II SA/Po 39/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak Sędziowie Sędzia NSA Jolanta Szaniecka Sędzia WSA Elwira Brychcy (spr.) Protokolant St. sekretarz sądowy Joanna Wieczorkiewicz-Skoczek po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 18 sierpnia 2009 r. sprawy ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie usunięcia drzew oddala skargę /-/ E. Brychcy /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ J. Szaniecka Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 26 października 2006r. w sprawie Sygn III SA/PO 307/06 uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] ([...]) oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] ([...]). Uchyloną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 47k ustawy z dnia 16 października 1991r. o ochronie przyrody (tj. Dz.U. z 2001r. Nr 99 poz., 1079 ze zm.,) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] wymierzającą Spółdzielni Mieszkaniowej z siedzibą w P. na podstawie art. art. 47k, art. 47l ust. 1, 4 i 8 ustawy o ochronie przyrody oraz §1, §2 i §3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 maja 2003r. w sprawie jednostkowych stawek kar za usuwanie drzew (Dz.U. Nr 99, poz. 907) administracyjną karę pieniężna w kwocie 14.080,50 zł za usunięcie bez wymaganego zezwolenia dwóch drzew (bzu czarnego i trzmieliny europejskiej) z terenu osiedla S., obok budynku zlokalizowanego w P. przy ul. G. S. M. nr [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny uzasadniając swoje rozstrzygnięcie wskazał, że nie zasługuje na uwzględnienie pogląd skarżącej Spółdzielni, iż w toku postępowania przed organami administracji doszło do naruszenia przepisów art. 10 kpa i art. 73 kpa. Skarżąca Spółdzielnia została zawiadomiona o wszczęciu postępowania i brała czynny udział w postępowaniu administracyjnym. Sąd uznał także za prawidłowe ustalenia poczynione w toku postępowania administracyjnego, iż dokonano wycięcia dwóch drzew bzu czarnego i trzmieliny. Sąd Administracyjny zgodził się ze stanowiskiem Kolegium, iż zarzuty podnoszone w stosunku do wydanej opinii biegłego nie stanowią wystarczającej podstawy do uznania tej ekspertyzy za nieprzydatną w niniejszej sprawie. Skoro skarżąca usunęła objęte postępowaniem rośliny samowolnie bez uzyskania pozwolenia, sporządzona po tym zdarzeniu opinia musiała opierać się na zebranych dotychczas dowodach i poczynionych po wycięciu roślin ustaleniach. Przy wydaniu tej opinii biegły uwzględnił to co zostało dotychczas ustalone z udziałem przedstawiciela skarżącej w protokołach z wizji oraz w pismach wnoszonych w toku sprawy. W dokumentach tych używane jest określenie "drzewo", mowa jest również o pniu i tylko jednorazowo przedstawiciel skarżącej posłużył się określeniem "krzew", nie kwestionując, że drugim drzewem, które wycięto była trzmielina europejska. Z opinii biegłego wynika, że przekrój krzewu starszego, tj. paroletniego charakteryzuje się tym, że roślina posiada równorzędne pędy boczne, pęd główny zachowany jest bowiem tylko u młodych siewek. Sąd podkreślał, że wbrew zarzutom skarżącej, z dowodów zebranych w sprawie nie wynika, że pnie wyciętych roślin posiadały ślady po pędach bocznych. Kwestia oceny, czy wycięte rośliny były drzewem czy krzewem została ostatecznie wyjaśniona. W ocenie Sądu prawidłowo również organy administracji obu instancji zastosowały w niniejszej sprawie przepisy ustawy z dnia 16 października 1991 roku o ochronie przyrody (tj. Dz.U. 2001 Nr 99 poz. 1079 ze zm.) oraz przepisy wykonawcze do tej ustawy, w tym w szczególności rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 6 maja 2003 roku w sprawie jednostkowych stawek kar za usuwanie drzew (Dz. U. Nr 99 poz. 907). Sąd Administracyjny zauważył jednak, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta z dnia [...] nie zawierają żadnych ustaleń wyjaśniających zastosowanie w przypadku bzu czarnego stawki jednostkowej 91 zł za 1 cm obwodu pnia, a w przypadku trzmieliny europejskiej - 112 zł Zastosowana w przypadku trzmieliny europejskiej stawka jednostkowa 112 zł (pkt 2.4 tabeli) jest to stawka przewidziana dla klonu (pozostałych gatunków i odmian szybko rosnących) morwy, jesionu, świerku pospolitego, sosny zwyczajnej, daglezji, choiny, modrzewia, brzozy gruczołkowatej i omszonej. Wśród rodzajów i gatunków drzew, dla których przewidziana jest powyższa stawka nie wymieniono trzmieliny europejskiej. Zgodnie natomiast z objaśnieniem zawartym w załączniku do rozporządzenia, za usunięcie drzew rodzajów i gatunków (odmian) innych niż określone w załączniku, stawki kar ustala się jak dla drzew o podobnej wartości przyrodniczej, wymienionych w tym załączniku. Wobec powyższego przy ponownym rozpoznawaniu sprawy sąd nakazał uzupełnić postępowanie administracyjne poprzez przeprowadzenie dowodu (np. w postaci uzupełniającej opinii biegłego) pozwalającego ustalić podobną wartość przyrodniczą trzmieliny europejskiej do jednego z rodzajów i gatunków drzew wymienionych w tabeli zamieszczonej w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 maja 2003 roku w sprawie jednostkowych stawek kar za usuwanie drzew. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] ([...]) na podstawie art. 47k, art. 47l ust. 1, 4 i 8 ustawy z dnia 16 października 1991r. o ochronie przyrody (tj. Dz.U. z 2001r. Nr 99 poz., 1079 ze zm.) oraz §1, §2 i §3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 maja 2003r. w sprawie jednostkowych stawek kar za usuwanie drzew (Dz.U. Nr 99, poz. 907) wymierzył Spółdzielni Mieszkaniowej z siedzibą w P. administracyjną karę pieniężną w kwocie 14.080,50 zł za usunięcie bez wymaganego zezwolenia dwóch drzew (bzu czarnego i trzmieliny europejskiej) z terenu osiedla S., obok budynku zlokalizowanego w P. przy ul. G. S. M. nr 24a. Prezydent Miasta w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia przytoczył dotychczasowy stan faktyczny sprawy i po przeprowadzeniu dowodu z uzupełniającej opinii biegłego przyjął ustalenia biegłego dr. inż. M. T. z Zakładu Dendrologii i Produkcyjności Lasu Katedry Urządzania Lasu Akademii Rolniczej oparte na zebranym w sprawie materiale dowodowym, wiedzy fachowej z dziedziny dendrologii. Prezydent Miasta przyjął, że biegły w opinii sporządzonej w grudniu 2004r. uznał wycięte rośliny: bez czarny i trzmielinę europejską za drzewa o obwodach pni wynoszących na wysokości 130 cm nie mniej niż 65 cm dla bzu czarnego i 31 cm dla trzmieliny europejskiej. Stwierdzenie biegłego, że przedmiotowe rośliny są drzewami, jednoznacznie wskazuje na konieczność obliczenia wysokości kary w oparciu o przepisy dotyczące kar za usuwanie bez zezwolenia drzew. Zgodnie z wytycznymi Sądu Administracyjnego Prezydent Miasta przeprowadził dowód z uzupełniającej opinii biegłego dr. inż. M. T. z dnia 28 września 2007r. W oparciu o powyższą uzupełniającą ekspertyzę uznano, że usunięta trzmielina europejska ma podobną wartość przyrodniczą, jak rodzaje i gatunki drzew wskazane pod pozycją 2 tabeli, stanowiącej załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 maja 2003r. w sprawie jednostkowych stawek kar za usuwanie drzew. Wobec powyższego dla wyliczenia kary za usunięcie trzmieliny europejskiej należy zastosować stawkę w wysokości 112 zł. W dalszej części wskazano, że w wyniku rozprawy administracyjnej przeprowadzonej w dniu 12 lutego 2008r. ustalono, że wskazani przez pełnomocnika Spółdzielni świadkowie nie są przygotowani zawodowo pod względem przyrodniczym i z ich zeznań nie można wywieźć, czy usunięte rośliny były drzewami czy krzewami. Opisany przez świadka kształt przekroju poprzecznego pnia usuniętej trzmieliny potwierdza zdaniem biegłego, iż wycięta roślina była drzewem. W świetle oświadczenia biegłego, że porównanie obecnie rosnących roślin tego samego gatunku na terenie osiedla S. nie może świadczyć o określeniu czy wycięte rośliny były drzewami, czy krzewami, Prezydent Miasta uznał za zbędne przeprowadzenie dowodu z oględzin roślin na osiedlu, w sąsiedztwie usuniętych drzew, o co wnosił pełnomocnik skarżącej. Ponadto przyjęto, że tego typu oględziny nie mogą stanowić dowodu w sprawie usunięcia konkretnych dwóch drzew, których gatunki, obwody pni oraz drzewiaste formy zostały w prowadzonym postępowaniu jednoznacznie udowodnione. W dalszej części wskazano, że przy ustalaniu wysokości kary uwzględniono dyspozycję art. 47l ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, zgodnie z którą jednostkowe stawki kary nie mogą przekroczyć za jeden centymetr obwodu pnia drzewa mierzonego na wysokości 130 cm, trzykrotnej stawki jednostkowej opłaty przewidzianej dla danego rodzaju lub gatunku drzewa. Przy obliczaniu wysokości kary uwzględniono też fakt, że przedmiotowa wycinka nastąpiła na terenie zieleni osiedlowej. Wobec powyższego Prezydent Miasta wskazał, że na podstawie art. 47k ustawy o ochronie przyrody wymierza się Spółdzielni administracyjną karę pieniężną za usunięcie bez wymaganego zezwolenia dwóch drzew z terenu osiedla mieszkaniowego. Na podstawie art. 47l ust. 1 i 4 ustawy o ochronie przyrody oraz §1, §2, §3 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie jednostkowych stawek kar za usunięcie drzew naliczono przedmiotową karę w kwocie 14.080,50 zł z zastosowaniem jednostkowych stawek o 50 % wyższych (współczynnik 1,5 w tabeli kar) od stawek określonych w załączniku do rozporządzenia, gdyż usunięcie drzew nastąpiło z terenu zieleni osiedlowej. Na podstawie art. 47l ust. 8 ustawy o ochronie przyrody ustalone kary, nie uiszczone w wyznaczonym terminie podlegają z odsetkami za zwłokę przymusowemu ściągnięciu. Odwołanie od powyższej decyzji Prezydenta Miasta złożyła skarżąca Spółdzielnia wnoszą o jej uchylenie w całości i przekazanie do ponownego rozpoznania oraz zarzucając naruszenie art. 7, art. 77 kpa przejawiające się w ustaleniu, że wycięte rośliny stanowiły drzewa, gdy prawidłowe dokonanie ustaleń w tym zakresie winno prowadzić do wniosku, iż były to krzewy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta. W motywach rozstrzygnięcia Kolegium przytoczyło dotychczasowy stan faktyczny i nadto podkreśliło, że świadek J. K. zeznał, że na wysokości około 25 cm kształt przekroju pnia trzmieliny był zbliżony do koła i był jeden, co wskazuje, iż trzmielina była drzewem. Ta część zeznań świadka znajduje potwierdzenie we wcześniej zebranych dowodach i opinii biegłego. Kolegium podzieliło stanowisko Prezydenta Miasta, że zabrany materiał dowodowy jest wystarczający do ustalenia obwodu pni usuniętych roślin w miejscu ich ścięcia i posiłkując się opinią biegłego można było ustalić, czy były do drzewa czy krzewy. Nadto Kolegium podkreśliło, że kara administracyjna za usunięcie bez zezwolenia drzew powinna być wymierzona w wysokości przewidzianej dla drzew, według stawek odpowiadających wartości przyrodniczej wyciętych drzew, w przypadku bzu czarnego - 91 zł, a w odniesieniu do trzmieliny europejskiej - 112 zł za 1 cm. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego złożyła Spółdzielnia zarzucając naruszenie art. 7 kpa poprzez zaniechanie wszelkich niezbędnych kroków w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, naruszenie art. 77 kpa oraz art. 8 kpa poprzez brak zebrania całego materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie, a także naruszenie art. 47k i art. 47l ust. 1, 4, 8 ustawy o ochronie przyrody i §1, §2 i §5 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie jednostkowych stawek za usunięcie drzew poprzez nieprawidłowe ustalenia faktyczne dotyczące wyciętych roślin. Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania. Skarżąca podniosła, że w świetle przytoczonych zeznań świadków i twierdzeń opinii biegłego oraz przytoczonej literatury uzasadnione są wątpliwości, czy opinia wydana przez biegłego jest wystarczająca dla ustalenia faktu, czy wycięte rośliny były drzewami, czy krzewami. Skarżąca wskazała także, iż zastrzeżenia budzi w świetle uzupełniającej opinii biegłego określenie wartości przyrodniczych trzmieliny europejskiej. W odpowiedzi na skargę Kolegium Odwoławcze odnosząc się do argumentów wskazanych w uzasadnieniu decyzji podtrzymało swoje stanowisko w całości i nie znajdując podstaw do uwzględniania skargi wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny po ponownym rozpoznaniu sprawy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 §1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega, zatem zgodność z prawem aktów, w tym wypadku decyzji, zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego (art. 3 §1 i §2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.). Analiza sprawy we wskazanych aspektach prowadzi do wniosku, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie Wojewódzki Sąd Administracyjny podkreśla, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że ani żaden organ administracji państwowej, ani wojewódzki sąd administracyjny nie może formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, a zobowiązany jest do podporządkowania się temu poglądowi w pełnym zakresie. Bezwzględny obowiązek zastosowania się w niniejszej sprawie przez Sąd i organy administracji do poglądu prawnego i wynikających z niego wytycznych co do dalszego biegu postępowania może być wyłączony tylko w razie istotnej zmiany (po wydaniu wyroku) stanu faktycznego lub zmiany przepisów prawa, a także, po wzruszeniu wyroku w przewidzianym do tego trybie. W sprawie niniejszej taka okoliczność nie zachodzi. W tej sytuacji znaczenie powołanego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2006r. dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy polega na jego wiążącej mocy, co do prawidłowości ustaleń dokonanych przez organy administracji I i II instancji w oparciu o cały zebrany materiał dowodowy, w tym opinię biegłego, dotyczących okoliczności, że wycięte rośliny były drzewami. Z tych względów nadal podnoszone przez skarżącą Spółdzielnię wątpliwości co do tego, czy opinia wydana przez biegłego jest wystarczającą dla ustalenia faktu, że ścięte rośliny były drzewami, czy krzewami nie mogą być przedmiotem merytorycznego rozstrzygnięcia zarówno przez organy administracyjne, jak i Sąd Administracyjny dokonujący kontroli opartej na kryterium zgodności z prawem. Sąd Administracyjny wcześniej badający decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] brał bowiem pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne i prawne, które mogły mieć wpływ na ocenę zgodności decyzji z prawem. Wobec powyższego kontroli sądowej podlegają w zasadzie, poza naruszeniami skutkującymi stwierdzeniem nieważności, kwestie objęte wytycznymi Sądu Administracyjnego zawartymi w uzasadnieniu wyroku z dnia 26 października 2006r. W ocenie Sądu organy administracji po ponownym rozpoznaniu sprawy w oparciu o uzupełniającą opinię biegłego słusznie uznały, że trzmielina europejska ma podobną wartość przyrodniczą jak rodzaje i gatunki drzew wskazane pod pozycją 2 tabeli stanowiącej załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 maja 2003r. w sprawie jednostkowych stawek kar za usuwanie drzew (k. 55 akt adm. I instancji). Organy prawidłowo podkreślały, że ekspertyza biegłego zawierała logiczny wywód, znajdujący potwierdzenie w innych dowodach i w związku z tym została uznana za wiarygodny element materiału dowodowego. Podnoszone przez skarżącą Spółdzielnię zarzuty uznać należy za polemikę z ustaleniami Prezydenta Miasta oraz Kolegium Odwoławczego i to w kwestii objętej oceną prawną i wskazaniami wyrażonymi w orzeczeniu Sądu z dnia 26 października 2006r. Wobec tego skarżąca nie zdołała skutecznie ich zakwestionować. Nie znalazły także potwierdzenia zarzuty skarżącej dotyczące naruszenia art. 7 kpa, art. 8 kpa i art. 77 kpa. Prezydent Miasta miał więc podstawy ku temu by przyjąć, iż za usunięcie trzmieliny zastosować należy jednostkową stawkę w wysokości 112 zł. Stawka jednostkowa za wycięcie bzu czarnego wynosi natomiast 91 zł za 1 cm obwodu pnia. Na podstawie art. 47k i art. 47l ust. 1 i 4 ustawy o ochronie przyrody oraz §1, §2 i §3 rozporządzenia w sprawie jednolitych stawek kar za usuwanie drzew prawidłowo ustalono karę za wycięcie bez zezwolenia bzu czarnego i trzmieliny europejskiej z terenu osiedla mieszkaniowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny działając w oparciu o przepis art. 135 p.p.s.a. nie dopatrzył się również innych uchybień procesowych mogących stanowić podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji Kolegium Odwoławczego, czy też poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta. W tym stanie rzeczy Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. /-/ E.Brychcy /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ J.Szaniecka MK