II SA/Po 44/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Protokolant St. sekretarz sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2016 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2015r. Nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego oddala skargę II SA/Po 44/16 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] października 2015 roku, Nr [...] Kierownik Sekcji ds. Świadczeń Rodzinnych i Alimentacyjnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie, działający z upoważnienia Prezydenta Miasta powołując w podstawie prawnej przepis art.5 ust.2, art. 16a,art.23, art.24 i art.32 ust.2 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz.U 2015 poz.114 ze zm ) oraz §7 rozporządzenia Ministra pracy i Polityk Społecznej z dnia 3 stycznia 2013 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne ( Dz. U z 2013 poz.3) przyznał Pani K. M. prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego na Pana W. M. ur. [...]. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ I instancji podał, że w dniu 05 października 2015r. Pani K. M. złożyła wniosek o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego nad mężem W. M. Z ustaleń wynika, że wnioskodawczyni opiekuje się niepełnosprawnym mężem, legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności nr [...] z dnia [...] kwietnia 2014r. wydanym do 30 kwietnia 2016r. Wniosek o ustalenie niepełnosprawności osoby wymagającej opieki został złożony w Miejskim Zespole ds. Orzekania o Niepełnosprawności w dniu 03 marca 2014r. Podczas wywiadu środowiskowego przeprowadzonego przez pracownika socjalnego Pan W. M. oświadczył, że żona sprawuje nad ww. opiekę w sposób prawidłowy. Rodzina Strony składa się z 2 osób. W 2014 roku rodzina nie osiągnęła żadnych dochodów. W związku z powyższym przyznano Stronie prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Od powyższej decyzji Strona złożyła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Odwołująca podnosi, że zaskarżona decyzji nie spełnia wymogów art. 107 Kpa. oraz, że należą się Jej również świadczenia w formie składki na ubezpieczenie społeczne opłacane za osoby pobierające specjalny zasiłek opiekuńczy, przyznany na K. M. na okres od 01.11.2015 do 30.04.2016 (określona kwotą) oraz składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana za osoby pobierające specjalny zasiłek opiekuńczy, przyznany na K. M. na okres od 01.11.2015 do 30.04.2016 (określona kwotą). Strona wskazuje, iż ma prawo wiedzieć z treści zaskarżonej decyzji dlaczego organ I instancji uważa, że nie należą się Stronie ww. składki. Organ I instancji nie znalazł postaw do zmiany swojej decyzji na podstawie art.132 Kpa i przekazał odwołanie organowi odwoławczemu. . Samorządowe Kolegium Odwoławczego decyzją z dnia 4 grudnia 2015 r. na podstawie art. 138 §1 pkt.1 kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzje . W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił istotne ustalenia stanu faktycznego podając, że : wnioskiem z dnia 05 października 2015r. Strona zwróciła się do organu I instancji o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego nad mężem Panem W. M., z akt sprawy wynika, że osoba wymagająca opieki została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności, ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od dnia [...] 02.2012r, niepełnosprawność istnieje od [...] r. (Orzeczenie Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] kwietnia 2014 roku), orzeczenie wydaje się do dnia 30 kwietnia 2016r., z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, iż Pani K. M. opiekuje się niepełnosprawnym mężem Panem W. M., i że nie jest nigdzie zatrudniona, ani zarejestrowana w Urzędzie Pracy, ponieważ pobiera specjalny zasiłek opiekuńczy z MOPR, ponadto wskazuje, że mąż prowadzi działalność gospodarczą, rodzina Strony składa się z 2 osób i w 2014 roku nie osiągnęła żadnych dochodów, Przyznając prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego w uzasadnieniu organ przytoczył całą treść przepisu art. 16a ustawy 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych i wskazał iż zaskarżoną decyzją organ I instancji przyznał Stronie wnioskowane świadczenie opiekuńcze w formie specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem. Strona w odwołaniu podnosi, że zaskarżona decyzja nie spełnia wymogów art. 107 Kpa. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ- II instancji stwierdza, że ze zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie wynika,, że Strona podlega ubezpieczeniu emerytalno -rentowemu. W aktach sprawy znajduje się dokument ZUA (zgłoszenie do ubezpieczeń) z którego wynika, że Pani K. M. została zgłoszona do ubezpieczenia emerytalnego oraz rentowego od dnia 01.05.2015r. Natomiast z oświadczenia Pani K. M. z dnia 05 października 2015r. wynika, że nie jest nigdzie zatrudniona, ani zarejestrowana w Urzędzie Pracy, ponieważ pobiera specjalny zasiłek opiekuńczy z MOPR, ponadto wskazuje, że mąż prowadzi działalność gospodarczą. Zgodnie z art. 67 ust. 3 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2015r. poz. 581) osoba podlegająca obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego ma obowiązek zgłosić do ubezpieczenia zdrowotnego członków rodziny, o których mowa w art. 3 ust. 2 pkt 5 i 6. Osoby, które nie zgłaszają się do ubezpieczenia zdrowotnego same, informują podmiot właściwy do dokonania zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego o członkach rodziny podlegających zgłoszeniu do ubezpieczenia zdrowotnego, w terminie 7 dni od dnia zaistnienia okoliczności powodujących konieczność dokonania zgłoszenia. Członkowie rodziny uzyskują prawo do świadczeń opieki zdrowotnej od dnia zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego. Z powyższego wynika, że skoro mąż Strony - Pan W. M. prowadzi działalność gospodarczą ma obowiązek zgłosić członków rodziny do ubezpieczenia zdrowotnego. Powyższe znajduje odzwierciedlenie w piśmie Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 10 lipca 2015r. znak [...] skierowanym do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie. Ponadto należy wyjaśnić, że opłacane składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne nie są świadczeniami rodzinnymi i brak jest zatem podstaw prawnych do orzekania w formie decyzji w sprawie ustalania prawa do składek. Dalej SKO podał, iż pomimo że organ I instancji nie wyjaśnił Stronie w zaskarżonej decyzji okoliczności dotyczących opłacania składek na ubezpieczenie emerytalno-rentowe oraz zdrowotne to organ II instancji stwierdza, że wprost z ustawy wynika, że zgodnie z art. 6 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, za osobę pobierającą świadczenie pielęgnacyjne albo specjalny zasiłek opiekuńczy wójt, burmistrz lub prezydent miasta opłaca składkę na ubezpieczenia emerytalne i rentowe od podstawy odpowiadającej wysokości odpowiednio świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego przysługujących na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych przez okres niezbędny do uzyskania 25-letniego okresu ubezpieczenia (składkowego i nieskładkowego), z zastrzeżeniem art. 87 ust. Ib ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń- Społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 z późn. zm.). Natomiast na podstawie art. 66 ust.1 pkt.28 28 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, Obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby pobierające specjalny zasiłek opiekuńczy lub dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu pobierania przyznane na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych, niepodlegające obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu. Żaden z przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2015r. poz. 581), nie przewiduje formy decyzji administracyjnej, ani dla zgłoszenia do ubezpieczenia osoby uprawnionej do świadczenia, ani też dla ustalenia wysokości składki z tytułu ubezpieczenia zdrowotnego. Poza tym, zarówno w powołanej ustawie, jak i ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych nie przewidziano "przyznawania" składek na ubezpieczenie zdrowotne w charakterze rozstrzygnięcia i to w formie decyzyjnej. W związku z powyższym organ II instancji wyjaśnia, że Strona wnioskiem z dnia 05 października 2015r. zwróciła się do MOPR o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego i decyzją z dnia [...] października 2015 roku, Nr [...] zostało przyznane Stronie wnioskowane świadczenie na okres od 01.11.2015 do 30.04.2016. Dodatkowo organ odwoławczy podał, że w uzasadnieniu decyzji organu I instancji przyznającej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego można było zamieścić dodatkową informację o ubezpieczeniu emerytalno-rentowym oraz ubezpieczeniu zdrowotnym. Jednakże powyższe braki nie mają wpływu na rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na powyższą decyzję złożyła K. M. podając podobnie jak w odwołaniu, że w uzasadnieniu decyzji jest brak informacji dotyczących ubezpieczenia emerytalno rentowego oraz zdrowotnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoją dotychczasową argumentację Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 1647), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.). Z istoty kontroli wynika, że zasadność zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Kontrola działalności organów administracyjnych sprawowana jest przez Sąd pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Ze względu na powyższą zasadę oraz treść art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, przedmiotem kontroli Sądu w przedmiotowej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]12.2015 r. w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego. Sąd w procesie kontroli bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla je w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd skargę oddala (art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Rozpoznając sprawę w tak zakreślonych granicach skarga nie zasługuje na uwzględnienie ponieważ jest niezasadna. Specjalny zasiłek opiekuńczy jest świadczeniem, wprowadzonym do ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm.) przez art. 1 pkt 4 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r. poz. 1548) zmieniającej tę ustawę z dniem 1 stycznia 2013 r. Przesłanki nabycia specjalnego zasiłku opiekuńczego zostały sformułowane w art. 16a ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z tym przepisem - według jego brzmienia w dacie wydania zaskarżonej decyzji - specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 i 1529 oraz z 2013 r. poz. 1439) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w celu sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W niniejszej sprawie okoliczności stanu faktycznego zostały w sposób prawidłowy i wyczerpujący ustalone przez organy administracji. Należy przypomnieć, że skarżąca K. M. złożyła wniosek o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego i organ pierwszej instancji specjalny zasiłek opiekuńczy w kwocie 520,- zł miesięcznie przyznał. Istota sporu i żądań skarżącej sprowadza się do odpowiedzi na pytanie czy w takiej decyzji organy winny zawrzeć informacje , czy nawet jak chciałby skarżąca wydać rozstrzygnięcie w formie decyzji administracyjnej w sprawie składek na ubezpieczenie zdrowotne i emerytalno rentowe. Na tak postawione pytanie należy odpowiedzieć odmownie. Zakres przedmiotowy orzekania przez organy administracji ma swoją podstawę ustawie z 28 listopada 2003 r. o Świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 2 cyt ustawy Świadczeniami rodzinnymi są: 1) zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego; 2) świadczenia opiekuńcze: zasiłek pielęgnacyjny, specjalny zasiłek opiekuńczy oraz świadczenie pielęgnacyjne; 3) zapomoga wypłacana przez gminy, na podstawie art. 22a; 3a) świadczenia wypłacane przez gminy na podstawie art. 22b; 4) jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia się dziecka; 5) świadczenie rodzicielskie Ponieważ ani składek na ubezpieczenie społeczne ani składek na ubezpieczenie zdrowotne nie zaliczono do świadczeń rodzinnych nie ma podstawy prawnej aby w toku tego postępowania administracyjnego organy wydawały jakiekolwiek rozstrzygnięcie władcze. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu swojej decyzji wyjaśniło w sposób wyczerpujący jak jest uregulowana sprawa składek i takie załatwienie sprawy wyczerpuje prawidłowe uzasadnienie decyzji w oparciu o przepis art. 107§3 kpa. zgodnie z którym Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Reasumując skarga nie ma uzasadnionych podstaw i na podstawie art. 151 p.p.s podlega oddaleniu .