II SA/Po 375/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Makosz-Frymus (spr) Sędziowie Sędzia WSA Maciej Dybowski Sędzia WSA Bożena Popowska Protokolant St. sekretarz sąd. Joanna Wieczorkiewicz-Skoczek po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2008r. sprawy ze skargi M. J., B. J., W. J. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości oddala skargę /-/ M. Dybowski /-/ E. Makosz-Frymus /-/ B. Popowska Pismem z dnia [...]11.1999 r. B.J. działając w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik pozostałych spadkobierców: W.J. i M.J. złożył wniosek o zwrot m.in. nieruchomości położonej w S. przy ul. [...], oznaczonej obecnie w ewidencji gruntów: obręb S., arkusz mapy[...], działka nr [...] o pow. [...] m2, zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...] jako własność Miasta i Gminy , wywłaszczonej aktem notarialnym z dnia [...].1976 r. Rep. [...], na podstawie przepisów ustawy z dnia 12.03.1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. 1974.10.64 j.t.) z przeznaczeniem pod zalesienie, a to ze względu na niezrealizowanie celu wywłaszczenia. W sprawie wszczętej na skutek powyższego wniosku została wydana decyzja Starosty nr [...] z dnia [...] r., którą Wojewoda decyzją nr [...] z dnia [...]r. uchylił w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji. Decyzją Starosty (dalej - Starosta) z dnia [...] r. nr [...] (dalej – decyzja z [...] r.), na podstawie art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1, art. 139, art. 140, art. 141, art. 142 ust. 1, art. 217 ust. 2, oraz art. 227 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U.04.261.2603 j.t., z późn. zm., dalej - ustawa o gospodarce nieruchomościami), w punkcie pierwszym odmówiono zwrotu nieruchomości położonej w S., oznaczonej obecnie w ewidencji gruntów: obręb S., arkusz mapy [...], działka nr [...] o pow. [...] m2, zapisanej w księdze wieczystej KW [...] jako własność Miasta i Gminy (zwanej dalej - działką nr [...]), odpowiadającej w części działce nr [...] o pow. [...] m2. W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, iż ponownie rozpoznając sprawę przeprowadzono postępowanie wyjaśniające i dowodowe i w jego wyniku ustalono następujący stan faktyczny i prawny. 1. Ustalono, iż wnioskodawcy – W.,J. M.J. i B. J., wykazali skutecznie, że są spadkobiercami właścicieli wywłaszczonych nieruchomości, a zatem przysługuje im przymiot strony w postępowaniu i są oni osobami uprawnionymi do zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. 2. W zakresie dotyczącym nieruchomości spornej organ wskazał, iż w toku prowadzonego postępowania ustalono, że nieruchomość, o której mowa we wniosku skarżących tj. "działka nr [...] położona w P. przy ul. [...]" była zapisana w księdze wieczystej KW nr [...], jako działka [...] z mapy nr [...], nr rej grunt [...] , o pow. [...] m2, stanowiąca rolę i łąkę, została nabyta na rzecz Skarbu Państwa-Zarządu Zieleni Miejskiej w P. aktem notarialnym z dnia [...]1976 r. 3. Ustalono również, iż działka, o której mowa - nr [...] o pow. [...] m2 wchodziła w skład gospodarstwa rolnego oraz, że nieruchomość ta odpowiada obecnie działce nr [...] o takiej samej powierzchni (po podziale działkom nr [...] o pow. [...] m2 i nr [...] o pow. [...] m2). 4. Na mocy decyzji Wojewody z dnia [...] r. nr [...] własność przedmiotowej nieruchomości nabyła nieodpłatnie, z mocy prawa Gmina . Zgodnie z kartą inwentaryzacyjną nr[...], stanowiącą integralną część ww. decyzji, działka nr [...] o pow. [...] m2 znajdowała się w zarządzie i użytkowaniu lasów komunalnych Miasta P . Teren ten zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego przeznaczony był pod strefę ochronną jeziora [...]. 5. Ustalono na podstawie zawiadomienia Sądu Rejonowego w P. z dnia 5.02.2001 r. L.dz. [....] iż księgę wieczystą KW nr [...] prowadzoną dla nieruchomości położonej w S., oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] m2, stanowiącej własność Skarbu Państwa w zarządzie i użytkowaniu Zarządu Dróg i Mostów w P. zamknięto, a cały obszar przeniesiono do księgi wieczystej KW nr [...] jako własność Miasta i Gminy S . 6. W toku postępowania przeprowadzono oględziny nieruchomości ([...]10.2005 r.), które wykazały, że część gruntu zagospodarowana została ciągiem pieszym (chodnikiem) a na pozostałej części znajduje się: boisko sportowe (wyasfaltowane), plac zabaw oraz urządzenia infrastruktury technicznej: wo 100, kd 200, 5 słupów energetycznych, g 150. Ustalono, iż znajdujące się na nieruchomości urządzenia infrastruktury technicznej, które są niezbędne do jej prawidłowego funkcjonowania, należy uznać za integralną część zabudowy. W tym zakresie ustalono również, iż jak wynika z pisma otrzymanego od Grupy Energetycznej A S.A. (z dnia [...].10.2005 r. nr [...]) uzbrojenie energetyczne niskiego napięcia w rejonie stacji transformatorowej rozpoczęło się w 1965 r. Z kolei B S.A. pismem z dnia [...]10.2005 r. nr [...] wskazała m. in., że wodociąg Ø 110 mm został odebrany protokolarnie dnia [...].09.1985 r. Inwestorem tego wodociągu był Społeczny Komitet Budowy sieci Wodociągowej S. ul. [...]. Wodociąg zaś oraz kanalizacja deszczowa nie znajduje się na stanie majątkowym spółki, ale jej zarządzającym na terenie S. jest Urząd Miasta i Gminy . Pismem z dnia [...]11.2005 r. nr [...] Spółka Gazownicza Sp. z o.o. poinformowała m.in., że gazociąg niskiego ciśnienia dn 150 w ul. [...] w S. został wybudowany w 1989 r. i odebrany protokołem odbioru końcowego z dnia 19.07.1989 r. 7. Ustalono także, iż w latach 1986-1994 r. obowiązywał miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego gminy S. zatwierdzony dnia 19.12.1994 r. (Dziennik Urzędowy Województwa Poznańskiego Nr 5 z dnia 15.07.1987 r., poz. 69), w którym działka nr [...] była przeznaczona pod rolnicze wykorzystanie ścieków komunalnych, zaś w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego miasta S., zatwierdzonym dnia 21.02.1994 r. (Dziennik Urzędowy Województwa Poznańskiego Nr 4 z dnia 28.03.1994 r., poz. 43) działka nr [....] położona była na obszarach oznaczonych jako tereny istniejących łąk oraz teren projektowanego osadnika wód deszczowych. Ww. plan przestał obowiązywać z dniem 1.01.2003 r. W studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta i gminy S., zatwierdzonym uchwałą Rady Miejskiej w S. w dniu 28.03.2001 r. przedmiotowy teren przeznaczony jest pod tereny usług i rekreacji oraz wypoczynku i turystyki. 8. Na podstawie pisma Urzędu Miasta i Gminy z dnia[...].12.2005 r. nr [...]. [...] ustalono, iż na przedmiotowej działce istnieją urządzenia do podczyszczania ścieków deszczowych (pozwolenie na budowę nr [...], z dnia [...].08.2001 r.) Inwestycję zakończono w 2002 roku. 9. Na podstawie pisma Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...]03.2006 r. nr [...], do którego załączono wkreśloną linię rozgraniczającą ul. [...] w S. ustalono, iż ulica ta jest drogą powiatową, a wykreślona linia wskazuje, zdaniem Burmistrza, minimum niezbędne dla odzyskania poniesionych przez Gminę nakładów na budowę chodnika i oświetlenia ulicznego. 10. Wskazano, iż w związku z powyższym, Starosta pismem z dnia [...] 04.2006 r. nr [...] zawiadomił Zarząd Dróg Powiatowych w P. o toczącym się postępowaniu administracyjnym w sprawie zwrotu nieruchomości oraz zwrócił się z prośbą o udzielenie informacji, czy z dniem 1 stycznia 1999 r. część działki [...], stanowiącej ciąg pieszy wchodziła w skład drogi powiatowej. Na podstawie pisma z dnia [...]04.2006 r. nr [...] Zarządu Dróg Powiatowych w P. ustalono, że na części nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb S., arkusz mapy [...], działka nr [...], przed 31 grudnia 1998 r. został wybudowany chodnik, który z dniem 01 stycznia 1999 r. wszedł w skład drogi powiatowej - ul. [...] na terenie miasta S . 11. W toku postępowania stwierdzono zatem konieczność przeprowadzenia postępowania podziałowego, którego celem było wydzielenie z działki nr [...] o pow.[...] m2 ciągu pieszego (chodnika), a następnie zwrotu na rzecz jej poprzednich współwłaścicieli pozostałej części nieruchomości, która stała się zbędna na cel wywłaszczenia (pismo Starosty z dnia [...] 09.2006 r. nr [...]. Starosta zlecił uprawnionemu geodecie wykonanie projektu podziału geodezyjnego oraz wyznaczenie i utrwalenie nowych punktów granicznych dla nieruchomości położonej w S. przy ul. [...], stanowiącej działkę nr[...] o pow. [...] m2 . W wyniku podziału zaprojektowano działki: nr [...] o pow. [...] m2 oraz działka nr [...] o pow. [...] m2. W związku z faktem, iż Zarząd Dróg Powiatowych w P. pismem nr [...] z dnia [...] 06.2007 r. (data wpływu to tu. Urzędu 3.07.2007 r.) wyjaśnił, iż część nieruchomości położonej w S. oznaczonej jako działka nr[...] o pow. [...] m2 z dniem 1 stycznia 1999 r. weszła w skład drogi publicznej – powiatowej, a w pasie tej drogi w 2002 r. został wybudowany chodnik, który jest częścią składową drogi powiatowej nr [...] (m. S. ul. [...]), na skutek pisemnego wystąpienia Starosty (pismo nr [...] z dnia [...]07.2007 r.) uprawniony geodeta dokonał korekty podziału nieruchomości położonej w S . Decyzją nr [...] z dnia [...] r. Burmistrz Miasta i Gminy zatwierdził powyższy projekt podziału nieruchomości położonej w S. oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] m2. W wyniku podziału powstały działki: nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że: celem podziału jest wydzielenie części oznaczonej numerem [...] gruntu zajętego już pod istniejący pas drogowy i przebiegającą w nim infrastrukturę techniczną. Wydzielane poszerzenie pasa drogowego będzie stanowić łączność gospodarczą z istniejącym pasem jezdni ulicy [...]. Decyzja zatwierdzająca ww. podział stała się ostateczna [...] r. Reasumując organ uznał, iż zgodnie z materiałem dowodowym zebranym w prowadzonym postępowaniu administracyjnym nieruchomość przejęta na rzecz Skarbu Państwa - Zarządu Zieleni Miejskiej w P. nie została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia. Przeprowadzone postępowanie administracyjne wykazało, iż część gruntu zagospodarowana została ciągiem pieszym (chodnikiem) a na pozostałej części znajduje się boisko sportowe (wyasfaltowane), plac zabaw oraz urządzenia infrastruktury technicznej. Dokonując badania stanu prawnego w sprawie ustalono, że w myśl art. 139 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, nieruchomość podlega zwrotowi w stanie, w jakim znajduje się w dniu jej zwrotu. Z uwagi na okoliczność, iż działka nr [....] o pow. [...] m2, zabudowana została chodnikiem, który stanowi integralną część drogi publicznej powiatowej nr [...], nie ma w świetle obowiązujących przepisów prawa możliwości zwrotu przedmiotowej nieruchomości. Niedopuszczalne jest orzeczenie o zwrocie nieruchomości wywłaszczonej lub nabytej na podstawie przepisów wymienionych w art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz.U.00.46.543 j.t. ze zm.), jeżeli nieruchomość objęta żądaniem wprawdzie okazała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu (umowie sprzedaży nieruchomości), lecz w czasie orzekania o zwrocie stanowi część drogi publicznej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21.03.1985 r. o drogach publicznych (Dz.U.00.71.838 j.t. ze zm.). Powołano się w tej mierze na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 29.05.2003 r. sygn. akt II SA/Gd 1206/01. Organ wskazał, iż nawet gdyby postępowanie zakończyło się decyzją o zwrocie obu działek, to w związku z tym, że działka nr [...] o pow. [...] m2 stanowi część pasa drogowego, właściciel nie mógłby jej zagospodarować w inny sposób, niż jest obecnie wykorzystywana, to jest jako chodnik. Niemożliwość zwrotu tej działki wynika również z art. 2 a ust. 2 ustawy z dnia 21.03.1985 r. o drogach publicznych, który stanowi, że drogi wojewódzkie, powiatowe i gminne stanowią własność właściwego samorządu województwa, powiatu i gminy. W związku z tym niemożliwe jest przekazanie drogi w całości lub w części osobom fizycznym. Drogi publiczne są bowiem rzeczami wyjętymi z obrotu publicznego, nie mogą one być przedmiotem obrotu ani egzekucji. Od powyższej decyzji, pismem z dnia [...]11.2007 r., B.J. w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik W.J. i M.J. złożył odwołanie w zakresie punktu pierwszego (dotyczącego działki nr [...]). W ramach zarzutów dotyczących punktu pierwszego decyzji wskazano, iż w dniu składania wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, obecnie na działce nr [...], nie został zrealizowany cel nabycia nieruchomości. Chodnik zbudowany został w kwietniu 2002 r., co rażąco naruszało przepis art. 136 w zw. z art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz stało w sprzeczności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego (obowiązującym do 31 grudnia 2002 r.), według którego działka nr [...] przeznaczona jest pod łąki i pastwiska z wyznaczonym osadnikiem wód deszczowych. Obecnie według studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta i gminy S. działki nr [...] i [...] to tereny usług i rekreacji oraz wypoczynku i turystyki (UT), nie mogą zatem stanowić część drogi powiatowej. W decyzji Starosty Powiatowego z [...] r. "rzekoma część drogi" stanowiła [...] m2, zaś w decyzji z dnia [...] r. [...]m2. W wykazie zmian gruntowych działka nr [...] oznaczona jest symbolem RVI, zaś drogi oznaczone są symbolem DR. Skarżący podnieśli również, że Burmistrz Miasta i Gminy nie potwierdził, że część działki [...] stanowi część drogi powiatowej. Decyzją z dnia [...] r., nr [...] (dalej decyzja z [...] r.) Wojewoda (dalej Wojewoda) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji, w szczególności w zakresie rozstrzygnięcia zawartego w punkcie pierwszym tej decyzji zawierającego odmowę zwrotu działki nr [...] o powierzchni [...] m2, zapisanej w księdze wieczystej KW [...] jako własność Miasta i Gminy , której dotyczy niniejsze postępowanie sądowoadministracyjne. W uzasadnieniu decyzji organ opisał szczegółowo stan faktyczny i prawny w sprawie, podzielając w tym zakresie ustalenia poczynione przez organ I instancji. Organ wskazał, że w ramach postępowania o zwrot nieruchomości, organ powinien przeprowadzić postępowanie dowodowe, w toku którego zostanie ustalone na jaki dokładnie cel nieruchomość była wywłaszczona (przejęta) oraz w jaki sposób nieruchomość była i jest wykorzystywana. W tym celu powinien zebrać dokumentację związaną z inwestycją, która na przedmiotowej nieruchomości miała być realizowana. Dzisiejsze faktyczne przeznaczenie nieruchomości można zaś ustalić na podstawie oględzin nieruchomości, z których należy sporządzić protokół. Przy podejmowaniu decyzji o zwrocie nieruchomości niezbędne jest również dokonanie oceny, czy objęta żądaniem zwrotu nieruchomość stała się zbędna dla realizacji celu wywłaszczenia. W związku z powyższym Wojewoda wskazał, iż organ I instancji przeprowadził postępowanie dowodowe prawidłowo i w jego wyniku ustalił, iż przejęta na rzecz Skarbu Państwa - Zarządu Zieleni Miejskiej w P. nieruchomość, nie została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia, albowiem część gruntu zagospodarowana została ciągiem pieszym (chodnikiem), a na pozostałej części znajduje się boisko sportowe (wyasfaltowane), plac zabaw oraz urządzenia infrastruktury technicznej. Zgodził się również z organem I instancji, że nie ma w świetle obowiązujących przepisów prawa możliwości zwrotu nieruchomości, będącej przedmiotem postępowania (działka nr [...]). Przepisy ustawy o drogach publicznych uniemożliwiają bowiem zadośćuczynienie roszczeniu skarżących, co do zwrotu działki nr [...]. Organ odwoławczy, utrzymując w mocy decyzję pierwszoinstancyjną, stwierdził, iż materiał dowodowy zebrany przez organ pierwszej instancji jest wystarczający do wydania decyzji, został zebrany i rozpatrzony w sposób wyczerpujący, zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a zarzuty zawarte w odwołaniu nie zasługują na uwzględnienie. Skargę na decyzję Wojewody z dnia [...] r., utrzymującą w mocy decyzję Starosty z dnia [...]., wnieśli pismem z dnia [...] 03.2008 r. skarżący: B. J., M. J. i W. J. tylko w zakresie rozstrzygnięcia zawartego w punkcie pierwszym decyzji drugoinstancyjnej, tj. mającego za przedmiot zwrot działki nr [...], wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu podniesiono, że organ odwoławczy potwierdził, że działka [...] w całości nie została użyta na cel określony w akcie notarialnym z dnia [...]04.1976r. i w konsekwencji zdaniem skarżących powinna być zwrócona w całości stosownie do art.136 w zw. art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zarzucono organowi II instancji, iż jedynie powtarza stwierdzenia organu I instancji o rzekomym wydzieleniu i zbudowaniu przed 01.01.1999 r. drogi powiatowej. Skarżący powołali się na art. 229a ustawy o gospodarce nieruchomościami podkreślając, iż w dniu wejścia w życie tej ustawy "żadna droga nie istniała" i, zdaniem skarżących, do dnia dzisiejszego, w sensie prawnym wydzielona działka [...] nie jest drogą, a drogi prywatne stanowią własność prywatną. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Organ wskazał, odnosząc się do zarzutów skargi, iż stwierdzić należy, że nie stanowią one nowych okoliczności w sprawie, a jedynie polemikę ze stanowiskiem wyrażonym w zaskarżonej decyzji Wojewody , a w ocenie organu drugiej instancji, zebrany w sprawie materiał dowodowy został zebrany i rozpatrzony w sposób wyczerpujący. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, zważył co następuje: Skarga jest bezzasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r., nr 153, poz.1269, dalej: u.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, kontrola, o której mowa w art. 1 § 1 u.s.a., sprawowana jest pod względem zgodności z prawem - art. 1 § 2 u.s.a. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do ustalonego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Przedmiotowa skarga dotyczy odmowy zwrotu działki nr [...] o powierzchni [...] m2 powstałej na skutek podziału działki nr [...] dokonanego na podstawie art. 95 ust. 4 u.g.n., art. 96 ust. 1 u.g.n. i art. 97 ust. 1a u.g.n. ostateczną decyzją Burmistrza Miasta i Gminy nr [...] z [...] r. Bezspornym jest, że skarżący są spadkobiercami J.J., A.J. i J. D., którzy na podstawie umowy zawartej w formie aktu notarialnego[...] kwietnia 1976 r. nr rep. [...] sprzedali w trybie art. 6 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1974 r., nr 10, poz. 64, dalej: ustawa o zasadach i trybie wywłaszczenia) na rzecz Skarbu Państwa - Zarządu Zieleni Miejskiej w P. działkę nr [...] (oznaczoną wówczas jako działka nr [...] z mapy nr [...], nr rej. grun. [...], dla której prowadzono księgę wieczystą KW nr [...]). Nie budzi wątpliwości także fakt, że działka nr [...] na podstawie decyzji Wojewody nr [...] z [...] 1997 r. wydanej na podstawie art. 18 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r. przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. z 1990 r., nr 32, poz. 191), stała się z mocy prawa własnością Gminy S. z dniem [...] maja 1990 r. Sąd przyznaje rację skarżącym - podobnie jak uczyniły to w swoich rozstrzygnięciach organy administracji obu instancji orzekających w niniejszej sprawie - albowiem z materiałów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, że działki nr [...] i [...] zostały użyte na cel inny niż określony w umowie o wywłaszczeniu. W trakcie postępowania administracyjnego organy prawidłowo ustaliły, że działka nr [...] z dniem 1 stycznia 1999 r. weszła w skład drogi publicznej - drogi powiatowej, której część pokrywa się z ulicą [...]w mieście S. i w pasie tej drogi w 2002 r. został wybudowany chodnik stanowiący część składową drogi powiatowej nr [...]. Tak wynika z pism Zarządu Dróg Powiatowych w P. z [...] kwietnia 2006 r. i [...] czerwca 2007 r. oraz z protokołu oględzin przeprowadzonych w dniu [...] października 2005 r. przez pracownika Starostwa Powiatowego w P. w obecności B. J . Powyższe potwierdza także dokumentacja dotycząca postępowania w przedmiocie budowy nawierzchni jezdni i chodników w ulicy [...] oraz przebudowy i usunięcia kolizji energetycznych i telekomunikacyjnych, zakończonego decyzją Starosty nr [...] z [...] 2001 r. zatwierdzającą projekt budowlany i wydaniem pozwolenia na budowę. Nadto Sąd wskazuje, że powyższe okoliczności faktyczne były podstawą decyzji z [...] r. o podziale nieruchomości oznaczonej nr działki [...]. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Burmistrz Miasta i Gminy wprost stwierdził, że "[...]Podział ma na celu wydzielenie części oznaczonej nr [...], gruntu zajętego już pod istniejący pas drogowy i przebiegającą w nim infrastrukturę techniczną.[...]". Dokonane w ten sposób poszerzenia pasa drogowego stanowić miało łączność gospodarczą z istniejącym już pasem jezdni ulicy [...]. Powyższe ustalenia organów są prawidłowe i nie budzą wątpliwości Sądu, dokonane zostały w oparciu o wyczerpujący materiał dowodowy, zgromadzony zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. W ocenie Sądu podjęto wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, przy uwzględnieniu zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu obywateli. Zarówno zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji Starosty z [...] r., ze względów podniesionych powyżej, nie można skutecznie zarzucić naruszenia przepisów procedury administracyjnej. Istotą niniejszej sprawy jest wykładnia przepisów o charakterze materialnoprawnym. Podstawą materialnoprawną rozstrzygnięć organów obu instancji były przepisy ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2004 r., nr 261, poz. 2603 ze zm., dalej: u.g.n.) i przepisy ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz.U. z 2007 r., nr 19, poz. 115 ze zm., dalej: u.d.p.). Podobnie swoje żądanie zwrotu przedmiotowej nieruchomości, skarżący oparli na art. 136 u.g.n. i art. 137 u.g.n. Na wstępie rozważań odnoszących się do przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami Sąd wskazuje na art. 1 u.g.n., zgodnie z którym ten akt prawny określa między innymi zasady: gospodarowania nieruchomościami stanowiącymi własność Skarbu Państwa oraz własność jednostek samorządu terytorialnego, podziału nieruchomości, wywłaszczania nieruchomości i zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. Ważnym dla dalszych wywodów jest art. 2 u.g.n. który stanowi, że ustawa o gospodarce nieruchomościami nie narusza innych ustaw w zakresie dotyczącym gospodarki nieruchomościami, a w szczególności ustaw wskazanych przykładowo w punktach od 1 do 11 wskazanego przepisu. Postępowanie dotycząc zwrotu wywłaszczonych nieruchomości uregulowane zostało w rozdziale 6, Działu III ustawy o gospodarce nieruchomościami. Podstawowymi przepisami w tym zakresie są art. 136 u.g.n. i art. 137 u.g.n. Pierwszy z wskazanych przepisów stanowi w ust. 3, że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137 u.g.n., stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Nie ulega wątpliwości, że w świetle art. 137 u.g.n. nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...] można uznać za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, skoro pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu, ani pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Wskazany w umowie sprzedaży z [...] kwietnia 1976 r. cel w postaci przeznaczenia całej nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] pod zalesienie nie został zrealizowany. Mając na uwadze późniejszy podział działki nr [...] na działki nr [...] i [...], należy przyjąć, że powyższe stwierdzenie dotyczące niezrealizowania celu wywłaszczenia odnieść można do każdej z tych nieruchomości. O ile spełnienie przesłanek zwrotu wywłaszczonej nieruchomości odnośnie działki nr [...] nie budzi wątpliwości zdaniem Sądu i zostało prawidłowo rozstrzygnięte przez organy obu instancji, tak zwrot nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] ze względu na fakt, że jest ona częścią drogi publicznej, wymaga odniesienia się także do przepisów innych ustaw. Jak wskazano na wstępie rozważań, przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami nie naruszają przepisów innych ustaw w zakresie dotyczącym gospodarki nieruchomościami. Niewątpliwie jedną z takich ustaw jest ustawa o drogach publicznych. Pominięcie jej w przykładowym wyliczeniu zawartym w art. 2 u.g.n. nie wyłącza stosowania jej przepisów w przedmiotowej sprawie. Stan faktyczny ustalony w niniejszej sprawie przez organy administracji publicznej, wskazuje, że nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] została zabudowana chodnikiem wchodzącym w skład drogi powiatowej nr [...]. Zgodnie z art. 4 pkt 6 u.d.p. chodnik jest częścią drogi przeznaczoną do ruchu pieszych, stanowi więc jeden z elementów drogi rozumianej, w myśl art. 4 pkt 2 u.d.p., jako budowlę wraz z drogowymi obiektami inżynierskimi, urządzeniami oraz instalacjami, stanowiącą całość techniczno-użytkową, przeznaczoną do prowadzenia ruchu drogowego, zlokalizowaną w pasie drogowym. Dalej należy wskazać, że przepis art. 2a ust. 2 u.d.p. stanowi, że drogi wojewódzkie, powiatowe i gminne stanowią własność właściwego samorządu województwa, powiatu lub gminy. Należy podkreślić, że w takiej sytuacji zwrot nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] na rzecz skarżących, spowodowałby sytuację, w której osoby fizyczne nie wskazane w art. 2a ust. 2 u.d.p. stałyby się właścicielami nieruchomości stanowiącej drogę publiczną, o której mowa w przepisach ustawy o drogach publicznych. W takiej sytuacji z odniesienia do przepisów powołanej ustawy, nie można czynić zarzutu organom administracji publicznej. Taka wykładnia bowiem prowadzi do uniknięcia skutku sprzecznego z prawem, znajduje także pośrednio oparcie w art. 229 u.g.n., który dopuszcza wyjątki od zasady zwrotu nieruchomości zbędnej na cel wywłaszczenia. Zdaniem Sądu ograniczony obrót nieruchomościami zajętymi pod drogi publiczne jest także przeszkodą, której istnienie można uzasadnić w kategoriach podobnych, jak te wskazane w art. 229 u.g.n. (por. wyrok WSA w Warszawie z 16 lipca 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 343/08, publ.: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wbrew wywodom skargi, mapy zasadnicze znajdujące się w aktach sprawy, jednoznacznie wskazują na to, że nieruchomość oznaczona nr [...] znajduje się w obrębie pasa drogowego drogi powiatowej nr [...]. Nie sposób zgodzić się także z twierdzeniem, że droga ta nie jest drogą publiczną. Zdaniem Sądu - znajdującym oparcie w materiale dowodowym sprawy - przedmiotowa ulica S. jest częścią drogi publicznej w rozumieniu art. 1 u.d.p. Nadmienić należy, że skoro droga nr [...] P jest drogą powiatową wymienioną w art. 2 ust. 1 pkt 3 u.d.p., to ulica [...] zgodnie z art. 2 ust. 2 u.d.p. należy do tej samej kategorii. Odnośnie podnoszonego przez skarżących zarzutu w oparciu o art. 229a u.g.n. Sąd wskazuje, że został on uznany za niezgodny z art. 21 ust. 2 w związku z art. 64 ust. 2 oraz z art. 7 Konstytucji RP, wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 kwietnia 2008 r. sygn. akt K 6/05 (Dz.U.2008 r., nr 59, poz.369). Zgodnie z tym wyrokiem wymieniony wyżej przepis stracił moc z dniem 9 kwietnia 2008 r. Z tych wszystkich względów orzeczono jak w sentencji, oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm.). /-/ M.Dybowski /-/ E.Makosz-Frymus /-/ B.Popowska MK