3 K.p.a decyzja administracyjna powinna zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji lub, jeżeli decyzja wydana została w formie dokumentu elektronicznego, powinna być opatrzona bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym za pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. W przedmiotowej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu dopuściło się naruszenia wyżej wskazanych przepisów postępowania administracyjnego, a przede wszystkim przepisu art. 107 § 3 K.p.a. bowiem z uzasadnienia faktycznego decyzji nie wynika, by organ odwoławczy oparł swoje rozstrzygniecie na materiale zgromadzonym w rozpatrywanej sprawie, w tym w szczególności aby przeanalizował sytuację dochodową rodziny B. K.. Zauważyć bowiem należy, iż jakkolwiek Kolegium w swojej decyzji oznaczyło, iż rozstrzygnięcie wydane zostało po rozpoznania odwołania B. K. od decyzji Dyrektora [...] z [...] 2015 r., nr [...] to już w części merytorycznego uzasadnienia decyzji Kolegium umieściło rozważania dotyczące zupełnie innej osoby (niż adresat tej decyzji) i osiąganego przez nią dochodu, które nie mają jakiegokolwiek związku z rozpatrywaną sprawą. Nie jest to jedynie nieistotny fragment, ale właśnie zasadnicza część uzasadnienia, z której powinno wynikać dlaczego w konkretnym stanie faktycznym zastosowano określone przepisy prawa materialnego. Podkreślić w tym miejscu należy, iż uchybienie organu nie polegało na prostej omyłce w imieniu i nazwisku strony, lecz miało znacznie głębszy zakres, albowiem w uzasadnieniu decyzji wskazano na źródła dochodów (dodatek mieszkaniowy, wynagrodzenie za pracę), których B. K. w ogóle nie osiągała oraz na zupełnie inne niż osiągane przez skarżącą wysokości dochodów i inną liczebność rodziny wnioskodawcy. Organ odwoławczy w żaden sposób nie odniósł się do zarzutów zawartych w odwołaniu, nie dokonał jakiejkolwiek analizy sytuacji dochodowej B. K. oraz jej rodziny. Brak najistotniejszej części uzasadnienia stawia pod znakiem zapytania to, czy organ odwoławczy przeprowadził postępowanie w zgodzie z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego wyrażonych w art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 15, art. 77 § 1 i art. 138 K.p.a. i uniemożliwia rzetelną kontrolę sądową zaskarżonej decyzji. Podkreślić należy, iż także w odpowiedzi na skargę organ odwoławczy odwołuje się do swojej decyzji, pomimo jej oczywistej wadliwości. Kolegium w żaden sposób nie odniosło się do zarzutu skargi dotyczącej rozbieżności uzasadnienia zaskarżonej decyzji ze stanem faktycznym sprawy. Powyższe sugeruje, że Kolegium nie zapoznało się także z treścią skargi. Sąd zauważył, iż w odpowiedzi na skargę organ odwoławczy zawarł analizę sytuacji dochodowej B. K. czego, zabrakło w zaskarżonej decyzji. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądem, odpowiedź na skargę nie może zastępować czy też uzupełniać uzasadnienia rozstrzygnięcia podjętego w sprawie (por. wyroki NSA z dnia 11 maja 2010 r. II GSK 586/09, oraz z 27 kwietnia 206 r. o sygn. akt I FSK 112/14 oraz wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 września 2007 r., VI SA/Wa 705/07 i wyrok WSA w Poznaniu z dnia 24 kwietnia 2014 r. o sygn. akt IV SA/Po 1287/13 – opublikowane na stronie internetowej: http:/orzeczenia.nsa.gov.pl). Pogląd ten skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela. Powszechnie przyjmuje się, że celem odpowiedzi na skargę jest odniesienie się organu do zarzutów skargi, nie zaś naprawianie popełnionych przez organ wadliwości w toku postępowania zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji. Mając powyższe na uwadze sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ odwoławczy uwzględni wskazania zawarte w niniejszym uzasadnieniu i wyda rozstrzygniecie po rzetelnym rozpoznaniu odwołania B. K., a podjętą decyzję uzasadni w sposób odpowiadający wymogom określonym w art. 107 § 3 K.p.a. Sąd nie odniósł się do pozostałych zarzutów skargi mając na uwadze zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. W realiach rozpoznawanej sprawy wypowiedzenie się przez Sąd, co do okoliczności, które legły u podstaw rozstrzygnięcia organu I instancji oznaczałoby niedopuszczalne naruszenie przez Sąd, wynikającej z art. 15 K.p.a., kompetencji organu odwoławczego do merytorycznego rozpoznania odwołania.