II SA/Po 412/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 czerwca 2021 r. wniosku pełnomocnika M. K. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Prezesa Sądu z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej postanawia przywrócić termin do wniesienia skargi. /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak Wskazaną w rubrum postanowienia decyzją Prezes Sądu utrzymał w mocy decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w P.. Decyzja organu II instancji została doręczona M. K. (zwanemu dalej "Skarżącym") w dniu [...] stycznia 2021 r. Dnia [...] lutego 2021 r. Skarżący złożył do tut. Sądu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2021 r., sygn. akt II SPP/Po [...] starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu zwolnił Skarżącego od kosztów sądowych oraz ustanowił dla niego adwokata wskazanego przez Okręgową Radę Adwokacką w P.. Pełnomocnik Skarżącego – ad G. został powiadomiony o fakcie ustanowienia go pełnomocnikiem z urzędu w dniu [...] marca 2021 r. Pismem z dnia [...] kwietnia 2021 r. pełnomocnik Skarżącego złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Prezesa Sądu wraz ze skargą. W uzasadnieniu wniosku podano, że pełnomocnik dowiedział się o sprawie Skarżącego w dniu [...] kwietnia 2021 r., jednakże nie wiedział co jest przedmiotem postępowania. Jak wskazano, pełnomocnik zapoznał się z aktami sprawy w siedzibie Sądu Okręgowego w P. dopiero w dniu [...] kwietnia 2021 r. S. wniosek o przywrócenie terminu w dniu [...] kwietnia 2021 r. dochował siedmiodniowego terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 i 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Pismem z dnia [...] maja 2021 r. Prezes Sądu przekazał wniosek, skargę, akta sprawy oraz odpowiedź na skargę, w której wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że w rozpoznawanej sprawie skarga została wniesiona z uchybieniem 30-dniowego terminu na jej złożenie i jest to okoliczność bezsporna. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zmianami, zwanej dalej "p.p.s.a.") jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w terminie siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w jego uchybieniu. Przy czym równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Dodatkowo należy mieć na względzie także treść art. 243 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym: "Prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Wniosek ten wolny jest od opłat sądowych." W kontekście powyższych przesłanek uzasadniających przywrócenie terminu wskazać trzeba, że zgodnie z konstytucyjnym prawem do sądu (art. 45 Konstytucji RP) nikt nie może doznawać przeszkód w zakresie udziału w postępowaniu sądowym, w którym orzeka się o sytuacji prawnej strony. Zamysłem prawodawcy konstytucyjnego było umożliwienie skutecznej ochrony swoich praw każdej stronie postępowania sądowego. Ta okoliczność stanowi ratio legis dla ustanowienia instytucji pomocy prawnej. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy należy uznać, że zostały spełnione wszystkie przesłanki uzasadniające przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Uchybienie 30-dniowego terminu nastąpiło w związku ze złożeniem wniosku o przyznanie prawa pomocy. Pomimo wiedzy Skarżącego o terminie do wniesienia skargi, nie wniesiono jej z uwagi na oczekiwanie na rozstrzygnięcie w sprawie prawa pomocy. Tej okoliczności nie należy traktować jako winy Skarżącego w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Zgodnie z powołanym już art. 243 § 1 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy może być złożony także przed wszczęciem postępowania sądowego. W takiej sytuacji uznanie, że Skarżący ponosi winę w zakresie uchybienia terminowi skargi do tut. Sądu, wypaczałoby istotę prawa pomocy. Chociaż rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy nie ma wpływu na termin wniesienia skargi, to jednak dopiero ustanowienie pełnomocnika z urzędu i zapoznanie się przez niego z aktami sprawy daje rzeczywistą możliwość wniesienia skargi (zob. postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 18 sierpnia 2020 r., sygn. akt II SA/Po 218/20, postanowienie NSA z dnia 26 kwietnia 2013 r., sygn. akt II FSK 435/13, orzeczenia dostępne na stronie: https://cbois.nsa.gov.pl – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Powyższe dowodzi, iż nie było winy Skarżącego, jak i jego pełnomocnika, w zakresie uchybienia terminowi do wniesienia skargi (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Ponadto należy wskazać, że pełnomocnik skarżącego dopełnił obowiązku złożenia wniosku o przywrócenie terminu wraz ze skargą w terminie siedmiodniowym (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Pełnomocnik Skarżącego zapoznał się z aktami sprawy w dniu [...] kwietnia 2021r. i podjął działania mające na celu ochronę interesu prawnego Skarżącego. Dołączona do akt sprawy koperta (k. 29 akt sądowych) jest opatrzona stemplem pocztowym, z którego wynika, iż pismo zostało nadane w dniu [...] kwietnia 2021 r. do Prezesa Sądu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). Tym samym spełniono obowiązek złożenia wniosku za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi (art. 87 § 3 p.p.s.a.). Wobec kumulatywnego spełnienia przesłanek do przywrócenia terminu do wniesienia skargi, Sąd na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak