II SA/Po 35/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 marca 2012r. wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi P. G. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2010r. Nr [...] w przedmiocie obowiązku sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. /-/ K. Witkowicz-Grochowska Skarżący P. G. wniósł o przyznanie prawa pomocy w całości. We wniosku argumentował, że jedynym źródłem utrzymania są niskie dochody, jakie uzyskuje z gospodarstwa rolnego. Wyposażenia nie może spieniężyć, bowiem oznaczałoby to likwidację gospodarstwa, nie może także pożyczyć pieniędzy, gdyż nie będzie w stanie ich zwrócić. W części wniosku dotyczącej majątku podał, że posiada dom o powierzchni [...] m² oraz gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha (3,5 ha przeliczeniowych) oraz podstawowy sprzęt rolniczy do upraw polowych. Wnioskodawca oświadczył, że dochód uzyskuje z pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w wysokości 567 zł miesięcznie. Podał, że spłaca kredyt na wznowienie produkcji w gospodarstwie rolnym, w którym wystąpiły szkody spowodowane przez suszę w 2009r. Z uwagi na fakt, że wniosek o prawo pomocy na urzędowym formularzu był niepełny, co do sytuacji finansowej i rodzinnej, skarżący został wezwany, w oparciu o przepis art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. - dalej p.p.s.a.) do osobistego uzupełniania wniosku poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. W odpowiedzi na prawidłowo doręczone wezwanie skarżący odpowiedział, że gospodarstwo rozliczane jest w sposób ryczałtowy i nie ma obowiązku prowadzenia przychodów i rozchodów, dlatego nie posiada faktur i nie jest w stanie ich udokumentować. Wobec powyższego załączył zaświadczenie z Urzędu Gminy z [...] marca 2012r. o wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, który wynosi 8.135,88 zł rocznie. W aktach sądowych niniejszej sprawy znajduje się kopia umowy o kredyt obrotowy z dnia 20 kwietnia 2009r., z treści której wynika, że P. G. zaciągnął kredyt w kwocie 42.000 zł z terminem spłaty w dniu 29 marca 2013r. Kapitał zaciągniętego kredytu ma być spłacony w dwóch ratach po 21.000 zł. do dnia 31 marca 2011r. oraz 29 marca 2013r., nadto kredytobiorca zobowiązany jest do spłaty odsetek w systemie kwartalnym. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a.). Ciężar wykazania zasadności wniosku spoczywa, zatem na osobie ubiegającej się o prawo pomocy. Owe wykazanie polegać, więc będzie w rzeczywistości na przedstawieniu w sposób przekonujący, że wnioskodawca nie dysponuje środkami, które mógłby przeznaczyć na uiszczenie kosztów postępowania, chociażby w części. Należy zauważyć, że regulacja zawarta w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., stosownie do której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Dlatego podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem chociażby w części. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Tak więc, to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa. Wnioskodawca winien, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, jest obiektywnie niemożliwe. W świetle powyższego, oświadczenie majątkowe skarżącego zawarte w treści formularza o prawo pomocy oraz jego uzupełnienie nie sprostało obowiązkowi wskazanemu w treści przepisu art. 252 §1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o prawo pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach wnioskodawcy. W istocie wnioskodawca zaniechał udzielenia odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy oraz przedłożenia dokumentacji źródłowej przedstawiającej rzeczywistą sytuację finansową. Skarżący zobowiązany do opisania rodzaju i wielkości aktualnie prowadzonej produkcji rolnej, podania rocznej wartości przychodu oraz kosztów uzyskania tej produkcji przedłożył zaświadczenie z Urzędu Gminy sporządzone w oparciu o dane wynikające z obwieszczenia Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Zaświadczenie to nie obrazuje bowiem indywidualnych zdolności zarobkowania skarżącego i nie pozwala na ocenę jego realnych możliwości poniesienia kosztów niniejszego postępowania sądowego. Zwłaszcza, że przesłanką przyznania prawa pomocy nie jest statystyczna rentowność gospodarstwa skarżącego, ale jego rzeczywista sytuacja majątkowa i finansowa. W tym miejscu wskazać należy, że oświadczenie o wysokości osiąganego dochodu w wysokości 8.135,88 zł rocznie podane przez wnioskodawcę we wniosku o prawo pomocy jest niewiarygodne w zestawieniu z informacją, że do dnia 29 marca 2011r. skarżący uiścił z tytułu zaciągniętego kredytu kwotę 21.000 zł wraz z odsetkami, co stanowi połowę całego zobowiązania z tego tytułu. Skarżący nie został wezwany do wykazania przychodów i rozchodów z działalności rolniczej na podstawie faktur VAT, ale do opisania rocznej wartości przychodów i ponoszonych kosztów w każdy możliwy sposób, czego ostatecznie nie uczynił. Ograniczył się do stwierdzenia, że nie posiada faktur i nie jest w stanie ich udokumentować. Pomimo wezwania nie przedłożył wyciągów z rachunku bankowego, który posiada, gdyż na ten rachunek przekazywane są dopłaty z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Jednocześnie zaniechał podania informacji o wysokości otrzymywanych środków pomocowych z tego tytułu. Przedłożenie wyciągów z rachunku bankowego za pomocą, których mógł również przedstawić obroty prowadzonej działalności, jest o tyle istotne, że przedstawia wprost skalę środków jakimi wnioskodawca rzeczywiście rozporządza. W takim stanie rzeczy niemożliwe okazało się dokonanie ustaleń faktycznych, co do aktualnej sytuacji finansowej i majątkowej wnioskodawcy, pozwalających określić, czy jego dochody nie wystarczają na choćby częściowe pokrycie kosztów postępowania. Uniemożliwił ustalenie, czy po uiszczeniu koniecznych kosztów utrzymania pozostają jeszcze wolne środki, które mógłby przeznaczyć na poniesienie kosztów postępowania w sprawie, chociażby w części. Należy w tym miejscu podkreślić, iż brak współpracy strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy skutkować musi odmową przyznania prawa pomocy. Uniemożliwia, bowiem wolną od wątpliwości ocenę sytuacji materialnej wnioskującego. Wobec powyższego niemożliwe okazało się ustalenie jaki jest rzeczywisty stan majątkowy skarżącego, a od tego zależało ewentualne przyznanie prawa pomocy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. post. NSA z dnia 1 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 235/06; post. NSA z dnia 27 października 2011r., sygn. akt I GZ 170/11 www.cebois.nsa.gov.pl). Na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 w zw. z art. 246 §1 pkt 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w postanowieniu. /-/ K. Witkowicz-Grochowska