II SA/Po 351/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak Protokolant St. sekretarz sąd. Katarzyna Fornalik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 października 2015 r. sprawy ze skargi P. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2015 r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję Decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] Prezydent [...], wskazując na art. 39 ust. 1 i 2, art. 106 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r. poz. 163, dalej jako u.p.s.), w związku z §1 uchwały [...] i § 1 uchwały [...] przyznał P. J. (dalej jako Wnioskodawca, Skarżący) zasiłek celowy na zakup żywności w miesiącu kwietniu 2015 r. w wysokości 150 zł, określając sposób wypłaty świadczenia. Uzasadniając napisał, że zgodnie z ustaleniami rodzinnego wywiadu środowiskowego Wnioskodawca prowadzi 3-osobowe gospodarstwo domowe. Dochód łączny wyniósł 1290,00 zł. Kryterium ustawowe to 1368,00 zł. Wydatki stanowi kwota 396,00 zł. Wnioskodawca zwrócił się z wnioskiem o pomoc między innymi na zakup żywności, w kwocie 288,00 zł. Organ I instancji ocenił, że przyznana kwota zasiłku winna zabezpieczyć wnioskowaną potrzebę z uwzględnieniem ekonomicznego gospodarowania posiadanymi środkami finansowymi. Organ I instancji zastrzegł, że pomoc w formie zasiłku celowego na zakup żywności może być przyznana, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 150% kryterium dochodowego, o którym mowa odpowiednio w art. 8 ust. 1 u.p.s. Z akt sprawy wynika, że decyzja została doręczona w dniu 19 lutego 2015 r. Pismem z dnia 12 lutego 2015 r. (data "nagłówkowa" decyzji jak i data prezentaty organu I instancji) Wnioskodawca wniósł odwołanie. Uzasadniając napisał, że kwota około 4 zł dziennie nie zabezpieczy Jego egzystencji biologicznej. Wnioskodawca nie jest w stanie wykupić leków za ok. 70 zł. W zeszłym roku oczekując na wydanie decyzji zadłużył się. Organ I instancji nie wziął pod uwagę bieżących opłat, realnych kosztów i obciążenia spłatą. Decyzją z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], wskazując na art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm., dalej kpa) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając decyzję Kolegium wskazało, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one wstanie pokonać wykorzystując własne środki lub możliwości i uprawnienia. Zadaniem pomocy społecznej jest wspieranie osób w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb. Zgodnie z art. 39 u.p.s. w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek ten przysługuje osobom spełniającym tzw. kryterium dochodowe. W przedmiotowej sprawie warunek ten jest spełniony. Z przesłanych akt, a w szczególności z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego w dniu 09 stycznia 2015 r. wynika, iż plan pomocy w zakresie przyznania zasiłku celowego na zakup żywności został z Wnioskodawcą uzgodniony i spełnia Jego oczekiwania (Wnioskodawca wskazał na pomoc w wysokości 288,00 zł - na miesiąc styczeń, luty i marzec 2015r.) , co w dniu [...] stycznia 2015r. potwierdził własnoręcznym podpisem (punkt II wywiadu środowiskowego - potrzeby i oczekiwania zgłoszone podczas przeprowadzania wywiadu ). Nadto w uzupełnieniu wniosku - pismo z dnia [...] stycznia 2015r., Wnioskodawca szczegółowo wyliczył potrzeby w zakresie zakupu żywności na kwotę 288,00 zł, wskazując 3 x po 120,00 zł, a z przesłanych akt wynika, że na cztery miesiące na zakup żywności przyznano Wnioskodawcy kwotę 600,00 zł (4 x po 150,00 zł.). Kolegium oceniło, że zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z życzeniem Strony. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu P. J. napisał, że w miesiącu grudniu pozostawał bez żadnej pomocy z MOPR i zostało to pominięte przez organy administracji. Określone kwoty zostały ujęte w decyzjach przyznających Skarżącemu świadczenia, ale Skarżący nie ma wsparcia finansowego. Miesiące grudzień i styczeń – przez cały miesiąc do połowy lutego Skarżący zbierał jedzenie ze śmietników, PCK, czy jadł zupki u Sióstr. Ponadto mama Skarżącego niekiedy wspierała obiadem, choć też ma brak pieniędzy, z uwagi na długi. Kwota 288 zł wyliczona przez Skarżącego zabezpieczyłaby Skarżącego na miesiąc. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o oddalenie skargi, powtarzając argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.; dalej w skrócie: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że decyzja SKO nie może się ostać w obrocie prawnym, jednak z powodów innych niż wskazane w skardze. Stosownie do treści art. 129 § 2 kpa odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Tej podstawowej zasady nie można kwestionować, a odwołanie musi być wniesione w sposób prawidłowy. Z akt sprawy wynika, że decyzja organu pierwszej instancji została doręczona Wnioskodawcy w dniu 19 lutego 2015 r. Decyzję odebrała M. F., jak wynika z aktualizacji rodzinnego wywiadu środowiskowego, zamieszkująca razem ze Skarżącym oraz swoim synem (k. 22 akt adm. – zwrotka, k. 2 formularz wywiadu środowiskowego). Sąd stwierdza, że tak opisane doręczenie nosi wszelkie znamiona skuteczności. Zgodnie bowiem z art. 43 kpa w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Odwołanie zostało wniesione w dniu 12 lutego 2015 r. (data "nagłówkowa" decyzji jak i data prezentaty organu I instancji) czyli z akt sprawy wynika, że odwołanie zostało wniesione przed opisanym doręczeniem decyzji za pośrednictwem poczty. Termin do wniesienia odwołania, jak wynika z treści wyżej cytowanego art. 129 § 2 k.p.a., rozpoczyna swój bieg w dniu, w którym doręczono stronie decyzję. Wniesienie odwołania przed rozpoczęciem biegu terminu do dokonania tej czynności jest przedwczesne i nie może wywołać skutków prawnych (wyrok NSA z dnia 05 czerwca 2008 r. sygn. akt I OSK 831/07; dostępne na stronie internetowej Naczelnego Sądu Administracyjnego, w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach). Zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności zaskarżonej decyzji bierze pod uwagę okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw jej wydania. Sąd wskazuje zatem, że z akt sprawy nie wynika inna data doręczenia decyzji Skarżącemu niż 19 lutego 2015 r., w szczególności z akt sprawy nie wynika data doręczenia pomiędzy datą wydania decyzji: 09 lutego 2015 r., a wniesieniem odwołania: 12 lutego 2015 r. Tymczasem nie można wykluczyć sytuacji, że Skarżący, będąc w siedzibie organu administracji, odebrał decyzję osobiście, podczas gdy organ administracji zdążył już oddać przesyłkę zawierającą decyzje - poczcie. W razie stwierdzenia takiej sytuacji, termin do wniesienia odwołania zacząłby biec od chwili uzyskania przez Skarżącego wiedzy o wydaniu decyzji oraz o treści decyzji. Oczywiście taki fakt musiałby być należycie udokumentowany w aktach sprawy, przykładowo adnotacją na decyzji w aktach sprawy, opatrzoną datą i podpisaną przez Skarżącego. Wniesienie odwołania przed rozpoczęciem biegu terminu do dokonania tej czynności byłoby przedwczesne i nie mogłoby wywołać skutków prawnych. W takiej sytuacji organ administracji powinien stwierdzić niedopuszczalność odwołania, na podstawie art. 134 k.p.a. Ponownie rozpoznając sprawę SKO uzupełni akt sprawy poprzez ustalenie, czy decyzja organu I instancji mogą zostać doręczona Skarżącemu przed wniesieniem odwołania. Ustalenia organu administracji powinny zostać udokumentowane. Dopiero na podstawie należycie uzupełnionych akt sprawy organ wyższego stopnia odniesie się do odwołania. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji.