II SA/Po 366/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga (spr.) Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak Protokolant St. sekretarz sąd. Katarzyna Fornalik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2015 r. sprawy ze skargi D. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia ... 2015 r. Nr ... w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia uchyla zaskarżone postanowienie Postanowieniem z dnia ... 2014 r. nr ... Wójt Gminy C. na podstawie art. 15, art. 32, art. 64a § 1, art. 199, art. 120, art. 121 § 1 i 3 i art. 122 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 1015 ze zm.), dalej: u.p.e.a., nałożył na D. G. grzywnę w celu przymuszenia w wys. 1.000 zł z powodu uchylania się od wykonania obowiązku określonego w załączonym tytule wykonawczym, równocześnie wzywając do zapłacenia grzywny i opłaty egzekucyjnej w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia, wykonania określonego w tytule wykonawczym obowiązku w terminie do 25 października 2014 r. lub w ciągu dwóch miesięcy, od dnia w którym postanowienie stanie się ostateczne, gdyż w przeciwnym razie będą nakładane dalsze grzywny w takiej samej wysokości lub zostanie zastosowany inny środek egzekucyjny. Jednocześnie Wójt gminy C. stwierdził (pkt III postanowienia), że zobowiązanej służy w terminie 7 dni od daty doręczenia postanowienia prawo zgłoszenia zarzutów przeciwko prowadzeniu egzekucji z przyczyn określonym w art. 33 u.p.e.a. oraz wniesienia zażalenia na niniejszej postanowienie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. za pośrednictwem Wójta Gminy C.. D. G. w zakreślonym terminie zgłosiła zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji w niniejszej sprawie, jak i pismem z dnia 12 września 2014 r. wniosła zażalenie na powyższe postanowienie organu egzekucyjnego. W zażaleniu podniosła, iż brak jest przedmiotu sporu, a ustalenia organu egzekucyjnego miały miejsce poprzez czynności, w których zobowiązana nie brała udziału. Żaląca się przedstawiła szczegółowo przebieg postępowania egzekucyjnego, a także działań Wójta zmierzających do ustalenia, czy istnieje obowiązek objęty przedmiotowym postępowaniem egzekucyjnym. Postanowieniem z dnia ... 2015 r. nr ... Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie Wójta Gminy C. z dnia ... 2014 r. W motywach rozstrzygnięcia wskazano, że egzekucja dotyczy usunięcia przez zobowiązaną wszystkich niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych (o kodzie 200301) w ilości ok. 385 m3 z nieruchomości położonej w m. K. ul. P.. Nakaz usunięcia tych odpadów nałożono decyzją Wójta gminy C. z dnia ... 2012 r. nr .... Kolegium wskazało, że obowiązek ten nie został dobrowolnie wykonany przez zobowiązaną i dlatego organ egzekucyjny wystawił tytuł wykonawczy i wszczął postępowanie egzekucyjne. Organ odwoławczy powołując przepisy art. 1a pkt 12b, art. 7 § 2 i 3 u.p.e.a. wskazał, że zaistniały przesłanki do zastosowania grzywny w celu przymuszenia jako środka najmniej uciążliwego dla zobowiązanej, a prowadzącego do wykonania obowiązku. Kolegium przytoczyło przepisy art. 119 § 1 i 2, art. 127, art. 122 § 2 u.p.e.a., by następnie stwierdzić, że zastosowanie wykonania zastępczego przez organ egzekucyjny byłoby niecelowe ze względu na fakt, że wykonanie to odbywa się na koszt i niebezpieczeństwo zobowiązanej. Tym samym ponosi ona wszystkie koszty związane z realizacją zastępczą obowiązku oraz ryzyko skutków jego wykonania. Powołując art. 125 § 1 i art. 126 u.p.e.a. Kolegium wyjaśniło, że grzywna w celu przymuszenia jest środkiem egzekucyjnym łagodniejszym, albowiem w przypadku wykonania obowiązku, nie ma obowiązku jej uiszczenia, a po uiszczeniu można – w przypadku wykonania obowiązku – ubiegać się o jej zwrot. Odnosząc się do kwoty nałożonej grzywny organ II instancji cytując przepisy art. 121 §1, 2 i 5 u.p.e.a. stwierdził, że ustalenie grzywny w kwocie 1.000 zł nastąpiło w granicach przewidzianych prawem i nie spowodowało przekroczenia granic uznania administracyjnego. Kwota grzywny jest na tyle wysoka, że zmusi zobowiązaną do wykonania obowiązku i jednocześnie nie zniechęci jej, albowiem musi ona ponieść koszty wywozu odpadów tj. ok. 47.000 zł. D. G. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. skargę na powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P., zarzucając naruszenie przy jego wydaniu: prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w zakresie przepisów dotyczących praw strony do równego traktowania w trakcie postępowania, a także stronniczości w dostępie strony do przedstawienia swych racji. Skarżąca wniosła o uchylenie postanowień organów obu instancji. W odpowiedzi Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. zważył, co następuje. Skarga okazała się uzasadniona, choć z innych przyczyn, aniżeli w niej wskazanych. Przedmiotem skargi D. G. w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia ... 2015 r. nr ..., utrzymujące w mocy postanowienie Wójta Gminy C. z dnia ... 2014 r. nr ... w przedmiocie nałożenia na D. G. grzywny w celu przymuszenia w kwocie 1.000 zł z powodu uchylania się od wykonania obowiązku określonego w załączonym tytule wykonawczym, a polegającym na usunięcia przez zobowiązaną wszystkich niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych (o kodzie 200301) w ilości ok. 385 m3 z nieruchomości położonej w m. K. ul. P.. Na wstępie zważyć należy, iż zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd zobligowany jest dokonywać z urzędu pełnej oceny legalności zaskarżonego aktu (por. wyrok NSA z dnia 5 grudnia 2014 r., I OSK 2923/13, Lex nr 1646154). Oceny tej Sąd dokonuje mając na względzie przepis art. 145 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Przy czym, jak określa art. 145 § 2 p.p.s.a. w sprawach skarg na decyzje i postanowienia wydane w innym postępowaniu, niż uregulowane w Kodeksie postępowania administracyjnego i w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przepisy § 1 stosuje się z uwzględnieniem przepisów regulujących postępowanie, w którym wydano zaskarżoną decyzję lub postanowienie. Zgodnie z art. 35 § 1 u.p.e.a. zgłoszenie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 zawiesza postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu, o ile wierzyciel po otrzymaniu zarzutu nie wystąpi z uzasadnionym wnioskiem o podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego. Oznacza to, że w obecnym stanie prawnym zgłoszenie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, zawiesza postępowanie egzekucyjne z mocy prawa do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu, o ile wierzyciel po otrzymaniu zarzutu nie wystąpi z uzasadnionym wnioskiem o podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego. Powyższe wynika z faktu, jak wskazano w uzasadnieniu projektu nowelizacji, że zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej są środkiem prawnym służącym kwestionowaniu zasadności wystawienia lub błędnego wystawienia tytułu wykonawczego, podobnie jak możliwość kwestionowania zgodnie z art. 14 ust. 1 dyrektywy 2010/24/UE pierwotnego tytułu wykonawczego, wystawionego przez państwo członkowskie (zob. uzasadnienie projektu ustawy z dnia 11 października 2013 r. o wzajemnej pomocy przy dochodzeniu podatków, należności celnych i innych należności pieniężnych – Dz. U. z 2013 r. poz. 1289; http://sejm.gov.pl/Sejm7.nsf/druk.xsp?nr=1490, dostęp: 4.08.2014r.). Zawieszenie postępowania egzekucyjnego w takie sytuacji następuje z mocy prawa. Sąd orzekający w niniejszym składzie przychyla się do stanowiska prezentowanego w doktrynie, zgodnie z którym, przyjmując, że zgłoszenie przez zobowiązanego zarzutu z mocy prawa zawiesza postępowanie egzekucyjne, nie istnieją podstawy ku temu, aby organ egzekucyjny miał wydawać w tym przedmiocie odrębne postanowienie (vide: Roman Hauser/Wojciech Piątek [w:] Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, wyd. 7., C. H. Beck, Warszawa 2014, s. 236). Zważyć bowiem należy, że skoro zawieszenie następuje z mocy prawa (art. 35 § 1 u.p.e.a.) na skutek wniesienia zarzutów, to zbędne jest wydania postanowienia na podstawie art. 56 § 3 u.p.e.a. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej stwierdzić należy, iż postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec zobowiązanej D. G. uległo zawieszeniu na skutek wniesienia przez nią w dniu 12 września 2014 r. zarzutów nieistnienia obowiązku, błędu co do osoby zobowiązanej, doręczenia upomnienia osobie niezobowiązanej, zastosowania represyjnego środka egzekucyjnego, wnosząc jednocześnie o wstrzymanie lub zawieszenie postępowania egzekucyjnego (akta sprawy o sygn. akt II SA/Po 367/15). Podstawą wniesionych przez zobowiązaną zarzutów były przepisy art. 33 § 1 pkt 1, 4, 8 i 10 u.p.e.a. Zważywszy zaś, że na mocy art. 35 § 1 u.p.e.a. zawieszeniu ulega postępowanie egzekucyjne na skutek zgłoszenie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 u.p.e.a., stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie zawieszeniu uległo prowadzone wobec D. G. postępowanie egzekucyjne dotyczące obowiązku usunięcia odpadów komunalnych z należącej do niej nieruchomości. W rezultacie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wydając w dniu ... 2015 r. naruszyło przepis art. 35 § 1 u.p.e.a., a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kolegium nie zważając bowiem na zawieszenie postępowania i na zawisłość sprawy dotyczącej wniesionych przez zobowiązaną zarzutów rozstrzygnęło ostatecznie kwestię prawidłowości zastosowanego przez organ egzekucyjny środka egzekucyjnego. W rezultacie za przedwczesne należy uznać odnoszenie się do zarzutów podniesionych przez zobowiązaną w skardze. W tym stanie sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie, o czym orzeczono w sentencji wyroku. Ponownie rozpoznając sprawę odwoławczy organ egzekucyjny stosując normę określoną w art. 153 p.p.s.a. uwzględni ocenę prawną zawartą w niniejszym uzasadnieniu wyroku, a ponadto ustali, czy ostatecznie rozpatrzone zostały zarzuty wniesione przez zobowiązaną w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym. Dopiero bowiem ostateczne rozstrzygnięcie w sprawie wniesionych przez D. G. zarzutów pozwoli Kolegium na rozpoznanie zażalenia na postanowienie Wójta Gminy C. z dnia ... 2014 r.