II SA/Po 4341/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Małek Sędzia NSA Jolanta Szaniecka Asesor sąd. Karol Pawlicki /spr./ Protokolant Sekr.sąd. Katarzyna Bela po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 02 kwietnia 2004 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej w Poznaniu K.H. sprawy ze skargi K.W. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2001 r. Nr [...] w przedmiocie nakazania rozbiórki obiektu budowlanego; o d d a l a s k a r g ę /-/ K.Pawlicki /-/ St.Małek /-/ J.Szaniecka Decyzją z dnia [...] września 2001 r. o nr. [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał K.W. rozbiórkę części budynku zlokalizowanego na nieruchomości przy ul. [...] w P., rozbudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Budowa polegała na wykonaniu 3 ścian z bramą wjazdową i przykrycia dachem. W trakcie oględzin przeprowadzonych w dniach [...] lipca i [...] sierpnia 2001 r. przez pracowników Inspektoratu ustalono, że obiekt wybudowany został w maju i czerwcu 2001 r. Zgodnie z art. 28 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126 ze zm.), na powyższe roboty budowlane wymagane jest pozwolenie na budowę, a w trakcie postępowania administracyjnego stwierdzono, że takiego pozwolenia inwestor nie uzyskał. W tych okolicznościach organ nadzoru budowlanego orzekł o rozbiórce garażu na podstawie art. 48 Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji ("właściwy organ nakazuje ... rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie lub wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę ..."). Od tej decyzji odwołanie wniosła K.W., domagając się jej uchylenia. W uzasadnieniu odwołująca się wskazała, że w jej przypadku należałoby zastosować przepis art. 30 Prawa budowlanego dotyczący obowiązku zgłoszenia remontu i nakazania uzupełnienia brakującej dokumentacji. Z odwołania wynika, że decyzję zadaszenia części wjazdu do garażu podjęto w związku z remontem budynku mieszkalnego (odmalowanie ścian zewnętrznych) oraz w celu ochrony drugiego samochodu przed aktami wandalizmu, do których dochodzi w okolicy. Zbudowany garaż nie zmienia sposobu użytkowania obiektu i nie zmienił elementów konstrukcyjnych pierwotnej budowli. Decyzją z dnia [...] października 2001 r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że dobudowania garażu do istniejącego już obiektu (budynek mieszkalny z garażem) nie można traktować jako remontu. Zgodnie z art. 3 pkt 7 Prawa budowlanego przez remont rozumie się "wykonywanie w istniejącym obiekcie budowlanym robót budowlanych polegających na odtworzeniu stanu pierwotnego". Nie można też traktować dobudowania obiektu jako zgodnego z pozwoleniem na budowę z 1987 r., bowiem obejmowało ono budowę domu mieszkalnego z garażem znajdującym się w głębi budynku mieszkalnego. Od decyzji organu odwoławczego K.W. wniosła skargę do Ośrodka Zamiejscowego Naczelnego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W skardze domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji jako niezgodnej z prawem. Zdaniem skarżącej decyzja przynajmniej częściowo pozostaje w niezgodzie z obowiązującymi przepisami, nakazując rozbiórkę całości przedsięwziętego zamierzenia, gdy zdecydowana większość składających się nań elementów wzniesiona została zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa budowlanego lub też w sposób nie rodzący sankcji w postaci nakazu rozbiórki. Według skarżącej ewentualny nakaz rozbiórki winien dotyczyć co najwyżej zadaszenia garażu ponieważ wybudowano go już po wzniesieniu elementów ogrodzenia. Natomiast ściany boczne garażu wzniesione zostały na istniejących murkach ograniczających miejsce wjazdu do garażu. Ściany takie jako element ogrodzenia, nie wymagają uzyskania uprzedniego pozwolenia na budowę ani zgłoszenia właściwym organom. Z kolei wzniesienie ściany czołowej garażu również nie wymaga uzyskania pozwolenia na budowę, ale podlega wyłącznie zgłoszeniu takiego zamiaru. W tych okolicznościach - zdaniem skarżącej - nieprawidłowo zastosowano przepis art. 48 Prawa budowlanego, ponieważ stosuje się go wobec obiektów budowlanych w rozumieniu art. 3 pkt 1 tegoż prawa, a za taki obiekt trudno uznać ogrodzenie. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, wyjaśniając jednocześnie, że w przedmiotowej sprawie trudno uznać dokonaną rozbudowę garażu jako wzniesienie ogrodzenia. Wznoszenie poszczególnych elementów obiektu jest logiczną kolejnością budowy - dach jest elementem końcowym. Pozostaje to w zgodzie z zamiarem skarżącej tj. wybudowaniem garażu w celu ochrony drugiego samochodu. Tak więc z uwagi na fakt, iż sprawa dotyczy rozbudowy garażu, rozbiórce podlega część wzniesiona bez wymaganego pozwolenia, czyli ściany boczne, ściana przednia i zadaszenie. W piśmie procesowym z dnia [...] marca 2004 r. skarżąca uzupełniła żądanie skargi i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Ewentualne uchylenie decyzji pozwoli na zastosowanie w toku ponownego postępowania znowelizowanego art. 48 Prawa budowlanego, przewidującego możliwość usankcjonowania "samowoli budowlanej" po spełnieniu dodatkowych warunków. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z kolei na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych. Przedmiotowa skarga okazała się nieuzasadniona. Jak to zauważył w odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, skarżąca w różny sposób usiłuje tłumaczyć swoje postępowanie związane z budową dodatkowego garażu. W odwołaniu mowa była o remoncie obiektu budowlanego, natomiast w skardze zarzuca się decyzji częściową niezgodność z obowiązującymi przepisami. Również pismo skierowane do Sądu przed rozprawą potwierdza, że skarżąca, nie zgadzając się co do zasady z uznaniem jej działań za "samowolę budowlaną", usiłuje znaleźć drogę do usankcjonowania istniejącego stanu rzeczy. Organy nadzoru budowlanego prawidłowo uznały, że wybudowanie drugiego garażu nie można uznać za remont istniejącego obiektu budowlanego, na który to remont nie jest wymagane pozwolenie na budowę (art. 3 pkt 7 w związku z art. 29 ust. 2 pkt 1 Prawa budowlanego). W przedmiotowej sprawie, co ustalono na podstawie oględzin obiektu budowlanego, dokumentów i wyjaśnień udzielonych przez skarżącą, organy nadzoru stwierdziły, że mają do czynienia z rozbudową obiektu budowlanego. W takiej sytuacji - zgodnie z art. 28 Prawa budowlanego - rozbudowę można rozpocząć na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Skarżąca takim pozwoleniem nie dysponowała i każde jej działanie traktowano jako samowolę budowlaną, pociągającą za sobą konsekwencje przewidziane w art. 48 ustawy w jej brzmieniu z daty wydania decyzji. Wobec stwierdzonej samowoli budowlanej nakazanie rozbiórki obiektu jest jedynym przewidzianym w niniejszej sprawie sposobem reakcji organów nadzoru budowlanego. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, niedopełnienie obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę lub zgłoszenia zamiaru budowy i zrealizowanie obiektu bez dopełnienia tych warunków skutkuje wydaniem decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu na podstawie art. 48 Prawa budowlanego. Nie mają przy tym znaczenia okoliczności, które spowodowały dopuszczenie się samowoli budowlanej. Aspekty społeczne nie mogą bowiem sankcjonować działania niezgodnego z porządkiem prawnym (por. wyroki NSA: sygn. IV SA 987/96 z dnia 14 kwietnia 1999 r., "Lex" nr 47178, sygn. IV SA 1625/97 z dnia 14 października 1999 r., "Lex" nr 47796). W tych okolicznościach, wobec niestwierdzenia naruszenia przez organy nadzoru budowlanego przepisów prawa materialnego i procesowego, Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 § 1 w/w Przepisów wprowadzających. /-/ K.Pawlicki /-/ St.Małek /-/ J.Szaniecka MK