II SA/Po 415/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga (spr.) Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 listopada 2009 r. sprawy ze skargi M. F. przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w P. H. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [..] 2009 roku Nr [..] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie prawa jazdy I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty O. z dnia [..] 2009 roku Nr [..], II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ B.Drzazga /-/ E. Brychcy /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak W dniu 5 grudnia 2008r. Prokurator Prokuratury Okręgowej w O. W. wniósł sprzeciw od ostatecznej decyzji Starosty O. z dnia [...] lipca 2006r. w sprawie wydania M. F. prawa jazdy kategorii B nr druku [...], zarzucając wskazanej decyzji, iż wydana została w wyniku popełnienia przez M. F. przestępstwa z art. 229 § 1 kk, a okoliczność ta nie była znana organowi w chwili wydania decyzji. W uzasadnieniu sprzeciwu Prokurator wskazał, że prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w O.W. z 11 października 2007r. sygn. [...] M. F. uznana została winną zarzucanego jej czynu polegającego na tym, że w nieustalonym dniu w okresie od 2 czerwca 2006r. do 17 lipca 2006. w O. W. i K. w celu uzyskania pozytywnego egzaminu praktycznego na prawo jazdy udzieliła korzyści majątkowej w kwocie co najmniej [...] zł nieustalonemu egzaminatorowi z Wojewódzkiego Ośrodka Ruchu drogowego w K., w zamian za zapewnienie pozytywnego zdania egzaminu na prawo jazdy kategorii "B", w ten sposób, że wymienioną kwotę przekazała pośrednikowi M.B. wiedząc, iż część z tych pieniędzy zostanie przekazana wyżej wymienionemu egzaminatorowi, a który to egzamin faktycznie zakończony został wynikiem pozytywnym w dniu 17 lipca 2006r. W związku z powyższym zdaniem Prokuratora, postępowanie w sprawie wydania prawa jazdy winno być wznowione, a umiejętności praktyczne M. F. do kierowania pojazdami poddane ponownej weryfikacji. Nie może bowiem pozostawać w obrocie prawnym decyzja o wydaniu prawa jazdy osobie, która uprawnienia do tego dokumentu uzyskała w wyniku popełnienia przestępstwa. Starosta O. postanowieniem z dnia [...] grudnia Nr [...] na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 oraz art. 151 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 200r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) postanowił wznowić z urzędu postępowanie w sprawie ostatecznej decyzji Starosty O. z dnia [...] lipca 2006r., dotyczącej wydania M. F. prawa jazdy kat. B. Następnie decyzją z dnia [...] stycznia 2009r. Nr [...] w oparciu o przepisy art. 145 § 1 pkt 5 oraz art. 151 § 1 pkt 2 kpa w związku z art. 90 ust. 1 oraz art. 97 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) uchylił własną decyzję z [...] lipca 2006r. w sprawie wydania M. F. prawa jazdy kat. B oraz odmówił wydania M. F. wydania prawa jazdy kat. B. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż decyzją z dnia [...] lipca 2006r. wydał M. F. prawo jazdy kat. B w związku z otrzymanymi z Wojewódzkiego Ośrodka Ruchu Drogowego w K. dokumentami po zdanym przez nią w dniu 17 lipca 2006r.z wynikiem pozytywnym egzaminie państwowym. Zgodnie z art. 90 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym prawo jazdy otrzymuje osoba, jeżeli: 1) osiągnęła wymagany dla danej kategorii wiek; 2) uzyskała orzeczenie lekarskie o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem i orzeczenie psychologiczne o braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem, o ile jest ono wymagane; 3) odbyła wymagane dla danej kategorii szkolenie; 4) zdała z wynikiem pozytywnym egzamin państwowy wymagany dla danej kategorii; 5) przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez co najmniej 185 dni w każdym roku kalendarzowym ze względu na swoje więzi osobiste lub zawodowe albo przedstawi zaświadczenie, że studiuje od co najmniej sześciu miesięcy. Z dołączonego przez Prokuratora Prokuratury Okręgowej w O. W. do sprzeciwu wyroku Sądu Rejonowego w O.W. z dnia 11 października 2007r. wynika, że M. F. została uznana winną zarzucanego jej czynu, tj. wręczenia korzyści majątkowej w zamian za pytywany wynik egzaminu państwowego na prawo jazdy kat. B. Oznacza to, że decyzja z [...] lipca 2006r. została wydana w wyniku popełnienia przez M. F. przestępstwa z art. 229 § 1 kk, a okoliczność ta nie była znana organowi w chwili jej wydania. M. F. wniosła odwołanie od powyższej decyzji, zarzucając naruszenie przy jej wydaniu przepisów art. 145 § 1 pkt 5 kpa i art. 151 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 90 ust. 1 oraz art. 97 ust. 1 Prawa o ruchu drogowym poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że popełniony przez nią czyn określony w art. 229 § 1 kk miał związek z pozytywnym zdaniem egzaminu. Podnosząc powołane zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania, przeprowadzenie dowodu z dokumentów egzaminacyjnych odwołującej na prawo jazdy oraz przesłuchania egzaminatorów egzaminujących odwołującą w dniu 17 lipca 2996r., a także przeprowadzenie dowodu z przesłuchania stron. M. F. uzasadniając odwołanie podniosła, iż po przekazaniu korzyści majątkowej do egzaminu przystąpiła i zdała go w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego w K. przed egzaminatorami, których ani wcześniej, ani później nie znała. Wątpliwości nie budzi też wiarygodność dokumentów z tegoż egzaminu. Podniosła, iż prokurator mógł przed Sądem Rejonowym w O. W. w wymienionej wyżej sprawie wnioskować o karę dodatkową w postaci orzeczenia środka karnego, gdyby istniały podstawy do uznania, że odwołująca za wręczoną korzyść majątkową uzyskała prawo jazdy, pomimo niezdania egzaminu. Ponadto podniosła, iż Prokurator wniósł sprzeciw dopiero po upływie ponad roku od uprawomocnienia się wyroku, chociaż wiedział o wydanym odwołującej prawie jazdy. Odwołująca się podała, że znalazła się w gronie osób, które wywarły na nią presję i dlatego wręczyła M.B. [...] zł. Nie wiadomo jednak, czy ten przekazał egzaminatorom jakąkolwiek korzyść, czy zagarnął pieniądze te dla siebie. Nie ustalono bowiem, ani nie udowodniono, by którykolwiek z egzaminatorów, którzy egzaminowali odwołującą otrzymali jakąkolwiek korzyść majątkową. Nie ma więc żadnego związku przyczynowego pomiędzy wręczoną korzyścią pośrednikowi, a wynikiem egzaminu. M. F. zaznaczyła, że przystąpiła do egzaminu, który był monitorowany i zdała go. Zgodnie zaś z art. 90 ust. 1 pkt 4 Prawa o ruchu drogowym prawo jazdy otrzymuje osoba, która zdała z wynikiem pozytywnym egzamin państwowy w danej kategorii. Tym samym zdaniem odwołującej brak jest podstaw do kwestionowaniu decyzji o wydaniu prawa jazdy. Ponadto organ miał możliwość weryfikacji kart egzaminacyjnych, lecz wydając prawo jazdy nie dopatrzył się żadnych nieprawidłowości. Na marginesie odwołująca podała, że od przeszło dwóch lata posiada prawo jazdy i w okresie tym nie naruszyła przepisów o ruchu drogowym, nie spowodowała żadnej kolizji, ani wykroczenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] kwietnia 2009r. Nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając rozstrzygnięcie zauważono, że w toku prowadzonego przez Prokuratora Prokuratury Okręgowej w O. Wl. śledztwa zakończonego wyrokiem Sądu Rejonowego z 11 października 2007r. M. F. przed terminem egzaminu na prawo jazdy (w okresie od 2 czerwca do 17 lipca 2006r.) zwróciła się do jednego z instruktorów o pomoc w przekazaniu łapówki egzaminatorowi w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego w K . Po uzgodnieniu szczegółów, po zdanym egzaminie odwołująca wręczyła egzaminującemu za pośrednictwem instruktora nauki jazdy kwotę [...] zł. Skoro zaś Sąd Rejonowy w O.W. wspomnianym wyrokiem uznał M. F. winną udzielenia korzyści majątkowej nieustalonemu egzaminatorowi celem uzyskania pozytywnego wyniku egzaminu praktycznego na prawo jazdy należało uznać, że czyn ten (przestępstwo) miał zasadniczy wpływ na spełnienie warunku zawartego w art. 90 ust. 1 pkt 4 Prawa o ruchu drogowym. W ocenie Kolegium ujawnienie przez Prokuratora oraz uznanie przez Sąd M. F. winnej popełnienia wyżej opisanego przestępstwa jest zaś równoznaczne ze stwierdzeniem nowej okoliczności faktycznej w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 kpa. M. F. wniosła skargę na powyższą decyzję organu odwoławczego podnosząc zarzuty tożsame z powołanymi w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Ponadto zarzuciła Kolegium naruszenie prawa procesowego poprzez zaniechanie przeprowadzenia rozprawy i przesłuchania skarżącej, egzaminatorów oraz przeprowadzenia dowodu z dokumentów egzaminacyjnych z dnia 17 lipca 2006r. i akt sprawy sądowej sygn. [...] na okoliczność, iż czyn skarżącej należy ocenić jako usiłowanie nieudolne i bez związku z wynikiem egzaminu. W uzasadnieniu skargi powtórzono argumentację zawartą w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Na rozprawie prokurator wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, podnosząc że organ przed merytorycznym rozpoznaniem sprzeciwu winien był wnieść do Marszałka Wielkopolskiego o unieważnienie egzaminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się uzasadniona. W ocenie Sądu rację ma skarżąca twierdząc, że organy obu instancji dokonały błędnej wykładni przepisu art. 90 ust. 1 pkt 4 Prawa o ruchu drogowym, a przez to niesłusznie uznały, że skazanie jej wyrokiem Sądu Rejonowego w O.W. z 10 października 2007r. sygn. [...] za czyn polegający na udzieleniu korzyści majątkowej w kwocie [...] zł nieustalonemu egzaminatorowi w zamian za zapewnienie pozytywnego wyniku egzaminu na prawo jazdy kat. B, oznacza, że skarżąca w myśl powołanego przepisu nie zdała z wynikiem pozytywnym wymaganego egzaminu państwowego. Zważyć należy, iż zgodnie z przepisem art. 90 ust. 1 pkt 4 Prawa o ruchu drogowym jedną z przesłanek wymaganych do uzyskania prawa jazdy jest zdanie z wynikiem pozytywnym egzaminu państwowego wymaganego dla danej kategorii. Tym samym, aby móc w postępowaniu o wznowienie postępowania o wydanie prawa jazdy stwierdzić, że przesłanka ta nie została spełniona należało dowieść, że strona nie zdała z wynikiem pozytywnym egzaminu dla danej kategorii. W niniejszej sprawie bezsporne jest, że skarżąca w dniu 28 lutego 2006r. zdała teoretyczny egzamin na prawo jazdy kat. B. W tym samym dniu oraz kolejno 28 marca, 25 kwietnia, 26 maja i 21 czerwca 2006r. skarżąca nie zdała jednak egzaminu praktycznego. Udało jej się to dopiero w dniu 17 lipca 2006r. W konsekwencji w dniu [...] lipca 2006r. Starosta O. wydał decyzję przyznającą skarżącej prawo jazdy kat. B. W dniu [...] października 2007r. Sąd Rejonowy w O. W.wydał wyrok (sygn. II K 266/07), którym uznał M. F. winną popełnienia czynu polegającego na tym, że w nieustalonym dniu w okresie od 2 czerwca 2006r. do 17 lipca 2006r. w O. W. i K., udzieliła korzyści majątkowej w kwocie co najmniej [...] zł nieustalonemu egzaminatorowi z Wojewódzkiego Ośrodka Ruchu Drogowego w K. w zamian za zapewnienie pozytywnego wyniku egzaminu na prawo jazdy kat. B w ten sposób, że wymienioną kwotę przekazała pośrednikowi M.B. wiedząc, iż część z tych pieniędzy zostanie przekazana egzaminatorowi, a który to egzamin faktycznie zakończony został wynikiem pozytywnym w dniu 17 lipca 2006r. Zważywszy na przepis art. 11 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., ustalenia powyższego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą tutejszy Sąd. Stwierdzić jednak należy, że w wyroku tym Sąd Rejonowy w O. W. uznał jedynie, że skarżąca udzieliła korzyści majątkowej pośrednikowi M. B. w celu uzyskania pozytywnego wyniku z egzaminu praktycznego na prawo jazdy. Sąd ten nie stwierdził jednak, czy udzielenie przez skarżącą korzyści majątkowej faktycznie zadecydowało o pozytywnym wyniku egzaminu z dnia 17 lipca 2006r. Jak trafnie podnosi skarżąca, nie ustalono bowiem, czy udzielona pośrednikowi korzyść majątkowa w kwocie [...] zł została przekazana egzaminatorowi. Sąd zaznaczył zaś, że skarżąca udzieliła korzyści tej "nieustalonemu egzaminatorowi". Mając na względzie powyższe, w oparciu o powołany wyrok Sądu Rejonowego w O. W. nie sposób stwierdzić, czy rzeczywiście egzaminator egzaminujący skarżącą w dniu 17 lipca 2006r. ( wymieniony z imienia i nazwiska na formularzu przebiegu egzaminu ) umożliwił jej zdanie egzaminu li tylko ze względu na udzieloną mu korzyść majątkową. Zdaniem Sądu błędem było zatem uznanie przez organy obu instancji, że samo udzielenie przez skarżącą korzyści majątkowej pośrednikowi zapewniającemu ją o pozytywnym wyniku egzaminu praktycznego na prawo jazdy oznaczało, że egzamin ten nie został zdany prawidłowo. Sąd nie podzielił poglądu prokuratora, że organy winny przed rozpatrzeniem sprawy wnieść o unieważnienie egzaminu do Marszałka Wielkopolskiego na podstawie art. 112 ustawy Prawo o ruchu drogowym. W myśl art. 112 ust. 1 powołanej ustawy nadzór nad przeprowadzaniem egzaminów państwowych sprawuje marszałek województwa. Organ sprawujący nadzór może w szczególności: 1) kontrolować dokumentację i działalność związaną z egzaminowaniem; 2) przerwać lub unieważnić egzamin państwowy prowadzony niezgodnie z przepisami; 3) w razie stwierdzenia rażących uchybień zawiesić działalność odpowiedniej jednostki w zakresie prowadzenia egzaminów państwowych - do czasu usunięcia uchybień; 4) w uzasadnionych przypadkach skierować egzaminatora na egzamin, o którym mowa w art. 110 ust. 1 pkt 8 (art. 112 ust. 2). Z przepisu art. 112 ust. 2 pkt 2 Prawa o ruchu drogowym wynika jasno, że jeżeli okaże się, że egzamin na prawo został przeprowadzony niezgodnie z przepisami marszałek województwa w ramach czynności nadzorczych może egzamin ten unieważnić (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 11 marca 2009r., sygn. akt III SA/Łd 651/08, dostępny na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z taką sytuacją mamy do czynienia wówczas, gdy egzaminator dopuści do egzaminu osobę, która zgłaszając się na egzamin zaproponowała mu przyjęcie korzyści majątkowej, ewentualnie wówczas, gdy egzaminator nie przerwie egzaminu, jeżeli osoba egzaminowana lub instruktor obecny na egzaminie zaproponował egzaminatorowi przyjęcie korzyści majątkowej. Zgodnie bowiem z § 30 ust. 3 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 października 2005r. w sprawie szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez kierujących pojazdami, instruktorów i egzaminatorów (Dz. U Nr 217, poz. 1834 ze zm.) egzaminator odmawia przeprowadzenia egzaminu, jeżeli osoba zgłaszająca się na egzamin zaproponowała mu przyjęcie korzyści majątkowej lub osobistej w zamian za uzyskanie pozytywnego wyniku egzaminu. Przyjmuje się wówczas, że osoba ta nie przystąpiła do egzaminu (§ 30 ust. 6 pkt 1 rozporządzenia). Z kolei w myśl przepisu § 30 ust. 4 pkt 6) rozporządzenia egzamin zostaje przerwany przez egzaminatora, jeżeli osoba egzaminowana lub instruktor obecny na egzaminie zaproponował egzaminatorowi przyjęcie korzyści majątkowej lub osobistej w zamian za uzyskanie pozytywnego wyniku egzaminu. W tej sytuacji uznaje się, że osoba egzaminowana uzyskała negatywny wynik egzaminu (§ 30 ust. 6 pkt 2 rozporządzenia). Zdaniem Sądu, treść powyższych przepisów wskazuje na to, że mają one na celu umożliwienie organowi nadzoru sprawowanie bieżącej kontroli przebiegu egzaminu i nie mogą być zastosowane w niniejszej sprawie ( por. wyrok WSA w Szczecinie IISA/Sz 1003/06 z dnia 3.04.2007r. i wyrok NSA w sprawie I OSK 1139/07 z dnia 6.08.2008r., R. Stefański, Prawo o ruchu drogowym. Komentarz, LEX, 2008, wyd. III). Mając na względzie powyższe stwierdzić należy, że jeżeli wskutek wyroku Sądu Rejonowego w O. W. z dnia 11 października 2007r. istniały przesłanki, by przypuszczać, że M. F. zdała egzamin praktyczny na prawo jazdy dzięki udzielonej egzaminatorowi korzyści majątkowej, to należało w pierwszej kolejności ustalić, czy prowadzone było postępowanie o unieważnienie egzaminu skarżącej z dnia 17 lipca 2006r., a jeśli tak jakim zakończyło się rozstrzygnięciem. Dopiero w sytuacji ustalenia, iż w obrocie prawnym istnieje ostateczna decyzja unieważniająca egzamin praktyczny skarżącej dopuszczalne byłoby uchylenie decyzji Starosty z [...] lipca 2006r. o wydaniu skarżącej prawa jazdy przyjmując, że w chwili jej wydania nie spełniała ona przesłanki określonej w art. 90 ust. 1 pkt 4 Prawa o ruchu drogowym. Zważywszy jednak, że organy tak I, jak i II instancji nie zbadały powyższych kwestii, naruszając tym samym przepisy postępowania – art. 7 i 77 § 1 kpa w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dopuściły się naruszenia przepisu art. 90 ust. 1 pkt 4 Prawa o ruchu drogowym Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku. Prowadząc ponownie postępowanie organy orzekające zobowiązane będą w oparciu o przepis art. 153 p.p.s.a. zastosować się do wytycznych wskazanych w niniejszym wyroku. O wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono mając na względzie przepis art. 152 p.p.s.a. /-/ B. Drzazga /-/ E. Brychcy /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak