II SA/Po 4141/01
WyrokWSA w Poznaniu2004-04-29
Skład orzekający: Paweł Miładowski, Rafał Batorowicz, Lilianna Drewniak–Żaba
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wspólne zamieszkiwanie z braćmi, wspólne korzystanie ze sprzętu domowego i gotowanie posiłków przez jednego z braci w zamian za obiad, jest wystarczające do uznania prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej?Ratio decidendi
Wspólne zamieszkiwanie z braćmi, wspólne korzystanie ze sprzętu domowego oraz gotowanie posiłków przez jednego z braci w zamian za obiad nie jest wystarczające do uznania prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej. Ustawa wymaga spełnienia łącznie przesłanek wspólnego zamieszkiwania i gospodarowania, a samo wspólne korzystanie z urządzeń domowych nie dowodzi prowadzenia wspólnego gospodarstwa.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji o wstrzymaniu wypłaty zasiłku stałego wyrównawczego dla K. P. z powodu braku dokumentów do ustalenia sytuacji materialnej rodziny. Organy uznały, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z braćmi, co wymagało ustalenia dochodu rodziny. Skarżący zarzucił, że decyzja jest krzywdząca i zawiera nieprawdziwe fakty, twierdząc, że prowadzi odrębne gospodarstwo, mimo wspólnego zamieszkiwania z braćmi. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. Zasądzono od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na rzecz K. P. zwrot kosztów postępowania. Określono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski Sędziowie Sędzia NSA Rafał Batorowicz As. Sąd. Lilianna Drewniak–Żaba(spr) Protokolant referent-stażysta Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi K. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego wyrównawczego; I. uchyla zaskarżoną decyzje oraz poprzedzająca ją decyzję Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia [...] r. nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz K. P. [...] zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/L.Drewniak-Żaba /-/P.Miładowski /-/R.Batorowicz
II SA/Po 4141/01
U Z A S A D N I E N I E
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Kierownik Miejsko Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. działając na podstawie art. 1 ust. 3, art. 2 a ust. 1 pkt 1, 2. 2 a, art. 27 ust. 4 pkt 2, ust. 43 ust. 1, 2a, 3b i 6, art. 45 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2001 r. Nr 72, poz. 748) wstrzymał K.P. z dniem [...] r. wypłatę zasiłku stałego wyrównawczego, przyznanego decyzją z dnia [...] r. z powodu braku dokumentów do ustalenia sytuacji materialnej rodziny.
W uzasadnieniu decyzji podano, że w związku ze złożonym przez [...] wnioskiem o waloryzację pobieranego zasiłku stałego wyrównawczego przeprowadzono wywiad kontrolny i przesłuchano stronę.
Ustalono, że [...] prowadzi wspólne gospodarstwo z braćmi J. i Z. o czym świadczą okoliczności, że oni zamieszkują oni razem, mają wspólną kuchnię i sprzęty gospodarstwa domowego. W lodówce znajdują się wspólne artykuły żywnościowe, bez ich podziału. Zakupy dokonuje ten z braci, który ma pieniądze. [...] dokłada do kosztów związanych z utrzymaniem mieszkania w 1/3 części. Gotuje obiady dla wszystkich.
W związku z powyższym organ zobowiązany był ustalić sytuację materialną rodziny, jednak z uwagi na niemożność jej wykazania i wyliczenia osiąganych dochodów, które są niezbędne do wyliczenia zasiłku, należało orzec o wstrzymaniu wypłaty zasiłku stałego wyrównawczego.
W odwołaniu [...] zarzucił, iż decyzja ta jest dla niego krzywdząca i podano w niej jak to określił – nieprawdziwe fakty.
Wielokrotnie oświadczał, iż prowadzi indywidualne gospodarstwo. Nieprawdą jest, że Ośrodek Pomocy nie posiada dokumentów niezbędnych do ustalenia sytuacji materialnej. Nie posiada źródła dochodów, ma ustalony wmiarkowany stopień niepełnosprawności. Wspólne zamieszkiwanie z braćmi nie świadczy o prowadzeniu wspólnego gospodarstwa. Utrzymuje się sam. Dokłada do opłat mieszkaniowych, wykupuje sobie leki oraz opał na zimę. Kiedy nie ma pieniędzy w zamian za ugotowanie posiłku dla brata otrzymuje od niego obiad.
Ze względu na trudną sytuację materialną nie jest w stanie zakupić osobnej lodówki i telewizora. Brat J. odmówił utrzymywania go. Nie okazał zaświadczeń o zarobkach, bo to nie on stara się o zasiłek.
Nieprawdą jest, że kiedyś podawał, że prowadzi wspólne gospodarstwo z braćmi.
Decyzją z dnia 2[...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 27 ust. 4, ust. 6 pkt 2, art. 2a, ust. 1 pkt 1, art. 43 ust. 5 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej utrzymało w mocy decyzję organu I instancji uznając, że brak jest podstaw do jej uchylenia.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący zarzucił, że zaskarżona decyzja narusza art. 27 ust. 4 i art. 30 oraz art. 2 ust. 1 i 3, art. 49b ust. 1, 2, 3 i art. 9 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Podniósł argumenty przytoczone w odwołaniu od decyzji. Ponownie podał, iż prowadzi odrębne gospodarstwo domowe, choć zamieszkuje w jednym mieszkaniu z dwoma braćmi.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Wstrzymując wypłatę zasiłku stałego wyrównawczego K.P. organy administracji państwowej przyjęły, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe razem z braćmi J. i Z. P.. To z kolei zobligowało do ustalenia dochodu w myśl art. 2 a ust. 1 pkt 2 a ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej.
Zarówno z pism procesowych, jak i wywiadu, a nadto z wcześniejszej rozpoznawanej przez Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w P. sprawy sygn. [...] jednoznacznie wynika, że mimo wspólnego zamieszkiwania z braćmi skarżący prowadzi odrębne gospodarstwo domowe.
W myśl art. 2 a ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej rodzinę stanowią osoby spokrewnione lub niespokrewnione, pozostające w faktycznym związku wspólnie zamieszkujące i gospodarujące.
Udowodnienia zatem wymaga fakt nie tylko wspólnego zamieszkiwania, ale również gospodarowania, albowiem przesłanki te muszą być spełnione łącznie, aby można było mówić o "rodzinie" w kontekście ustawy o pomocy społecznej (wide wyrok NSA z 17 marca 1998 r. sygn. I SA 1995/97 LEX m45807). Wspólne korzystanie ze sprzętu domowego przez braci czy też gotowanie posiłku przez skarżącego w zamian za obiad nie jest wystarczające do uznania, że skarżący prowadzi z braćmi wspólne gospodarstwo domowe.
W przedstawionej sytuacji istotną wadą postępowania administracyjnego z punktu widzenia art. 7, 77 § 1 i 107 § 1 kpa było zaniechanie oceny twierdzeń skarżącego, oraz przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków J. i Z. P..
Z wymienionych powodów uchylono obie zapadłe w sprawie decyzje na podstawie art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271). O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 u.p.s.a.
Ponieważ w sprawie niniejszej skarga została uwzględniona – należało orzec na podstawie art. 152 u.p.s.a. o niemożności wykonania zaskarżonej decyzji.
W trakcie ponownego rozpatrywania sprawy konieczne będzie uzupełnienie postępowania dowodowego poprzez przesłuchanie braci skarżącego na okoliczność prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego, a następnie dokonanie pełnej oceny podnoszonych i udowadnianych przez skarżącego okoliczności dotyczących odrębnie prowadzonego gospodarstwa domowego.
/-/L.Drewniak-Żaba /-/P.Miładowski /-/R.Batorowicz
KB/
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło