II SA/Po 374/18

WyrokWSA w Poznaniu2018-07-19

Skład orzekający: Tomasz Świstak, Izabela Paluszyńska, Jan Szuma

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy możliwe jest przyznanie zasiłku stałego za okres poprzedzający datę złożenia wniosku, w sytuacji gdy orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, stanowiące podstawę do przyznania świadczenia, zostało wydane z mocą wsteczną?
Ratio decidendi
Zgodnie z art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. Przepis ten nie przewiduje możliwości przyznania zasiłku stałego za okres sprzed złożenia wniosku, nawet jeśli orzeczenie o niepełnosprawności ustala stopień niepełnosprawności na okres wcześniejszy. Brak jest podstaw prawnych do przyznania zasiłku stałego z mocą wsteczną za okres sprzed złożenia wniosku.
Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o przyznanie zasiłku stałego wraz z opłacaniem składki na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 31 grudnia 2003 r. do 30 listopada 2004 r., powołując się na wyrok sądu z 10 grudnia 2004 r. ustalający jego umiarkowany stopień niepełnosprawności od 31 grudnia 2003 r. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia za ten okres, wskazując, że wniosek został złożony dopiero 19 grudnia 2017 r., a zasiłek stały przyznano mu od 1 grudnia 2004 r. na podstawie wniosku z 27 grudnia 2004 r. Skarżący twierdził, że pracownicy MOPR świadomie nie poinformowali go o możliwości złożenia wniosku o zasiłek stały wsteczny.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 19 lipca 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (spr.) Asesor WSA Jan Szuma Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lipca 2018 roku sprawy ze skargi P. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2018 roku Nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej SKO lub Kolegium) decyzją z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] działając na podstawie art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tj. Dz. U. z 2015 r. poz.1659) i § 1 pkt 1 lit b) rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. Nr 198, poz. 1925) w związku z art. 17 pkt 1, art.127 § 2, art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, dalej k.p.a. ), art. 37 w związku z art. 8 ust.1-4, art. 106 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2017r., poz. 1769 dalej u.p.s.), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2015r., poz.1058), po rozpatrzeniu odwołania P. M. (dalej jako strona lub skarżący) od decyzji Kierownika Sekcji I Działu Pomocy Środowiskowej Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w K., działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta K. z dnia [...] stycznia 2018 roku Nr [...], w przedmiocie: odmowy przyznania skarżącemu pomocy w formie zasiłku stałego wraz z opłacaniem składki na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 31 grudnia 2003 r. do 30 listopada 2004 r., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Wnioskiem z dnia 19 grudnia 2017 r. (k. 7 akt organu I instancji) skarżący zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w K. (dalej: MOPR) o wypłatę zaległego świadczenia z tytułu zasiłku stałego za okres od 31.12.2003r. do 30.11.2004r. We wniosku wskazał, że wyrokiem z dnia 10 grudnia 2004 r. sygn. akt IVU 315/04 Sąd Rejonowy w Koninie ustalił, że P. M. jest niepełnosprawny w stopniu umiarkowanym, a stopień ten datuje się od dnia 31 grudnia 2003 r. i ma charakter trwały (k. 6). W związku z tym ocenie skarżącego przysługuje mu zasiłek stały począwszy od dnia 31 grudnia 2003 r. a nie od grudnia 2004 r. jak uznał MOPR. Podał, że jego zdaniem organ świadomie wprowadził go w błąd, że zaległy zasiłek mu się nie należy a tym samym nie zastosował się do wydanego wyroku. Pieniądze chciałby przeznaczyć na leczenie i zapłatę długów, które jest zmuszony zaciągać co miesiąc na leki. Decyzją z dnia [...] stycznia 2018 roku nr [...] Kierownik Sekcji I Działu Pomocy Środowiskowej MOPR w K., działający z upoważnienia Prezydenta Miasta K., odmówił stronie przyznania pomocy w formie zasiłku stałego wraz z opłacaniem składki na ubezpieczenie zdrowotne od dnia 31 grudnia 2003 r. do 30 listopada 2004 r. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r. nr [...], na wniosek złożony w dniu 27 grudnia 2004 r. przyznano skarżącemu zasiłek stały od 01 grudnia 2004r. na stałe w wysokości [...] zł miesięcznie wraz z opłacaniem składki na ubezpieczenie zdrowotne, zmienianą kolejnymi decyzjami w części wysokości świadczenia. Decyzją z dnia [...] października 2015 r. nr [...] zmieniono wymienioną decyzję w części dotyczącej wysokości świadczenia, w ten sposób, że z dniem 01 października 2015 r. zmieniono wysokość zasiłku z kwoty [...]zł na kwotę [...]zł miesięcznie. Organ powołał się na art. 106 ust. 3 u.p.s. wedle którego świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją, z zastrzeżeniem ust. 7-11. W przypadku gdy uprawnienie do świadczenia nie obejmuje pełnego miesiąca, świadczenie przyznaje się za niepełny miesiąc, a kwotę świadczenia ustala się, dzieląc pełne kwoty przez liczbę dni kalendarzowych tego miesiąca i mnożąc przez liczbę dni objętych świadczeniem. W związku z tym, że skarżący wniosek o przyznanie zasiłku stałego za okres od 31 grudnia 2003r. do 30 listopada 2004r. złożył w dniu 19 grudnia 2017r. odmówiono przyznania zasiłku stałego we wnioskowanym okresie. Natomiast na wniosek złożony w dniu 27 grudnia 2004 r. przyznano stronie zasiłek stały stosownie do art. 106 ust. 3 u.p.s.- od 01 grudnia 2004 r. na stałe wraz z opłacaniem składki na ubezpieczenie zdrowotne (decyzją z dnia [...] grudnia 2004r. r [...]). Organ podał, że w sprawie przyznania zasiłku stałego nie było wydanego postanowienia o zawieszeniu postępowania do czasu dostarczenia orzeczenia lub wyroku o stopniu niepełnosprawności, bo skarżący nie złożył przed 27.12.2004r. wniosku o zasiłek stały. Wobec tego uznano, że brak jest podstaw do przyznania świadczenia z mocą wsteczną. Od powyższej decyzji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego złożył skarżący, domagając się przyznania świadczenia za zaległy okres tj. od 31 grudnia 2003 r. do 30 listopada 2004 r. Powołał się na w/w wyrok Sądu Rejonowego w Koninie i podał, że organ wiedząc, iż stara się o uzyskanie umiarkowanego stopnia niepełnosprawności powinien go poinformować jakie ma warunki spełnić, by otrzymać zasiłek stały od daty wskazanej przez sąd, czego – działając na jego niekorzyść nie uczynił. Opisaną we wstępie decyzją z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżona decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał decyzje, którymi skarżącemu przyznano zasiłek stały i podwyższano jego wysokość, wskazał również przepisy warunkujące przyznanie tego świadczenia, przesłanki przyznania tego świadczenia oraz brak uznaniowego charakteru decyzji o przyznaniu tego świadczenia. SKO stwierdziło, że w rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że skarżącemu przysługuje prawo do zasiłku stałego. Bezsporna jest też wysokość tego zasiłku. Strona kwestionuje natomiast termin, od którego ww. zasiłek przysługuje, domagając się jego ustalenia także za okres od dnia 31 grudnia 2003r. tj. od daty wskazanej w wyroku Sądu Rejonowego w Koninie z dnia 10 grudnia 2004 r., sygn. IV U 315/04- jako początek stanu niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym do dnia 30 listopada 2004 r. Dla rozstrzygnięcia powyższego sporu kluczowe znaczenie ma treść art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją, z zastrzeżeniem ust. 7-11. W przypadku, gdy uprawnienie do świadczenia nie obejmuje pełnego miesiąca, świadczenie przyznaje się za niepełny miesiąc, a kwotę świadczenia ustala się, dzieląc pełne kwoty przez liczbę dni kalendarzowych tego miesiąca i mnożąc; przez liczbę dni objętych świadczeniem. W świetle powyższej regulacji, brak jest możliwości przyznania zasiłku stałego za okres sprzed złożenia wniosku, ponieważ brak jest podstawy prawnej do takiego rozstrzygnięcia. Dotyczy to również sytuacji, gdy orzeczenie o niepełnosprawności ustala stopień niepełnosprawności na okres sprzed złożenia wniosku. Żaden przepis ustawy o pomocy społecznej nie przewiduje bowiem możliwości przyznania zasiłku stałego za okres sprzed złożenia wniosku. Przepis art. 106 ust. 3 przed nowelizacją jaka miała miejsce z dniem 1 stycznia 2017r. jak i po tej nowelizacji wykluczały złożenie skutecznego wniosku o przyznanie zasiłku stałego z mocą wsteczną. Za nieuzasadnione organ uznał zarzuty o świadomym nie poinformowaniu skarżącego o warunkach jakie winien spełniać aby otrzymać zasiłek stały. W związku z tym organ pomocy społecznej aby mógł ustalić stronie prawo do zasiłku stałego od 31 grudnia 2003 r., musiałby dysponować wnioskiem z grudnia 2003 r., stosownie do treści art. 106 ust. 9 u.p.s. Skarżący złożył wniosek w dniu 27 grudnia 2004 r. i decyzją z dnia [...] grudnia 2004 roku Nr [...] został mu przyznany zasiłek stały od 01 grudnia 2004 r. na stałe w wysokości [...] zł miesięcznie wraz z opłacaniem składki na ubezpieczenie zdrowotne. Gdyby strona wystąpiła ze stosownym wnioskiem o ustalenie prawa do zasiłku stałego bezpośrednio po złożeniu wniosku o orzeczenie o stopnia niepełnosprawności wówczas postępowanie administracyjne uległoby zawieszeniu, a po dostarczeniu wyroku sądowego, postępowanie zostałoby podjęte i zaistniałaby podstawa do ustalenia prawa do zasiłku stałego począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek. W sytuacji skarżącego brak jednak podstaw do przyznania zaległego zasiłku stałego. W skardze na powyższą decyzję skarżący wywiódł, ze zasiłek stały przysługuje mu od momentu ustalenia przez Sąd stopnia niepełnosprawności tj, od dnia 31 grudnia 2003 r. W jego ocenie MOPR mając wiedzę, że stara się o stopień niepełnosprawności, działając na jego niekorzyść świadomie niepoinformował go jakie warunki ma spełnić aby otrzymać zasiłek stały wsteczny, zgodny z wyrokiem sądu. Skarżący podał, że pracownik MOPR pomagał mu pisać odwołanie od orzeczenia o niepełnosprawności, wiedział więc, że stara się on o wyższy stopień niepełnosprawności a nie poinformował o konieczności złożenia jednocześnie wniosku o zasiłek stały. Podał również, że wcześniej pracownik socjalny również wykorzystał jego niewiedzę i tak manipulował pytaniami, że wyszło, że prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z matką, podczas gdy wielu jego znajomych mieszkających z rodzicami otrzymywało zasiłki stałe. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2018r. poz. 1302 dalej p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2017 r. poz. 2188), kontrola dokonywana przez sądy administracyjne sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy szczególne nie stanowią inaczej. Ewentualne stwierdzenie uchybień w działaniu administracji publicznej obliguje sąd do uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności, bądź też stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 p.p.s.a.). Sąd administracyjny, kontrolując działalność administracji publicznej, pozostaje zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. związany granicami sprawy, a nie granicami skargi. Kontroli Sądu w niniejszej sprawie poddana została decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] marca 2018 r. utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Sekcji I Działu Pomocy Środowiskowej MOPR w K. z dnia [...] stycznia 2018 r. odmawiającej P. M. przyznania zasiłku stałego wraz z opłaceniem składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 31 grudnia 2003 r. do 30 listopada 2004 r. Kontrolując legalność zaskarżonej decyzji Sądu uznał, że skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zarówno zaskarżona decyzja jak i decyzja ją poprzedzająca nie naruszają prawa. Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy przytoczonej już ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (u.p.s.) określającej rodzaje pomocy społecznej ze środków publicznych oraz zasady i tryb jej udzielania. Zgodnie ze wskazaną ustawą zasiłek stały stanowi jedną z pieniężnych form pomocy społecznej i w myśl jej art. 37 ust. 1 pkt 1 u.p.s., w przypadku osoby samotnie gospodarującej, przysługuje pełnoletniej osobie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. W stosunku do pełnoletniej osoby pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, zasiłek taki przysługuje, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie (art. 37 ust. 1 pkt 2 u.p.s.). Decyzja o przyznaniu zasiłku stałego nie jest decyzją uznaniową i to zarówno co do faktu jego przyznania, jak i co do jego wysokości. Właściwy organ administracji publicznej nie posiada żadnej swobody w zakresie przyznania tego rodzaju świadczenia, gdyż jego uzyskanie uzależnione jest jedynie od spełnienia przez osoby samotnie gospodarującej lub osoby pozostającej w rodzinie wszystkich warunków wynikających z art. 37 ust. 1 u.p.s. W rozpoznawanej sprawie bezspornym pozostaje okoliczność spełnienia przez skarżącego kryteriów przyznania żądanej przez niego pomocy w formie zasiłku stałego. Sporna pozostaje jedynie data nabycia uprawnień do tej formy pomocy. Wobec tego wskazać trzeba, że zgodnie z obowiązującym od 1 stycznia 2017r. art. 106 ust. 3 u.p.s. świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją, z zastrzeżeniem ust. 7-11. W przypadku gdy uprawnienie do świadczenia nie obejmuje pełnego miesiąca, świadczenie przyznaje się za niepełny miesiąc, a kwotę świadczenia ustala się, dzieląc pełne kwoty przez liczbę dni kalendarzowych tego miesiąca i mnożąc przez liczbę dni objętych świadczeniem. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest stanowisko, że przepis art. 106 ust. 3 u.p.s. dotyczy sytuacji, kiedy wniosek o przyznanie określonego świadczenia jest pierwszym wnioskiem wszczynającym postępowanie. Przepis ten nie ma natomiast zastosowania, gdy zainteresowana osoba uzyskała prawo do świadczenia wcześniej i składa kolejny wniosek. W szczególności przepis ten nie ma zastosowania, gdy zachodzi ciągłość niepełnosprawności uprawniającej do świadczenia, a potrzeba złożenia kolejnego wniosku powstała w związku z koniecznością uzyskania następnego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności (por. wyroki NSA z dnia 16 listopada 2005 r. sygn. akt I OSK 353/05 oraz z dnia 21 czerwca 2016 r. sygn. akt I OSK 2348/14; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z art. 106 ust. 7 u.p.s. wynika, że w przypadku złożenia przez osobę, która nie posiada orzeczenia o całkowitej niezdolności do pracy w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych lub orzeczenia o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, wniosku o przyznanie zasiłku stałego wraz z wymaganą dokumentacją oraz potwierdzeniem złożenia wniosku o przyznanie świadczenia uzależnionego od niezdolności do pracy albo wniosku o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, wszczyna się postępowanie o ustalenie uprawnienia do zasiłku stałego, a następnie po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego: 1) w przypadku spełnienia warunków, o których mowa w art. 37 ust. 1 i 4, z wyłączeniem warunku całkowitej niezdolności do pracy - postępowanie zawiesza się do dnia dostarczenia orzeczenia; 2) w przypadku niespełnienia któregokolwiek z warunków, o których mowa w art. 37 ust. 1 lub 4, z wyłączeniem warunku całkowitej niezdolności do pracy - odmawia się przyznania zasiłku stałego. Jeżeli orzeczenie, o którym mowa w ust. 7, zostanie dostarczone w terminie 60 dni od dnia jego otrzymania, zawieszone postępowanie podejmuje się, a prawo do zasiłku stałego ustala się, począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o przyznanie zasiłku stałego wraz z potwierdzeniem, o którym mowa w ust. 7. Do ustalenia kwoty zasiłku stałego za okres pobierania zasiłku okresowego w trakcie zawieszenia postępowania art. 37 ust. 6 nie stosuje się (art. 106 ust. 9). Jeżeli orzeczenie, o którym mowa w ust. 7, zostanie dostarczone po upływie 60 dni od dnia jego otrzymania, zawieszone postępowanie podejmuje się, a prawo do zasiłku stałego ustala się, począwszy od miesiąca, w którym dostarczono orzeczenie. Do ustalenia kwoty zasiłku stałego za miesiąc, w którym dostarczono orzeczenie, o którym mowa w ust. 7, nie stosuje się art. 37 ust. 6 w przypadku pobierania zasiłku okresowego w trakcie zawieszenia postępowania (art. 106 ust. 10). Treść powyższego unormowania wskazuje więc wyraźnie, że w sytuacji gdy nie zachodzi ciągłość niepełnosprawności, o dacie, od której przysługuje zasiłek stały decyduje data złożenia wniosku, chyba że zachodzi przypadek z art. 106 ust. 10 u.p.s. W przedmiotowej sprawie wniosek o przyznanie zasiłku stałego za okres od 31.12.2003r. do 30.11.2004r. skarżący złożył [...].12.2017r. Z akt sprawy wynika, że skarżący po raz pierwszy wystąpił z wnioskiem o przyznanie pomocy w formie zasiłku stałego w dniu [...] grudnia 2004 r., natomiast orzeczenie Sądu Rejonowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Koninie, na które powołuje się skarżący, zapadło w dniu 10 grudnia 2004 r. W aktualnym stanie prawnym (na dzień złożenia wniosku z dnia [...].12.2017 r.) nie istnieje podstawa prawna do przyznania skarżącemu zasiłku stałego za okres od 31 grudnia 2003 r. do 30 listopada 2004 r. Słusznie zostało przyjęte przez organy (czego skarżący nie kwestionował), że nie złożył on ani w 2003 r., ani przed 27 grudnia 2004 r. wniosku o przyznanie zasiłku za okres obecnie wnioskowany. Słusznie również podniesiono w decyzjach organów obu instancji, że skarżący nieprzerwanie pobiera zasiłek od 1 grudnia 2004 r. Zasiłek został mu przyznany zgodnie z dyspozycją art. 106 ust. 3 u.p.s. W dacie złożenia wniosku (27.12.2004r.) ustawa o pomocy społecznej nie przewidywała możliwości przyznania zasiłku stałego "z mocą wsteczną". Treść wówczas obowiązującego art. 106 ust. 3 u.p.s. przewidywała również ustalanie prawa do zasiłku, poczynając od miesiąca, w którym złożony został wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. Pod rządami poprzedniej ustawy z dnia 29 listopada 1990r. (t.j. Dz.U. 1998.64.414) odpowiadający obecnemu zasiłkowi stałemu zasiłek stały wyrównawczy był przyznawany i wypłacany także za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją (art. 27 ust. 4 i art. 43 ust. 6). W 2004r. ani w okresie wcześniejszym nie było jeszcze przepisów umożliwiających złożenie wniosku bez posiadanego orzeczenia o niepełnosprawności ani przyznania świadczenia za okres poprzedzający miesiąc złożenia wniosku. Nieuzasadnione były więc twierdzenia skarżącego o wprowadzeniu go w błąd przez pracowników socjalnych, którzy pomagali mu pisać odwołanie od orzeczenia o niepełnosprawności. Na dzień składania tego wniosku organy działając zgodnie z brzmieniem art. 106 ust. 3 nie przyznawały zasiłków stałych za okres poprzedzający złożenie wniosku wraz z dokumentacją, nie przyjmowały takich wniosków bez wymaganej dokumentacji. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd miał na uwadze fakt, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 6 października 2015r. (SK 19/14), czyli ponad 10 lat po wydaniu decyzji ostatecznej w niniejszej sprawie, orzekł, że art. 106 ust. 3 u.p.s. w zakresie w jakim stanowi, że w wypadku wniosku o przyznanie zasiłku stałego osobie całkowicie niezdolnej do pracy, legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności i nie mającej innych środków utrzymania, prawo do zasiłku ustala się począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek, jest niezgodny z art. 67 ust. 2 w zw. z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Sąd miał również na uwadze to, że skarżący składając wniosek z 27.12.2004r. przedłożył wyrok Sądu z 10.12.2004r., w którym ustalono, że jest on niepełnosprawny w stopniu umiarkowanym a niepełnosprawność datuje się od 31.12.2003r. W sytuacji gdy decyzja ostateczna wydana została na podstawie przepisu uznanego w orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego za niekonstytucyjny jedyną możliwością jej wzruszenia jest złożenie przez stronę wniosku o wznowienie postępowania. Zgodnie z art. 145 a § 1 k.p.a. można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie, którego została wydana decyzją. Żądanie to jest ograniczone terminem procesowym. Zgodnie bowiem z art. 145 a § 2 k.p.a. w sytuacji określonej w § 1 skargę o wznowienie wnosi się w terminie jednego miesiąca od daty wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Według art. 190 ust. 3 Konstytucji: Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, jednak Trybunał Konstytucyjny może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego. Termin ten nie może przekroczyć osiemnastu miesięcy, gdy chodzi o ustawę, a gdy chodzi o inny akt normatywny dwunastu miesięcy. W przypadku orzeczeń, które wiążą się z nakładami finansowymi nie przewidzianymi w ustawie budżetowej, Trybunał Konstytucyjny określa termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego po zapoznaniu się z opinią Rady Ministrów. Zgodnie z pkt II w/w wyroku Trybunału Konstytucyjnego zakwestionowany przepis , w zakresie tam wskazanym traci moc obowiązującą z upływem 31 grudnia 2016r. Skarżącemu przysługiwała więc możliwość złożenia skargi o wznowienie postępowania w terminie miesiąca od utraty mocy obowiązującej tego przepisu wskazanego w wyroku Trybunału. W przedmiotowej sprawie wniosek taki w w/w terminie nie został złożony. Wniosek inicjujący niniejsze postępowanie – dotyczący wypłaty zaległego zasiłku za okres sprzed 14 lat – złożony został [...] grudnia 2017r. Był sprecyzowany jasno i nie zostały w nim wskazane żadne przesłanki umożliwiające uznanie go za wniosek wznowieniowy czy nieważnościowy. Mimo, że organy nie domagały się sprecyzowania żądania pod kątem ewentualnego wniosku z art. 145a § 1 kpa to brak takiego działania nie jest w niniejszej sprawie naruszeniem mającym wpływ na wynik rozstrzygnięcia. Wskazać można, że ograniczenie możliwości wznowienia postępowań zakończonych ostatecznymi decyzjami wynika nie tylko z zachowania zasad trwałości decyzji i pewności obrotu ale w przypadku świadczeń z pomocy społecznej związane jest jeszcze z celem tych świadczeń. Ich celem jest pokrywanie bieżących potrzeb i w pewnym zakresie wyrównywanie ich za czas, w którym osoba nie mająca środków do życia zaciągnęłaby jakieś zobowiązania. W niniejszej sprawie skarżący podał, że potrzebuje pieniędzy na leczenie i leki oraz na zapłatę długów, które jest zmuszony zaciągać co miesiąc na leki, czyli zasadniczo na bieżące potrzeby i zobowiązania z krótkiego okresu a nie sprzed 14 lat. Należy zauważyć, że skarżący nie odwołał się od decyzji o przyznaniu zasiłku stałego z dnia [...] grudnia 2004 r. Przez kilkanaście lat nie kwestionował daty pierwszego przyznania świadczenia. Obowiązujące w dacie złożenia wniosku przepisy w zakresie w jakim warunkowały datę przyznania zasiłku od daty złożenia wniosku z dokumentami uznane zostały za niekonstytucyjne w 2015r. i Trybunał odroczył termin utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnej normy. Jednocześnie przepisy umożliwiające wzruszenie ostatecznych decyzji wydanych na podstawie norm uznanych później za niekonstytucyjnej podlegają wzruszeniu ale tylko na wniosek strony, a nie z urzędu i to złożony w terminie miesiąca od wejścia w życie orzeczenia Trybunału a nie od dowiedzenia się o tym orzeczeniu przez stronę. Obecnie obowiązujące przepisy uniemożliwiają przyznanie skarżącemu świadczenia za okres wsteczny. Brak jest także jakichkolwiek podstaw, by uchylać lub zmieniać decyzje przyznające prawa do określonych świadczeń z pomocy społecznej lub nakładające określony obowiązek - z mocą wsteczną - ex tunc ( por. wyrok z dnia 25 maja 2018r. WSA w Łodzi, II S.A./Łd 209/18). W ocenie Sądu, organy obu instancji prawidłowo więc uznały, że w realiach niniejszej sprawy nie ma podstawy prawnej do przyznania skarżącemu zasiłku stałego za okres 31 grudnia 2003 r. do 30 listopada 2004 r. Bez wpływu na treść rozstrzygnięcia pozostają zarzuty skarżącego dotyczące sytuacji innych osób. Po pierwsze dlatego, że sąd nie ma podstaw do odnoszenia się do decyzji wydawanych w sprawach innych osób, zwracania się o nie. A ponadto nawet zbliżone podobieństwo stanów faktycznych w ocenie świadczeniobiorców nie oznacza, że faktycznie były to identyczne sytuacje. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło