II SA/Po 380/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Szaniecka Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Protokolant St. sekretarz sądowy Dobrosława Sobczak po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2007 r. przy udziale sprawy ze skargi K. i J. L. oraz H. K.-L. i H. L. na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę oddala skargę /-/ E. Podrazik /-/ J. Szaniecka /-/ B. Drzazga Na podstawie art. 28, art. 33 ust. 1, art. 34 ust. 4 i art. 36 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane zatwierdził projekt budowlany i udzielił inwestorowi K.B. pozwolenia na budowę – rozbudowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego zawierającego lokal usługowo – handlowy na działce nr [...], położonej w P. przy ul. R. [...]. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że projekt budowlany wykonano na podstawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (uchwała Rady Gminy T.P. nr XXI/144/95 z dnia 28 listopada 1995 r., opublikowana w Dz. Urz. Woj. Pozn. Nr 5, poz. 44). Organ wskazał, iż strony biorące udział w postępowaniu wniosły sprzeciw uzasadniony obawami zacienienia budynku mieszkalnego i działki sąsiedniej oraz przypuszczalnym zakłóceniem prawidłowości działania kominów wentylacyjnych, jednak uwagi te nie mogły być uwzględnione, bowiem projekt budowlany uwzględnia wymogi planu miejscowego, został uzgodniony przez rzeczoznawców do spraw bhp i ergonomii oraz sanitarno-hignienicznych, a za przyjęte rozwiązania odpowiadają projektanci wykonujący samodzielne funkcje techniczne w budownictwie, którzy złożyli oświadczenia o treści wynikającej z art. 20 ust. 4 Prawa budowlanego. Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli uczestnicy H. L., H. L., J. L., K. L., właściciele sąsiedniej nieruchomości, którzy podnieśli, że rozbudowa ma być zlokalizowana w granicy z ich działką. Obecnie w granicy tej na działce inwestora znajduje się budynek gospodarczy, który jest połączony łącznikiem z blachy z budynkiem mieszkalnym. Budynki gospodarcze inwestora i odwołujących się zlokalizowane w granicy działek mają osobne ściany i są tej samej wysokości. Podkreślili, że w swoich pismach wyrazili sprzeciw wyłącznie przeciwko nadbudowie budynku gospodarczego w granicy z działką o około [...] m, nie wnosząc zastrzeżeń do przeznaczenia i formy projektowanego obiektu czy jego wysokości w odpowiedniej odległości od granicy działki, tj. w odległości minimum [...] m. Wskazali, że projektowana nadbudowa zacieni ich działkę i nie dopuści promieni słonecznych do okien w ich budynku mieszkalnym w godzinach południowych i popołudniowych i może spowodować zakłócenia w działaniu kominów wentylacyjnych usytuowanych w ścianie zachodniej budynku. Wydane pozwolenie powoduje znaczne obniżenie wartości ich nieruchomości. Wojewoda W. decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] r. W uzasadnieniu organ powołał się na treść § 12 ust. 3 i 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12.04.2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie i wskazał, że dopuszczalna jest lokalizacja obiektu bezpośrednio przy granicy w przypadku, gdy wynika to z ustaleń planu miejscowego, jak również, gdy na sąsiedniej działce bezpośrednio przy granicy działki istnieje budynek ze ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych. Wskazał, że projekt budowlany wykonano na podstawie planu miejscowego, zgodnie z którym (§ 2 pkt 1.8A planu) budynki usługowe należy sytuować w linii rozgraniczającej na działkach z istniejącymi budynkami mieszkalnymi, a na działkach z domami projektowanymi w linii zabudowy odsuniętej o [...] metry od linii rozgraniczającej, zgodnie z rysunkiem planu. Rysunek stanowiący część planu wskazuje jednoznacznie możliwość lokalizacji (nadbudowy) zgodnie z wnioskiem inwestora. Odnosząc się do zarzutu, iż inwestycja narusza § 2 punkt 1.7 planu, zgodnie z którym "odległości budynków od granic nieruchomości muszą odpowiadać przepisom prawa budowlanego" organ stwierdził, iż nie znajduje on potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Jednym z warunków budowy w granicy jest istniejący na sąsiedniej działce bezpośrednio przy granicy działek budynek ze ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych. Z projektu zagospodarowania działki wynika, iż na sąsiedniej działce w granicy z działką inwestora istnieje taki budynek. Powołany przepis nie ogranicza gabarytów projektowanego budynku do rozmiarów budynku istniejącego na działce sąsiedniej. Odnosząc się do kwestii zacienienia organ podkreślił, że z analizy przedłożonej przez inwestora w dniu [...] r. wynika, iż nie występuje naruszenie § 60 ust. 2 wymienionego rozporządzenia. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. złożyli K. L., J. L., H. K.-L. i H. L., którzy wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji. Skarżący zarzucili organowi drugiej instancji naruszenie art. 3 ust. 2 i 2a, art. 32 ust. 4 ustawy Prawo budowlane, § 12 ust. 2, § 13, § 204 ust. 5, § 206 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, art. 7, art. 8, art. 77, art. 35 i art. 107 kpa. Skarżący podnieśli, iż przedmiotowa inwestycja nie jest rozbudową tylko budową nowego budynku, obiekt, który ma być rozbudowany jest tylko w części budynkiem, a w części wiatą bez fundamentów. Treść wydanego pozwolenia na budowę jest sprzeczna ze złożonym i uzupełnionym przez inwestora wnioskiem, bowiem z uzupełnienia wniosku z dnia [...] r. wynika, że zamierzenie inwestycyjne dotyczy rozbudowy budynku gospodarczego, a nie mieszkalnego. Planowana rozbudowa przewyższy wysokością istniejący w granicy działek budynek skarżących, a jego fundamenty będą posadowione poniżej fundamentów budynku skarżących. Dostarczona przez inwestora ocena techniczna stanu obiektu istniejącego jest pobieżna, nie uwzględnia stanu wiaty, która to konstrukcja ma być również wykorzystana w planowanej rozbudowie, w ogóle brak oceny stanu podłoża gruntowego. Skarżący podnieśli też, że wydane pozwolenie na budowę jest sprzeczne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, bowiem łączna powierzchnia zabudowy ("łączne zainwestowanie obiektami kubatorowymi") z uwzględnieniem stanu istniejącego i planowanego przekracza [...]% powierzchni. Organ administracji nie zobowiązał inwestora do wykazania dotychczasowej powierzchni zabudowy, a oparł się na wyliczeniach i oświadczeniu zainteresowanego – w Urzędzie Gminy T.P. istnieje dokumentacja dotycząca budynku gospodarczego, wiaty i budynku mieszkalnego, która jest rozbieżna z przedłożoną. Z zatwierdzonego projektu technicznego "wiaty do warsztatu wulkanizacyjnego", który to obiekt ma być przedmiotem rozbudowy wynika brak fundamentów i inna powierzchnia zabudowy, aniżeli wykazywana jako budynek gospodarczy. Z zatwierdzonego zaś przez tenże Urząd Gminy projektu budynku gospodarczego – także objętego rozbudową – wynikają jeszcze inne parametry, aniżeli wykazane w projekcie. Wyrokiem z dnia 19.12.2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w sprawie II SA/Po 710/06 uchylił decyzję Wojewody W. z dnia [...] r. Sąd wskazał, iż organ drugiej instancji – opierając swoje rozstrzygnięcie m.in. na wynikach analizy z dnia [...] r. dotyczącej zacieniania-nasłonecznienia pomieszczeń znajdujących się na ścianie południowej budynku zlokalizowanego na działce nr [...] – nie dokonał oceny tej analizy pod względem jej rzetelności, zgodności z zasadami logiki, czy doświadczenia życiowego. W analizie tej brak odniesienia się do treści przepisu art. 60 § 2 Rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002 r., nr 75, poz. 690 ze zm.), załączone do analizy rysunki nie zostały objaśnione, przez co są nieczytelne, jej uzasadnienie jest lapidarne. Wszystko to powoduje, iż przedmiotowej analizy nie można zweryfikować, sprawdzić jej merytorycznej i logicznej prawidłowości. Wniosek organu odwoławczego, iż przedmiotowa inwestycja nie pogorszy warunków zdrowotno-sanitarnych na działce sąsiedniej Sąd uznał za przedwczesny. Ponadto skarżący nie mieli możliwości zaznajomienia się, przed wydaniem decyzji, z treścią analizą, nie mieli wiedzy, że taka analiza została przez inwestora złożona, co narusz przepis art. 10 § 1 k.p.a. Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, która nie zawierała wszystkich elementów, jakie zostały określone w art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Zgodnie z treścią art. 36 ust. 1 pkt 3 lit. a) ustawy w decyzji o pozwoleniu na budowę właściwy organ, w razie potrzeby określa terminy rozbiórki istniejących obiektów budowlanych nieprzewidzianych do dalszego użytkowania. Realizację inwestycji określonej w zatwierdzonym projekcie budowlanym i pozwoleniu na budowę musi poprzedzać rozbiórka dwóch istniejących na działce inwestora obiektów, a mianowicie budynku gospodarczego usytuowanego w granicy z działką skarżących oraz blaszanej wiaty stanowiącej połączenie budynku mieszkalnego jednorodzinnego z wymienionym budynkiem gospodarczym. Jak wynika bowiem z projektu budowlanego planowana rozbudowa budynku mieszkalnego (czy też budowa nowego budynku) ma być zlokalizowana na miejscu wymienionych wyżej dwóch istniejących obiektów. W przedłożonej przez inwestora "ocenie stanu technicznego" wskazano, iż elementy konstrukcyjne istniejącego budynku gospodarczego – płatwy i słupy są w dobrym stanie technicznym, jednak nie nadają się do wykorzystania w nowoprojektowanej dobudowie ze względu na fakt, że zaprojektowano budynek dwukondygnacyjny z monolitycznymi stropami o innym układzie konstrukcyjnym, wykorzystane przy budowie nowego budynku mogą być częściowo fundamenty budynku istniejącego – po analizie konstrukcyjnej podczas budowy. Zachodziła więc potrzeba określenia w decyzji o pozwoleniu na budowę terminu rozbiórki, o którym mowa w art. 36 ust. 1 pkt 3 lit. a) ustawy. Decyzja organu I instancji nie zawierała tego elementu, a organ odwoławczy tej wady decyzji nie skorygował. W toku postępowania administracyjnego inwestor nie wykazał się w dostateczny sposób prawem do dysponowania przedmiotową nieruchomością na cele budowlane. W złożonym oświadczeniu K. B. wskazał, iż przedmiotowa nieruchomość stanowi współwłasność jego, jak i jego żony. Nie ustalono jaki jest charakter tej współwłasności, czy jest to współwłasność ułamkowa, czy wspólność majątkowa małżeńska. Planowana przez inwestora rozbudowa i związana z tym konieczność rozbiórki niektórych istniejących na nieruchomości obiektów stanowi czynność przekraczającą zakres zwykłego zarządu rzeczą wspólną. W przypadku współwłasności ułamkowej – zgodnie z treścią art. 199 k.c. do czynności takich potrzebna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli. W przypadku współwłasności łącznej prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane przysługuje łącznie obojgu małżonkom pozostającym we wspólności majątkowej małżeńskiej, chyba że małżonkowie zawarli umowę majątkową małżeńską, w której odmiennie określili swoje prawa. W tej sytuacji inwestor nie posiada samodzielnego prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, konieczne było przedłożenie stosownej zgody współwłaściciela nieruchomości. W toku postępowania administracyjnego nie ustalono jednoznacznie zakresu wniosku inwestora i przedmiotu postępowania, a analiza akt administracyjnych musi rodzić w tym zakresie poważne wątpliwości. We wniosku z dnia [...] r. o pozwolenie na budowę wskazano, iż obejmuje on rozbudowę – nadbudowę istniejącego budynku gospodarczego. Następnie zapis ten został skreślony i zamieszczono zapis o rozbudowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego zawierającego lokal usługowo-handlowy. W piśmie z dnia [...] r. inwestor wskazał, iż "przedmiotem wniosku jest rozbudowa budynku gospodarczego przy istniejącym budynku mieszkalnym. Budynek gospodarczy zostanie powiększony o jedną kondygnację". Między ostatnim, prawidłowo udokumentowanym żądaniem inwestora (pismo z dnia [...] r.), a treścią decyzji organu I instancji zachodzą więc rozbieżności wymagające wyjaśnienia. Wątpliwości tych nie usuwa treść podlegającego zatwierdzeniu projektu budowlanego. Na stronie tytułowej wskazano, iż jest to projekt rozbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego z wbudowanym lokalem handlowo-usługowym. Jednakże już w części opisowej projektu stwierdza się, że projekt dotyczy rozbudowy-nadbudowy istniejącego budynku gospodarczego. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Wojewoda powoływał się na ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w części, w jakiej regulują zasady lokalizacji budynków usługowych. Przed rozstrzygnięciem sprawy wyjaśnić więc należało jakie jest faktycznie żądanie inwestora. Kwestia ta ma podstawowe znaczenie z punktu widzenia przepisów Prawa budowlanego. Przyjęcie, iż inwestycja stanowi rozbudowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego zawierającego lokal użytkowy (usługowo-handlowy), musi być związane z analizą inwestycji pod kątem spełnienia warunku z art. 3 pkt 2a ustawy Prawo budowlane. W kontekście treści art. 3 pkt 2a ustawy konieczne jest jednoznaczne ustalenie ilości lokali, jakie mają znajdować się w całym budynku po rozbudowie oraz całkowitej powierzchni tego budynku. Dopiero po wyjaśnieniu powyższych wątpliwości organ będzie mógł badać zgodność planowanej inwestycji z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego (art. 35 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego). W zależności bowiem od tego, czy planowana inwestycja stanowić będzie rozbudowę istniejącego budynku mieszkalnego jednorodzinnego, czy też budowę budynku usługowego konieczne będzie badanie takiej zgodności z różnymi ustaleniami planu miejscowego. Sąd uznał za niezasadny zarzut skargi, iż łączna powierzchnia zabudowy na skutek planowanej inwestycji przekroczy [...]% powierzchni działki. Skoro planowana inwestycja będzie mieściła się w obrysie istniejących obiektów, to na podstawie istniejących decyzji ustalających ich warunki zabudowy oraz projektów dołączonych do akt sądowych można stwierdzić, iż powierzchnia projektowanej zabudowy nie przekroczy powierzchni wskazanej w projekcie budowlanym, to jest [...] m². Ponownie rozpoznając sprawę Wojewoda W. decyzją z dnia [...] r. uchylił decyzję organu I instancji z dnia [...] r. w części wykreślającej termin rozbiórki istniejących obiektów nieprzewidzianych do dalszego użytkowania i w to miejsce orzekł na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane o rozbiórce wiaty stalowej przed przystąpieniem do robót budowlanych określonych w decyzji o pozwoleniu na budowę, a w pozostałej części utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ stwierdził, iż inwestor ostatecznie określił, że zamierzenie inwestycyjne dotyczy rozbudowy istniejącego budynku mieszkalnego jednorodzinnego poprzez dobudowanie do niego dwukondygnacyjnego budynku o funkcji mieszkalno-usługowej. Inwestor przedłożył także oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane podpisane przez rzeczywistych właścicieli gruntu. Inwestor oświadczył, iż w dniu [...] r. zgłosił w Starostwie zamiar przystąpienia do rozbiórki wiaty stalowej położonej na przedmiotowej działce. Organ stwierdził, iż projekt budowlany zgodny jest z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenów budownictwa mieszkaniowego w obrębie ulicy R. w P., zatwierdzonego uchwałą z dnia 28.11.1995 r. nr XXI/144/95, w szczególności z zapisem § 2 pkt 1.8A. Z projektu wynika, iż na działce sąsiedniej w granicy z działką inwestora istnieje budynek. Przepisy nie ograniczają gabarytów projektowanego budynku do rozmiarów budynku istniejącego na działce sąsiedniej. W kwestii zacienienia pomieszczeń mieszkalnych przez projektowany obiekt organ stwierdził, iż z analizy dostarczonej przez inwestora we [...] r. jednoznacznie wynika, iż w tym konkretnym przypadku nie występuje naruszenie przepisu art. 60 ust. 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Analiza została sporządzona przez osobę posiadającą stosowne uprawnienia do pełnienia samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie. Skargę na powyższą decyzję złożyli K. L., J. L., H. K.-L. i H.L., którzy wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji. Skarżący zarzucili organowi drugiej instancji naruszenie art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez pominięcie wskazań co do dalszego postępowania zawartych w wyroku z dnia 19.12.2006 r. w sprawie II SA/Po 710/06. Zarzucono organowi w szczególności, iż nie przeprowadził postępowania dowodowego i nie dokonał oceny projektowanej inwestycji z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego i przepisami techniczno-budowlanymi. Skarżący wskazali, iż organ powołał się ponownie na analizę zacieniania z [...] r., którą Sąd zakwestionował, analiza ta określa odległości szacunkowo, a nie w oparciu o rzeczywiście dokonane pomiary, naruszony został więc przepis § 13 rozporządzenia z dnia 12.04.2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Organ nie przeprowadził oceny inwestycji pod kątem jej zgodności z art. 3 ust. 2 i 2a, ustawy Prawo budowlane. Inwestycja jest sprzeczna z planem miejscowym, a zarzutu tego organ nie zweryfikował. Projekt budowlany narusza przepis § 12 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, bowiem skarżący w dniu [...] r. uzyskali decyzję o pozwoleniu na rozbiórkę należącego do nich budynku, usytuowanego w granicy działek i budynek ten fizycznie rozebrali. Organ oparł się na pobieżnej ocenie stanu technicznego obiektu istniejącego. Naruszone zostały również przepisy art. 7, art. 10, art. 77 § 1, art. 40 § 2 kpa, poprzez niezapełnienie pełnomocnikowi skarżących udziału w ich imieniu w sprawie. W skardze podniesiono, iż pisma do pełnomocnika skarżących organ wysyłał na nieaktualny adres, pomimo, iż pełnomocnik poinformował o zmianie adresu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu. W odpowiedzi na skargę Wojewoda W. wniósł o jej oddalenie. Organ wskazał, iż zgodność z planem miejscowy projektowanej inwestycji nie budzi wątpliwości. Działka inwestora położona jest na terenie oznaczonym w planie symbolem 16MN. Wyrys z planu miejscowego wyraźnie pokazuje położoną przy granicy zabudowę, a zapisy planu dopuszczają jej modernizację i rozbudowę pod warunkiem zgodności z przepisami prawa budowlanego. § 12 ust. 3 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie dopuszcza lokalizowanie w granicy działek obiektów budowlanych, jeżeli wynika to z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Istnienie budynku na działce sąsiedniej w granicy z działką inwestora jest tylko dodatkowym uzasadnieniem, przewidzianym w § 12 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia. Organ wskazał, iż rozbiórka budynku gospodarczego zlokalizowanego w granicy działek przez skarżących nie wyklucza realizacji przedmiotowej inwestycji, tym bardziej, że do rozbiórki skarżący przystąpili w [...] r. Organ podkreślił, iż przedmiotem rozbudowy jest budynek mieszkalny jednorodzinny, a nie wiata stalowa, która ma być rozebrana. Organ wskazał, iż na rzucie parteru projektu budowlanego (rys. nr 2) przedstawione jest pomieszczenie usługowe o powierzchni [...] m2, co w odniesieniu do powierzchni całkowitej tylko części rozbudowywanej, która wynosi [...] m2, (dwukrotność powierzchni zabudowy przedstawionej na stronie 5 opisu projektu) stanowi niecałe [...] i jest zgodna z definicją budynku mieszkalnego jednorodzinnego z art. 3 pkt 2a ustawy Prawo budowlane. Projektowana inwestycja jest usytuowana na południowy zachód od budynku skarżących i w ogóle nie przesłania ich budynku w rozumieniu § 13 rozporządzenia, bowiem z jakiegokolwiek okna na ścianach zachodniej i południowej budynku skarżących można zapewnić niezakłócony widok w ramionach kąta [...]0, usytuowanego na osi tych okien w sposób opisany w § 13 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Z uwagi na wzajemne usytuowanie budynków jest oczywiste, że pomieszczenia znajdujące się po stronie wschodniej budynku skarżących mają zapewnione nasłonecznienie od godz. [...] do [...], po stronie południowej od godz. [...]-[..], po stronie zachodniej od godz. [...], w dniach równonocy, tj. [...] marca i [..] września. Wynika to z powszechnie znanych faktów natury astronomiczno-geograficznej, dodatkowo potwierdza to analiza projektanta, pokazując zacienienie powodowane przez projektowany obiekt (zaznaczony kolorem czerwony) na budynek skarżących (oznaczony kolorem niebieskim). Czas nasłonecznienia pomieszczeń w domu skarżących jest więc wystarczający w rozumieniu § 60 rozporządzenia, tym bardziej że przepis ten dopuszcza jako wystarczające nasłonecznienie tylko jednego pokoju. Z akt sprawy wynika także, iż zarówno skarżący jak i ich pełnomocnik uczestniczyli czynnie na wszystkich etapach postępowania. Uczestnik postępowania – inwestor K.B. wniósł o oddalenie skargi. W odpowiedzi na skargę uczestnik wskazał, iż jego zamiar inwestycyjny ma doprowadzić do powstania budynku mieszkalnego jednorodzinnego, zawierającego jeden lokal mieszkalny i jeden lokal usługowo-handlowy. Lokal mieszkalny składać się będzie z pomieszczeń usytuowanych w przyziemiu i na piętrze części istniejącej budynku mieszkalnego połączonych przez klatkę schodową i korytarz z [...] pokojami, kuchnią i WC w części projektowanej, o łącznej powierzchni [...] m2. Lokal użytkowy usytuowany jest w projektowanej części rozbudowy i obejmuje pomieszczenie usługowe, pomieszczenie gospodarcze, garaż i WC o łącznej powierzchni [...] m2. Lokal użytkowy stanowić więc będzie [...]% powierzchni całkowitej budynku. Rozbudowa prowadzona będzie z wykorzystaniem fundamentów oraz części ścian istniejącego budynku gospodarczego. Uczestnik wskazał także, iż w ścianie budynku skarżących usytuowanej równolegle do granicy działek znajduje się szereg małych okien, okno najbliższe projektowanej inwestycji ma poziom dolnej krawędzi na wysokości min. [...] m, jego odległość od narożnika projektowanej rozbudowy wynosi min. [...] m, a projektowana rozbudowa osiągnie wysokość [...] m. Zatem odległość z § 13 ust. 1 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie będzie większa od wysokości przesłaniania (k.[...] akt sądowych). Na rozprawie w dniu [..] r. inwestor wyjaśnił, iż projektowane roboty budowlane obejmują rozbiórkę jedynie wiaty stalowej, stanowiącej łącznik między budynkiem mieszkalnym, a budynkiem gospodarczym. Rozbudowa budynku mieszkalnego obejmuje zabudowanie miejsca po wiacie i podwyższenie istniejącego budynku gospodarczego o jedną kondygnację. Zamiar inwestycyjny nie obejmował rozbiórki budynku gospodarczego, poza rozebraniem dachu i części ścian w stopniu niezbędnym do wykonania drugiej kondygnacji (k.[...] akt sądowych). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się nie zasadna. Wbrew twierdzeniom skargi Wojewoda ponownie rozpoznając sprawę nie naruszył przepisu art. 153 ustawy Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi, a zaskarżona decyzja oraz decyzja organu I instancji odpowiadają prawu. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez organ odwoławczy inwestor ostatecznie sprecyzował zakres projektowanych robót budowlanych, wskazując na zamiar rozbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego poprzez dobudowę do niego dwukondygnacyjnego budynku o funkcji mieszkalno-usługowej (karta [...] akt organu II instancji). Tak samo inwestor określił zakres swojej inwestycji w odpowiedzi na skargę oraz na rozprawie w dniu [...] r., stwierdzając, że projektowane roboty budowlane obejmują rozbiórkę wiaty stalowej, stanowiącej łącznik między budynkiem mieszkalnym, a budynkiem gospodarczym, rozbudowę budynku mieszkalnego poprzez zabudowanie miejsca po wiacie i podwyższenie istniejącego budynku gospodarczego o jedną kondygnację. Tak określony zamiar inwestycyjny odpowiada treści przedłożonego projektu budowlanego z [...] r., w szczególności jego części rysunkowej, pomimo braku konsekwencji w używanym nazewnictwie. Określenie rodzaju zamierzenia budowlanego w decyzji nr [...] Starosty P. z dnia [...] r. jako rozbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego zawierającego lokal usługowo-handlowy, odpowiada stanowi rzeczywistemu i nie narusza prawa. Za zgodne z prawem uznać także należy rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji Wojewody, na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 07.07.1994 r. Prawo budowlane, w zakresie określenia terminu rozbiórki wiaty stalowej, stanowiącej łącznik między budynkiem mieszkalnym, a budynkiem gospodarczym. Jak wynika z oświadczeń inwestora, złożonych w ponowionym postępowaniu przed organem odwoławczym (k.[...] akt II instancji) i na rozprawie przed Sądem, realizacja projektowanej inwestycji wymaga rozebrania wymienionego obiektu budowlanego. Potwierdza to także treść projektu budowlanego oraz treść "Oceny stanu technicznego" mgr inż. A. A. z [...] r. (akta organu I instancji). W świetle przytaczanych wyżej wyjaśnień inwestora realizacja inwestycji nie wymaga całkowitej rozbiórki istniejącego budynku gospodarczego, konieczna jest jedynie rozbiórka dachu i części ścian w stopniu niezbędnym do wykonania drugiej kondygnacji, i taki zakres prac obejmuje jego zamiar inwestycyjny. Sprecyzowanie przez K.B. zakresu jego zamierzenia budowlanego pozwoliło na ponowną analizę i ocenę całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego, w tym projektu budowlanego, "Oceny stanu technicznego" i materiału zdjęciowego (karta [...] akt II instancji). Na tej podstawie stwierdzić należy, iż realizacja projektowanej budowy w istocie nie wymaga całkowitej rozbiórki budynku gospodarczego zlokalizowanego w granicy z działką skarżących. Przedmiotowy budynek gospodarczy ma być w istocie nadbudowany i połączony z rozbudowanym budynkiem mieszkalnym, tworząc jedną całość konstrukcyjno-funkcjonalną, nie może więc zostać uznany za obiekt budowlany nie przeznaczony do dalszego użytkowania w rozumieniu art. 36 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane. Organ drugiej instancji prawidłowo stwierdził, iż przedmiotowa inwestycja nie pogorszy – w sposób niedopuszczalny z punktu widzenia przepisów techniczno-budowlanych – warunków związanych z zacienieniem i przesłanianiem na działce sąsiedniej należącej do skarżących. Dokonując tych ustaleń Wojewoda oparł się m.in. na przedłożonej przez inwestora analizie z dnia [...] r. W uzasadnieniu wyroku z dnia 19.12.2006 r. (sygn. II SA/Po 710/06) Sąd wskazał na braki tejże analizy, tj. lapidarność jej części opisowej i brak objaśnień do części graficznej, co uniemożliwiało jej prawidłowe zrozumienie i weryfikację. Obecnie w odpowiedzi na skargę Wojewoda zawarł obszerne objaśnienia do treści analizy, w szczególności jej części graficznej. Część graficzna analizy z dnia [...] r. uzupełniona o wspomniane objaśnienia Wojewody pozwala na dokonanie przez Sąd samodzielnej oceny podnoszonej przez skarżących kwestii zacienienia i przesłaniania. Z rysunków analizy wynika jednoznacznie, że w czasie od godz. [...] do godz.[...] w dniach [...] i [...] projektowany budynek nie zacienia w ogóle budynku mieszkalnego na działce skarżących (k.[...] akt II instancji), nie narusza więc wymogów § 60 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002 r., nr 75, poz. 690 ze zm.). Zachowana została także odległość z § 13 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia, co wynika z rysunku analizy sporządzonego na mapie zasadniczej o skali 1:500 (k.[...] akt II instancji). Odległość między ramionami kąta [...]0 - wyznaczonymi zgodnie z przepisem § 13 ust. 2 od okien "A" i "B" w budynku skarżących - a przesłaniającą częścią projektowanego budynku w obu przypadkach wynosi ponad [...] m, gdy tymczasem wysokość tego budynku po nadbudowie ma wynosić [...] m. Odległość między wymienionymi punktami jest więc większa niż wysokość obiektu przesłaniającego, tym bardziej więc jest większa niż wysokość przesłaniania w rozumieniu wymienionego przepisu. Podzielić więc należy w pełni stanowisko organów obu instancji, iż projektowana inwestycja nie narusza przepisów § 13 i § 60 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy inwestor wykazał się prawem do dysponowania przedmiotową nieruchomością na cele budowlane, przedkładając stosowne oświadczenie podpisane przez żonę I. B., będącą drugą współwłaścicielką nieruchomości, na której ma być realizowana inwestycja (k.[...] akt II instancji). Przedmiotowa inwestycja polegająca na rozbudowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego m.in. o lokal usługowo-handlowy, nie narusza art. 3 pkt 2a ustawy z dnia 07.07.1994 r. Prawo budowlane. Zgodnie z wymienionym przepisem w budynku mieszkalnym jednorodzinnym dopuszcza się wydzielenie nie więcej niż dwóch lokali mieszkalnych albo jednego lokalu mieszkalnego i lokalu użytkowego o powierzchni całkowitej nie przekraczającej [...]% powierzchni całkowitej budynku. W świetle zgromadzonego materiału dowodowego nie budzi wątpliwości, iż powierzchnia lokalu użytkowego, który powstanie w rozbudowanej części budynku, nie przekroczy [...]% powierzchni całkowitej budynku po rozbudowie i nadbudowie. Zauważyć należy, iż Wojewoda błędnie przyjął, że lokal użytkowy stanowić będzie tylko pomieszczenie usługowe o pow. [...] m2, gdy tymczasem z oświadczenia inwestora wynika, że lokal ten obejmie pomieszczenie usługowe, pomieszczenie gospodarcze, WC i garaż o łącznej pow. [...] m2. Błąd ten nie ma jednak istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, bowiem powierzchnia całkowita budynku po rozbudowie i nadbudowie wynosić będzie [...] m2, więc w obu przypadkach powierzchnia lokalu użytkowego nie przekracza [...]% powierzchni całkowitej budynku. Podzielić należy stanowisko organów obu instancji, iż projektowana inwestycja jest zgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego terenów budownictwa mieszkaniowego w obrębie ulicy R. w P., przyjętym uchwałą nr XXI/144/95 Rady Gminy T.P. z dnia 28.11.1995 r. Działka inwestora położona jest na terenie oznaczonym symbolem 16MN. Jest to teren zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej z możliwością organizowania nieuciążliwych miejsc pracy i lokalizowania budynków gospodarczych (k.[...] akt sądowych). Projektowana inwestycja stanowi rozbudowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego, mieści się więc w wiodącej funkcji tego terenu. Za nietrafny uznać należy zarzut skargi naruszenia przepisu § 12 ust. 4 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Zamierzenie budowlane inwestora nie obejmuje bowiem wykonania nowego obiektu budowlanego usytuowanego w granicy z działką skarżących – w granicy tej istnieje już budynek gospodarczy inwestora, który ma być nadbudowany i połączony z budynkiem mieszkalnym w ramach rozbudowy tego ostatniego. Przedłożony do zatwierdzenia projekt budowlany dotyczy robót budowlanych na istniejącym w granicy działek budynku, nie przewiduje lokalizowania w granicy innych, nowych obiektów. Dodatkowo zauważyć trzeba, iż w dacie wydawania decyzji przez organ I instancji ([...] r.) oraz zaskarżonej decyzji ([...] r.) na działce skarżących w granicy z działką inwestora istniał budynek przylegający ścianą do przedmiotowego budynku gospodarczego K. B., co wypełniało wymogi § 12 ust. 4 rozporządzenia – skarżący dopiero w dniu [...] r. dokonali zawiadomienia o przystąpieniu do rozbiórki swojego budynku zlokalizowanego w granicy działek (k.[...] akt sądowych). Nieuzasadniony jest także zarzut naruszenia przez organ odwoławczy przepisów postępowania, w tym art. 10 i art. 40 § 2 kpa. W skardze podano, iż pełnomocnik skarżących nie miał zapewnionej możliwości udziału w postępowaniu, organ odwoławczy nie wyjaśnił przyczyn zwrotu przez pocztę pisma skierowanego na adres pełnomocnika skarżących, poprzestał na dotychczas posiadanym adresie pełnomocnika, gdy tymczasem pełnomocnik skarżących w dniu [...] r. zawiadomił o zmianie adresu Kancelarii Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w sprawie II SA/Po 710/06. Zauważyć należy, iż skarżący od dnia [...] r. są reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika. Przy ponownym rozpoznaniu. sprawy organ pismem z dnia [..] r. dokonał zawiadomienia stron w trybie art. 10 kpa. Zawiadomienie to wysłano pełnomocnikowi skarżących na adres jego Kancelarii wskazany w pełnomocnictwach (P., ul. Ż. L. [...]). Przesyłka została zwrócona przez pocztę jako awizowana i nie podjęta w terminie. Pełnomocnik skarżących nie poinformował organu o zmianie adresu Kancelarii, również skarżący w piśmie z dnia [...] r. podali organowi adres pełnomocnika taki jak dotychczas. Zawiadomienie z dnia [..] r. organ wysłał także bezpośrednio do skarżących, zostało ono odebrane przez H. i H. L. w dniu [...] r., zaś przez K. i J. L. w dniu [..] r. W przedmiotowym zawiadomieniu organ poinformował skarżących, iż mogą się zapoznać z aktami sprawy, uzyskać wyjaśnienia, składać wnioski i zastrzeżenia. Po dniu [...] r. organ nie uzupełniał materiału dowodowego sprawy, zaskarżona decyzja wydana została po 18 dniach od doręczenia zawiadomień skarżącym. W tych okolicznościach stwierdzić należy, iż skarżący mieli zapewnioną możliwość czynnego udziału w ponownie prowadzonym postępowaniu odwoławczym. Reasumując powyższe rozważania stwierdzić należy, iż rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji w pełni odpowiada prawu. Przy jej wydawaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego ani przepisy postępowania, w taki sposób, aby mogło to mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) należało oddalić skargę. /-/ E. Podrazik /-/ J. Szaniecka /-/ B. Drzazga