II SA/Po 379/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu w dniu 03 lipca 2017r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi M. G. na postanowienie Wojewody z dnia [...] lutego 2017r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. /-/ K. Witkowicz-Grochowska Skarżąca M. G. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła o zwolnienie z wpisu sądowego od skargi. We wniosku o prawo pomocy na urzędowym formularzu PPF wniosła o częściowe przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości. We wniosku o prawo pomocy na urzędowym formularzu skarżąca podała jedynie, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z dwójką małoletnich dzieci, posiada nieruchomość o powierzchni [...] ha, dom o powierzchni [...] m², prowadzi uprawy polowe kukurydzy i buraków, posiada traktor z 1965r., uzyskuje dochód z gospodarstwa rolnego w wysokości [...] zł miesięcznie, w części wniosku dotyczącej stałych zobowiązań i wydatków wskazała - kredyt - bez podania wysokości, okresu kredytowania, rat miesięcznych, warunków i terminowości spłaty. argumentowała , że niska opłacalność i zła pogoda spowodowały straty w Z uwagi na fakt, że wniosek o prawo pomocy na urzędowym formularzu był niepełny, co do sytuacji finansowej i rodzinnej skarżąca została wezwana, w oparciu o przepis art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016r., poz. 718, ze zm., dalej "P.p.s.a.") do osobistego uzupełniania wniosku poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. Skarżąca zobowiązany do podania wszystkich źródeł dochodów stałych, jak i dorywczych oraz osób z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe (męża, partnera, rodziców, innych domowników) wraz z wysokością uzyskiwanego dochodu podała, że jedynym dochodem jest dochód z gospodarstwa rolnego w kwocie [...] zł miesięcznie prowadzonego samodzielnie. Podała, że nie dotyczy jej składanie zeznań rocznych o wysokości dochodów. W odpowiedzi na wezwanie do opisania prowadzonej działalności rolniczej, podania przychodów brutto oraz kosztów jej prowadzenia, skarżąca wskazała, że uprawy rolne prowadzi na [...] ha (ziemniaki, zboże, buraki). Nie podała wysokości osiąganych przychodów z produkcji rolnej oraz kosztów jej prowadzenia. Pomimo wezwania nie podała też wysokości otrzymywanych dopłat rolniczych do produkcji rolnej, oświadczając, że są to dopłaty do produkcji rolnej, a nie do opłat sądowych. Nadto wezwano skarżącą do przedłożenia wyciągów z rachunku bankowego za okres ostatnich 6 miesięcy wraz z informacją o zaciągniętych kredytach i pożyczkach oraz o zajęciach komorniczych. Wyciągi z tych rachunków przedstawiają, bowiem wprost skalę środków jakimi wnioskodawczyni realnie rozporządza. W odpowiedzi skarżąca wskazała, że jedyny rachunek bankowy jaki posiada obsługuje dopłaty do produkcji rolnej. Nie przedłożyła wyciągów z tego rachunku, nie podała wysokości obrotów na tym rachunku, ani aktualnego salda. Wymagane jest również podanie spisu kosztów koniecznego bieżącego utrzymania skarżącej i rodziny, co również pozwala na ustalenie jakimi środkami finansowymi rzeczywiście dysponuje. Tymczasem w odpowiedzi skarżąca ogólnie, bez wyszczególnienia kwot, podał jedynie, że bieżące koszty miesięcznego utrzymania stanowią: opłaty szkolne na 2 dzieci, telefon, utrzymanie domu i dwójki dzieci wyżywienie, środki czystości i odzież, lekarstwa, spłata kredytu – razem [...]zł miesięcznie. Skarżąca nie przedłożyła żadnych rachunków, czy faktur na poparcie tych twierdzeń. Zauważyć jednak należy, że ustalenie wszystkich aktualnych rzeczywistych przychodów, jakie uzyskuje skarżąca i jej rodzina oraz ponoszonych kosztów uzyskania tych przychodów w sposób istotny rzutuje na możliwości finansowe skarżącej w zakresie przyznania prawa pomocy. Skarżąca dodała, że posiada samochód osobowy [...] z 2001r. Przepis art. 246 §1 P.p.s.a. wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej (a taką osobą w niniejszej sprawie jest skarżąca). W zakresie częściowym następuje ono, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznych kosztach bieżącego utrzymania skarżącej i jej rodziny (art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a). Podzielić należy stanowisko ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, że instytucja prawa pomocy powinna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. To z kolei oznacza, że wnioskodawczyni powinna poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie okoliczności, na które się powołuje, zaś uznanie, czy nastąpiło to w sposób dostateczny zostaje ocenione w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy. Dlatego instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawczynię dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Wnioskodawczyni winna, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych do prowadzenia sprawy przed sądem jest obiektywnie niemożliwe. Konieczne jest również wskazanie, że strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy składa stosowny wniosek na urzędowym formularzu (art. 252 § 2 P.p.s.a.). Sporządzony w ten sposób wniosek ma na celu ogólne zobrazowanie sytuacji majątkowej, rodzinnej i finansowej wnioskodawczyni. W związku z tym, że przedstawione na formularzu dane okazały się niewystarczające dla oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącej, na podstawie art. 255 P.p.s.a. wezwano ją do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów oraz stanu rodziny. Oświadczenie majątkowe przedstawione przez skarżącą, zawarte w treści formularza o prawo pomocy, nie sprostało obowiązkowi wskazanemu w treści przepisu art. 252 §1 P.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym wnioskodawczyni. Wniosek o prawo pomocy nie zawierał, bowiem pełnej informacji dotyczącej braku zdolności do poniesienia kosztów postępowania sądowego chociażby w części oraz pełnego stanu rodziny. Pomimo wezwania w trybie przepisu art. 255 P.p.s.a. skarżąca w istocie nie złożyła żadnych dodatkowych oświadczeń, co do stanu finansowego i majątkowego oraz rodzinnego, a także nie przedłożyła żadnych dokumentów źródłowych, które umożliwiłyby ocenę, czy jej sytuacja finansowa uzasadnia twierdzenie, że nie stać jej na uiszczenie kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Udzielona odpowiedź była ogólna, nieprecyzyjna i nie wyjaśniła wątpliwości co do istotnych okoliczności stanu rodzinnego i finansowego skarżącej oraz jej rodziny. Wyjaśnienia wymagało bowiem z kim skarżąca, prócz synów, prowadzi gospodarstwo domowe. Sytuację finansową skarżącej współtworzy bowiem sytuacja finansowa wszystkich domowników, osób z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe; dochody i koszty utrzymania wszystkich mieszkańców, chociażby poprzez partycypację w kosztach utrzymania domu. Wyszczególnienia wymagało zatem jakie skarżąca i jej rodzina rzeczywiście uzyskuje dochody, czy mają one charakter stały, a w szczególności jakie dokładnie (kwoty) ponosi koszty utrzymania. Skarżąca uchylił się także od przedstawienia jakiejkolwiek dokumentacji źródłowej na poparcie twierdzeń o jej sytuacji finansowej, w szczególności nie przedłożyła wyciągów z rachunków bankowych, które najpełniej obrazują wysokość środków jakimi skarżąca realnie dysponuje i na co je przeznacza. Struktura obrotów na rachunku bankowym pozwala na dość dokładną ocenę, jaka jest rzeczywista możliwość skarżącej uiszczenia kosztów sądowych w sprawie, chociażby w części. Skarżąca uniemożliwiła dokonanie takiej merytorycznej oceny. Wobec powyższego opierając się o treść formularza i jego uzupełnienie przyjąć należy, że złożone oświadczenia nie odzwierciedlają pełnej i rzeczywistej sytuacji rodzinnej, finansowej i majątkowej skarżącej. Brak rzeczywistej współpracy, ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, skutkować musi odmową przyznania tego prawa. Uniemożliwia, bowiem wolną od wątpliwości ocenę sytuacji finansowej skarżącej. Wobec powyższego niemożliwe okazało się ustalenie jaka jest rzeczywista sytuacja finansowa i majątkowa skarżącej i jej rodziny, a od tego zależało ewentualne przyznanie prawa pomocy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że niewykonanie w istocie, jak w niniejszej sprawie, wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. post. NSA z dnia 1 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 235/06; post. NSA z dnia 27 października 2011r., sygn. akt I GZ 170/11, www.cebois.nsa.gov.pl). W tym stanie rzeczy, wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy należało oddalić. Na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 w zw. z art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a. orzeczono, jak w postanowieniu. /-/ K. Witkowicz-Grochowska