II SA/Po 404/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2009r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) nr (...) w przedmiocie cofnięcia prawa jazdy; I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. przyznaje adwokatowi G. G. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu kwotę (...)zł (...) – w tym (...) zł (...) tytułem podatku od towarów i usług – oraz kwotę 17,- zł (siedemnaście) tytułem opłaty od pełnomocnictwa, III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ E.Podrazik /-/ A.Łaskarzewska /-/ W.Batorowicz Decyzją z dnia (...) lutego 2009 r. (...), wydaną na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz.U z 2005 r. nr 108, poz. 908 z późn. zm.), Starosta P. cofnął J. K. uprawnienia do kierowania pojazdami kat. B i zobowiązał go do natychmiastowego zawrotu prawa jazdy kat. B nr (...) seria i nr druku: (...), wydanego w dniu (...) marca 2000 r. przez ten organ. Ponadto na podstawie art. 108 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego Starosta nadał tej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu organ wskazał, iż w dniu (...) stycznia 2008 r. została wydana przez ten organ decyzja o skierowaniu J. K. na badania lekarskie do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy; badania te należało wykonać w terminie 30 dni od daty otrzymania decyzji i dostarczyć oryginał orzeczenia do Wydziału Komunikacji Starostwa Powiatowego w P. Dalej organ zauważył, iż do dnia wydania niniejszej decyzji J. K. nie dostarczył organowi powyższego orzeczenia. W tym stanie rzeczy organ uznał za uzasadnione cofnięcie stronie uprawnienia do kierowania pojazdami. Nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności organ uzasadnił, wskazując na ochronę zdrowia i życia ludzkiego. Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się J. K., który w odwołaniu podniósł, iż nie spowodował nigdy żadnego wypadku ani kolizji drogowej, nie został też ukarany mandatem za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Ponadto powołał się na orzeczenie Wojewódzkiego Centrum Medycyny Pracy potwierdzającego zdolność do kierowania pojazdami kategorii B. W związku z powyższym domagał się przywrócenia prawa jazdy i uchylenia zaskarżonej decyzji z dnia (...) lutego 2009 r. Do skargi załączył kserokopię orzeczenia lekarskiego nr (...) wyżej wymienionego ośrodka medycyny pracy z dnia (...) marca 2009 r. Decyzją z dnia (...) kwietnia 2009 r. (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w mocy zaskarżoną decyzję organu i instancji. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, iż z akt sprawy wynika, że do dnia (...) lutego 2009 r., tj. do dnia wydania zaskarżonej decyzji Starosty P., odwołujący nie poddał się badaniu lekarskiemu w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy. Organ odwoławczy powołując się na treść § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz.U. Nr 2, poz. 15) wskazał na wojewódzkie ośrodki medycyny pracy, jako placówki przeprowadzające badania lekarskie kierowców, którzy decyzją starosty zostali skierowani na badania w przypadkach nasuwających zastrzeżenia co do stanu ich zdrowia. Organ zauważył także, iż w aktach organu I instancji znajduje się orzeczenie lekarskie nr (...) z dnia (...) marca 2009 r., wydane przez Centrum Medycyny Pracy, w którym to orzeczeniu lekarz stwierdził u J. K. istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi, do których wymagane jest posiadanie prawa jazdy wszystkich kategorii, w tym kategorii B. Skargę na opisaną wyżej decyzję Kolegium wniósł J. K., który podniósł, że skutkiem wydanych decyzji jest pozbawienie go środków do życia, bowiem pozbawiono go pracy i chleba. W ocenie skarżącego nie było podstaw do kierowania go na kosztowne badania, a wskutek wydania tych aktów stał się on osobą bezrobotną i głoduje. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosło o oddalenie skargi. W piśmie procesowym z dnia (...) listopada 2009 r. pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, iż przyczyną niepoddania się przez skarżącego badaniom lekarskim w wyznaczonym ośrodku medycyny pracy był wysoki koszt tych badań, a nie obawa, że nie uzyska pozytywnego orzeczenia lekarskiego. Pełnomocnik zauważył, iż uprawniony lekarz A. K. w orzeczeniu z dnia (...) lutego 2008 r. stwierdził u skarżącego brak przeciwwskazań medycznych do kierowania pojazdami silnikowymi. Dalej pełnomocnik zawarł zarzuty dotyczące nieudzielenia przez organy administracji wsparcia skarżącemu, w tym pomocy społecznej przez gminę, co najprawdopodobniej pozwoliłoby skarżącemu na poddanie się badaniom, na które został skierowany. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże częściowo z innych przyczyn, niż podniesione w skardze. Sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Przeprowadzając taką kontrolę, sąd zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może więc dokonać oceny zaskarżonej decyzji także w innym zakresie niż ten, w jakim zakwestionowała decyzję strona skarżąca. Przechodząc do meritum sprawy należy w pierwszej kolejności wskazać na treść art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.), zgodnie z którym decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym wydaje starosta między innymi w razie niepoddania się badaniu lekarskiemu w trybie określonym w art. 124 ust. 1 pkt 3-5. Zgodnie zaś z treścią art. 124 ust. 1 pkt 4 tej ustawy badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu orzeczenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem podlega kierujący pojazdem skierowany decyzją starosty w przypadkach nasuwających zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że w niniejszej sprawie decyzją ostateczną Starosty P. z dnia (...) stycznia 2008 r. (...) skarżący został skierowany na takie badania, bowiem rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia (...) marca 2008 r. Dla zastosowania zatem przepisu art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. b powołanej ustawy konieczne jest wcześniejsze ustalenie, czy strona wywiązała się z obowiązku nałożonego na nią ostatecznym skierowaniem na przedmiotowe badania. Nie ulega wątpliwości, że w dniu wydawania decyzji przez organ I instancji strona nie poddała się we właściwej jednostce stosownym badaniom. Okoliczność ta nie jest zresztą przez stronę kwestionowana. Natomiast, jak wynika z akt sprawy, strona została poddana badaniu lekarskiemu w dniu (...) marca 2009 r., a zatem już po wydaniu decyzji organu I instancji będącej przedmiotem odwołania. Skarżący wprawdzie odwołał się od orzeczenia nr (...) z dnia (...) marca 2009 r. Centrum Medycyny Pracy do Instytutu Medycyny Pracy, co jednak nie prowadzi do zakwestionowania wniosku, iż przed wydaniem decyzji przez organ II instancji strona poddała się badaniu, którego dotyczyła decyzja z dnia (...) stycznia 2008 r. W doktrynie i orzecznictwie prawa administracyjnego powszechnie prezentowany jest pogląd, iż organ wydający decyzję administracyjną jest obowiązany uwzględnić stan faktyczny istniejący w chwili wydania decyzji. Odnosi się to nie tylko do organu orzekającego w I instancji, ale również do organu wydającego decyzję w postępowaniu odwoławczym, bowiem decyzja organu II instancji jest takim samym aktem stosowania prawa, jak decyzja organu I instancji, a działanie organu odwoławczego co do zasady nie ma charakteru kontrolnego, ale jest działaniem merytorycznym, równoważnym działaniu organu I instancji, zaś cel kontrolny decyzji organu odwoławczego tylko uzupełnia cel merytoryczny (por.: wyrok WSA w Lublinie z dnia 11 lipca 2008 r., I SA/Lu 290/08, LEX nr 489246; wyrok WSA w Krakowie z dnia 30 lipca 2008 r., II SA/Kr 414/07, LEX nr 499884). Art. 138 Kodeksu postępowania administracyjnego ukształtował też postępowanie przed organem odwoławczym jako postępowanie merytoryczne. Do postępowania tego mają odpowiednie zastosowanie przepisy o postępowaniu przed organami I instancji (art. 140 Kodeksu). Z tych też przyczyn organ odwoławczy jest obowiązany uwzględnić zmiany stanu faktycznego, jakie zaszły w sprawie w okresie między dniem wydania decyzji przez organ I instancji a dniem orzekania przez organ II instancji. Pogląd taki znajduje potwierdzenie między innymi w wyroku NSA z dnia 8 lutego 1994 r., SA/Wr 1891/93 (publ. ONSA 1995/2/64, powołany w wyroku WSA w Łodzi z dnia 28 sierpnia 2008 r., III SA/Łd 66/08, dostępnym w Centralnej Bazie Orzeczeń pod adresem: http://nsa.orzeczenia.gov.pl). Nie ulega zatem wątpliwości, iż organ odwoławczy wprawdzie zauważył, iż skarżący poddał się badaniu po wydaniu decyzji objętej odwołaniem, jednak nie uwzględnił konsekwencji zmiany stanu faktycznego sprawy, jaka zaszła w toku postępowania. Przedmiotem postępowania toczącego się przed Starostą P., a następnie przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym była kwestia cofnięcia J. K. uprawnień do kierowania pojazdami ze względu na niepoddanie się przez niego badaniu lekarskiemu. Stosownie do treści art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której stanowi art. 105 § 1, oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Bezprzedmiotowość postępowania wynikać może z różnych przyczyn, tak podmiotowych jak i przedmiotowych, które mogą powstać na skutek zaistnienia faktów naturalnych lub na skutek zdarzeń prawnych. W sytuacji, gdy skarżący poddał się stosownemu badaniu, odpadła przesłanka wydania rozstrzygnięcia we wskazanym wyżej zakresie. Innymi słowy, w toku postępowania zaistniała taka okoliczność faktyczna, która spowodowała, że brak jest przedmiotu materialnego stosunku prawnego. W świetle powyższych rozważań uznać należy, iż Kolegium nie uwzględniło konsekwencji dostrzeżonej zmiany stanu faktycznego, jakie zaszły po wydaniu decyzji w I instancji a datą orzekania przez organ odwoławczy. Tym samym naruszono przepisy postępowania, tj. art. 7 i art. 77 § 1 kpa, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stad też konieczne okazało się uchylenie przez Sąd zaskarżonej decyzji kolegium. Ponownie rozpatrując sprawę organ odwoławczy uwzględni stan faktyczny istniejący w dacie wydawania przez niego rozstrzygnięcia w postępowaniu odwoławczym. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w pkt I i III wyroku. O kosztach postępowania – zastępstwa procesowego strony przez pełnomocnika z urzędu – Sąd rozstrzygnął w oparciu o art. 200 powołanej ustawy i § 2 ust. 1-3, § 3 ust. 1, § 4 ust. 1 i § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.). /-/ E. Podrazik /-/ A. Łaskarzewska /-/ W. Batorowicz