II SA/Po 355/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2015r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi P.K. na czynność Prezydenta Miasta z dnia [...] lutego 2015r. Nr [...] Lotus: [...] w przedmiocie należności pieniężnej przysługującej członkom komisji wyborczej postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. /-/ K.Witkowicz-Grochowska Skarżący P. K. wniósł o przyznanie prawa pomocy w części poprzez ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że poniesienie kosztów honorarium wynajętego radcy prawnego do wniesienia skargi kasacyjnej przekracza jego możliwości finansowe. Skarżący oświadczył, że sam prowadzi swoje gospodarstwo domowe. Wskazał, że nie posiada żadnej nieruchomości w postaci domu, czy mieszkania. Przekreślił rubrykę, w której należało podać dochody, zobowiązania i stałe wydatki. Wobec powyższego skarżący został wezwany, w oparciu o przepis art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej "p.p.s.a.") do osobistego uzupełniania wniosku o prawo pomocy poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. Wniosek o prawo pomocy na urzędowym formularzu był niepełny, co do sytuacji finansowej majątkowej i rodzinnej. Wezwanie osobiście odebrane przez skarżącego w dniu 27 października 2015r. (k.70), pozostało bez jakiejkolwiek odpowiedzi. Wezwaniem do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy zobowiązano skarżącego przede wszystkim do podania wszystkich źródeł dochodów stałych, jak i dorywczych skarżącego i innych osób z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z wysokością uzyskiwanego dochodu oraz do poparcia twierdzeń dokumentami (PIT). Wezwano go do podania, czy prowadzi działalność gospodarczą, jeżeli tak, to z jakim wynikiem finansowym. Ustalenie wszystkich aktualnych rzeczywistych przychodów, kosztów jego uzyskania i w konsekwencji dochodów skarżącego, w sposób istotny rzutuje na jego możliwości finansowe w zakresie przyznania prawa pomocy. Nadto wezwano do przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych skarżącego za okres ostatnich 6 miesięcy wraz z informacją o zaciągniętych kredytach i pożyczkach oraz o zajęciach komorniczych. Wyciągi z tych rachunków przedstawiają, bowiem wprost skalę środków jakimi wnioskodawca realnie dysponuje. Wezwano skarżącego do opisania wszystkich posiadanych nieruchomości, w tym do podania tytułu prawnego do zajmowanego lokalu, w którym zamieszkuje. Zobowiązano go także do podania informacji dotyczących posiadanych i użytkowanych samochodów, co również odzwierciedla realną sytuację finansową skarżącego. Skarżący w formularzu o prawo pomocy nie wskazał żadnych stałych zobowiązań i wydatków, co nie pozwala na ustalenie wysokości środków finansowych jakimi rzeczywiście rozporządza. Przepis art. 246 §1 p.p.s.a. wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej. W zakresie częściowym następuje ono, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznych kosztach bieżącego utrzymania skarżącego i rodziny (art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a). Podzielić należy stanowisko ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, że instytucja prawa pomocy powinna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. To z kolei oznacza, że wnioskodawca powinien poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie okoliczności, na które się powołuje, zaś uznanie, czy nastąpiło to w sposób dostateczny zostaje ocenione w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy. Dlatego instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Wnioskodawca winien, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, jest obiektywnie niemożliwe. Konieczne jest również wskazanie, że strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy składa stosowny wniosek na urzędowym formularzu (art. 252 § 2 p.p.s.a.). Sporządzony w ten sposób wniosek ma na celu ogólne zobrazowanie sytuacji majątkowej, rodzinnej i finansowej wnioskodawcy. W związku z tym, że przedstawione na formularzu dane okazały się niewystarczające dla oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, na podstawie art. 255 p.p.s.a. wezwano go do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów. Oświadczenie majątkowe przedstawione przez skarżącego, zawarte w treści formularza o prawo pomocy, nie sprostało obowiązkowi wskazanemu w treści przepisu art. 252 §1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym wnioskodawcy. Wniosek o prawo pomocy nie zawierał, bowiem podstawowych danych dotyczących uzyskiwanych środków na utrzymanie i ponoszonych koniecznych kosztów bieżącego utrzymania. W konsekwencji we wniosku skarżącego złożonym na formularzu PPF brak jest jakichkolwiek informacji dotyczących zdolności do poniesienia kosztów postępowania, chociażby w części. Pomimo wezwania w trybie przepisu art. 255 p.p.s.a. skarżący nie złożył żadnych dodatkowych oświadczeń, co do stanu finansowego, a także nie przedłożył żadnych dokumentów źródłowych, które umożliwiłyby ocenę, czy sytuacja finansowa uzasadnia twierdzenie, że nie stać go na uiszczenie kosztów profesjonalnego pełnomocnika w wyboru. Wobec powyższego opierając się o treść formularza przyjąć należy, że złożone w nim oświadczenia nie odzwierciedlają pełnej i rzeczywistej sytuacji finansowej i majątkowej wnioskodawcy. Brak współpracy skarżącego, ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy, skutkować musi odmową przyznania tego prawa. Uniemożliwia, bowiem wolną od wątpliwości ocenę sytuacji materialnej wnioskującego. Wobec powyższego niemożliwe okazało się ustalenie jaka jest rzeczywista sytuacja finansowa i majątkowa skarżącego, a od tego zależało ewentualne przyznanie prawa pomocy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. post. NSA z dnia 1 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 235/06; post. NSA z dnia 27 października 2011r., sygn. akt I GZ 170/11, www.cebois.nsa.gov.pl). W tym stanie rzeczy, należało wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy oddalić. Na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 w zw. z art. 246 §1 pkt 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w postanowieniu. /-/ K.Witkowicz-Grochowska