II SA/Po 419/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 października 2013r. wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi K. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2012r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. /-/ K.Witkowicz-Grochowska Skarżący K. B. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że nie jest w stanie ponieść tych kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Obecnie utrzymuje się z prowadzonej działalności gospodarczej, z której średniomiesięczny dochód wynosi [...] zł. Oświadczył, że jest właścicielem nieruchomości lokalowej położonej w C. o powierzchni [...] m² oraz współwłaścicielem nieruchomości lokalowej położonej w S. w powierzchni [...] m². Jednak żadna z powyższych nieruchomości nie nadaje się do zamieszkania, gdyż są zniszczone, a skarżący nie posiada środków na ich remont. Nadto istnieje konflikt miedzy nim, a drugim współwłaścicielem nieruchomości położnej w S. Nie ma swobodnego wstępu na tą nieruchomość. Nadto oświadczył, że jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha, które wydzierżawił w zamian za uiszczanie podatków i ciężarów związanych z utrzymaniem przedmiotowej nieruchomości. Dopłaty pobiera dzierżawca. Oświadczył, że mieszka w przerobionym budynku gospodarczym, gdzie znajduje się jeden pokój, łazienka z toaletą o powierzchni [...] m². Nie posiada oszczędności, papierów wartościowych, czy lokat bankowych. Wskazał, że ponosi koszty utrzymania 16-letniego syna, z którym mieszka. Syn jest uczniem i nie posiada żadnych dochodów. Koszty utrzymania rodziny wynoszą miesięcznie [...] zł i składają się na nie koszty wyżywienia – [...] zł, utrzymania mieszkania – [...] zł, wyprawki szkolnej – [...] zł, środków czystości – [...] zł, odzieży i obuwia – [...] zł. Osiągany dochód nie pozwala na poczynienie oszczędności. W odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, w oparciu o przepis art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej "p.p.s.a.") skarżący powtórzył, że utrzymuje się jedynie z prowadzonej działalności gospodarczej – autokomisu. Syn, z którym mieszka nie uzyskuje żadnych dochodów. Dodał, że jest zobowiązany do płacenia renty alimentacyjnej na dwóch pozostałych synów, której nie uiszcza z uwagi na brak środków finansowych. Prowadzone jest postępowanie egzekucyjne z tego tytułu przeciwko skarżącemu. Nieruchomości, których jest właścicielem nie przynoszą skarżącemu dochodu, ale nie ponosi również kosztów ich utrzymania. Oświadczył, że dopłaty z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, jak również dopłaty z Agencji Rynku Rolnego wynoszą [...] zł – [...] zł rocznie i otrzymuje je skarżący, ale przekazuje dzierżawcy gruntu rolnego. Wskazał, że zagubił decyzje za 2012 i 2013r. Nadto podał, że nie posiada dokumentów związanych z poczynionymi wydatkami na utrzymania siebie i syna. Skarżący przedłożył: - kserokopię zeznania podatkowego za 2012r., z którego wynika, że uzyskał przychód z działalności gospodarczej w wysokości [...] zł oraz poniósł koszty w wysokości [...] zł co dało dochód w wysokości [...] zł., - zaświadczenie z urzędu skarbowego o uzyskanym w 2012r. dochodzie w wysokości [...] zł, - zaświadczenie z Banku PKO BP z którego wynika, że w okresie od 1 kwietnia 2013r. do 30 września 2013 wartość obrotów wynosiła [...] zł - obciążenia oraz [...] zł – uznania. Nadto w okresie ostatnich 6 miesięcy rachunek nie był obciążony z tytułu zajęć egzekucyjnych, skarżący nie posiadał lokat terminowych oraz kredytów, ani pożyczek w tym banku, - oświadczenie dzierżawcy, że uprawia od 1 września 2008r. do 2015r. na podstawie zawartej umowy dzierżawy nieruchomość rolną o powierzchni [...] m², utrzymuje ją w dobrej kulturze rolnej i w zamian płaci podatki i pobiera dopłaty od właściciela gruntu, dzierżawca nie uiszcza czynszu dzierżawnego, - oświadczenie skarżącego, że nie posiada innych dochodów, poza tymi które przedstawił w niniejszej sprawie. Ma na utrzymaniu trójkę dzieci i nie posiada rachunków za poniesione koszty. Przepis art. 246 §1 p.p.s.a. wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej (a taką osobą w niniejszej sprawie jest skarżący). W zakresie częściowym następuje ono, gdy osoba fizyczna wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznych kosztach bieżącego utrzymania jego oraz rodziny (art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a). Podzielić należy stanowisko ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, że instytucja prawa pomocy powinna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (por. postanowienie NSA z 21 grudnia 2006r., sygn. akt II FS 741/06). Należy, więc podkreślić, że ciężar wykazania występowania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na osobie składającej w tym przedmiocie wniosek. To z kolei oznacza, że taki wnioskodawca powinien poczynić wszelkie kroki mające na celu uzasadnienie i uprawdopodobnienie okoliczności, na które się powołuje, zaś uznanie, czy nastąpiło to w sposób dostateczny zostaje ocenione w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy. Dlatego instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Wnioskodawca winien, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, jest obiektywnie niemożliwe. Z zebranych w sprawie dokumentów wynika, że sytuacja rodzinna, majątkowa i finansowa wnioskodawcy nie uzasadnia stanowiska, że uiszczenie dalszych kosztów sądowych (100 zł opłaty od uzasadniania oraz ewentualnie 100 zł wpisu, jeżeli złoży skargę kasacyjną) spowoduje zachwianie sytuacji materialnej i bytowej w taki sposób, że skarżący nie będzie w stanie zapewnić sobie i rodzinie minimum warunków socjalnych. Skarżący prowadzi dochodową działalność gospodarczą, której roczny przychód w poprzednim roku obrotowym przekroczył [...] zł. z oświadczenia skarżącego wynika, że przychód ten pozwala na pokrycie wszystkich bieżących zobowiązań bez konieczności posiłkowania się pożyczkami, czy kredytami. Potwierdza to zaświadczenie z banku, zgodnie z którym saldo na rachunku bankowym skarżącego jest dodatnie i przekracza łączną wysokość kosztów sądowych w niniejszej sprawie. W tym miejscu należy zaznaczyć, że nawet ponoszenie straty z działalności gospodarczej nie jest wystarczającą przesłanką dla zwolnienia od kosztów sądowych. Z danych przedłożonych w sprawie wynika, że skarżący działalność nadal kontynuuje i brak jest informacji by utracił płynność finansową. Nie ma zatem podstaw do traktowania skarżącego w szczególny sposób w stosunku do innych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą. Ponoszenie nawet wysokich kosztów działalności gospodarczej jest konsekwencją jej wykonywania i samo ich istnienie nie powoduje w niniejszej sprawie nadzwyczajnych okoliczności, które mogłyby poczynić na tyle znaczny uszczerbek w majątku skarżącego, że uniemożliwiłoby uiszczenie kosztów sądowych. Nadto wskazać należy, że pomimo wezwania skarżący nie przedłożył deklaracji VAT wskazujących na wysokość przychodów podlegających temu opodatkowaniu, co przedstawia bieżącą sytuację prowadzonej działalności gospodarczej. Nadto nie przedłożył oświadczenia o posiadanych i użytkowanych samochodach, co także wskazuje na jego realne możliwości finansowe. Niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że brak współpracy strony ubiegającej się o skorzystanie z dobrodziejstwa prawa pomocy skutkuje negatywnymi konsekwencjami prowadzącymi do odmowy prawa pomocy (por. post. NSA z dnia 1 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 235/06; post. NSA z dnia 27 października 2011r., sygn. akt I GZ 170/11, www.cebois.nsa.gov.pl). Nadto zaznaczyć należy, że skarżący jest właścicielem i współwłaścicielem nieruchomości, co z zasady powoduje odmowę prawa pomocy z uwagi na możliwość dodatkowego zarobkowania poprzez jego wydzierżawienie lub sprzedaż. Skarżący wprawdzie oświadczył, że nieruchomości te nie przynoszą dochodu i jest skonfliktowany ze współwłaścicielem, to jednak nie ponosi też żadnych kosztów związanych z ich utrzymaniem, co nie obciąża jego budżetu domowego. W tym stanie rzeczy przyjąć zatem należy, że wnioskodawca nawet nie uprawdopodobnił, że nie ma obiektywnych możliwości poniesienia kosztów sądowych niniejszego postępowania bez uszczerbku w koniecznych kosztach bieżącego swojego utrzymania i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a). Wobec powyższego, na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 w zw. z art. 246 §1 pkt 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w postanowieniu. /-/ K.Witkowicz-Grochowska