II SA/Po 454/23

WyrokWSA w Poznaniu2023-11-08

Skład orzekający: Edyta Podrazik, Wiesława Batorowicz, Arkadiusz Skomra

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo zastosowało art. 138 § 2 k.p.a., uchylając decyzję organu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania, zamiast rozpoznać ją merytorycznie?
Ratio decidendi
Samorządowe Kolegium Odwoławcze naruszyło przepisy postępowania, stosując art. 138 § 2 k.p.a. bez uzasadnionych podstaw. Sąd administracyjny stwierdził, że kwestia majątkowa rodzica, którego dziecko przebywa w pieczy zastępczej, nie jest istotna na etapie ustalania wysokości opłaty, a może być brana pod uwagę jedynie przy ewentualnym wniosku o umorzenie, rozłożenie na raty lub odroczenie terminu płatności. W związku z tym, organ odwoławczy powinien był rozpoznać sprawę merytorycznie, a nie uchylać decyzję organu pierwszej instancji.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła sprzeciwu D. M. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO), która uchyliła decyzję Starosty o ustaleniu opłat za pobyt dziecka skarżącego w instytucjonalnej pieczy zastępczej i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia. Starosta ustalił skarżącemu odpłatność za pobyt córki w placówce, jednocześnie umarzając postępowanie wobec matki dziecka. Skarżący w odwołaniu zarzucił organowi pierwszej instancji m.in. brak wyczerpującego uzasadnienia i nieuwzględnienie jego sytuacji finansowej i zdrowotnej. SKO uchyliło decyzję Starosty, wskazując na potrzebę wyjaśnienia dochodów skarżącego i jego zdolności do ponoszenia opłat.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego i zasądził od SKO na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego w kwocie 480 zł.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 8 listopada 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie: Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Asesor WSA Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 listopada 2023 roku sprawy ze sprzeciwu D. M. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 maja 2023 r., nr [...] w przedmiocie opłaty za pobyt w instytucjonalnej pieczy zastępczej I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę 480 zł (słownie: czterystu osiemdziesięciu złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem niniejszej sprawy jest sprzeciw D. M. (zwanego dalej "skarżącym") od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego (zwanego dalej "SKO", "Kolegium" lub "organem II instancji") z dnia 29 maja 2023 r., nr [...]. W decyzji tej uchylono decyzję Starosty P. (zwanego dalej "Starostą" lub "organem I instancji") z dnia 4 listopada 2022 r., nr [...] i [...] i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia. Starosta z kolei ustalił skarżącemu odpłatność za pobyt dziecka – J. D. – w instytucjonalnej pieczy zastępczej, tj. w Ośrodku Wspomagania Rodziny nr [...] w K. za okres 06.03.2020-31.03.2020 w kwocie [...]zł, 01.04.2020-28.02.2021 w kwocie [...]zł miesięcznie, 01.03.2021-28.02.2022 w kwocie [...]zł miesięcznie, 01.03.2022-31.10.2022 w kwocie [...]zł miesięcznie oraz od 1 listopada 2022 r. w kwocie [...]zł miesięcznie. Ponadto Starosta umorzył postępowanie w tym przedmiocie wobec matki dziecka – B. D.. Zaskarżona decyzja zapadła w oparciu o poniżej przedstawiony stan faktyczny i prawny. W związku z powzięciem wiadomości przez Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w P. (zwane dalej "PCPR") o toczącym się postępowaniu w przedmiocie ograniczenia władzy rodzicielskiej skarżącemu oraz B. D. i wydaniu przez Sąd Rejonowy [...] w P. postanowienia z dnia 29 stycznia 2020 r., sygn. akt [...] Nsm [...] w przedmiocie skierowania w trybie pilnym małoletniej J. D. do placówki opiekuńczo-wychowawczej typu interwencyjnego, PCPR skierowało małoletnią do Ośrodka Wspomagania Rodziny [...]. Pismami z dnia 21 października 2020 r. Starosta zawiadomił rodziców dziecka, w tym skarżącego, o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie ustalenia opłat za pobyt małoletniej J. D. w placówce opiekuńczo-wychowawczej. Skarżący, w reakcji na nadesłane zawiadomienie, oświadczył, że sam mieszka, jego dochód to [...] zł miesięcznie. Co miesiąc opłata alimenty na córkę – [...] zł. W toku postępowania Starosta ustalił, że matka J. D. zniknęła. Nie ma z nią żadnego kontaktu, co często zdarzało się w przeszłości. Nie da się ustalić jej miejsca pobytu. Natomiast skarżący wyjaśnił, że nie widzi na jedno oko, ma stwierdzoną dyskopatię i jest pod stałą opieką lekarską. Nie ma stwierdzonej niepełnosprawności, ponieważ nie ubiegał się o to. Niepełnosprawność miał orzeczoną do 18. roku życia. Ze względu na solidarne zobowiązanie do ponoszenia odpłatności za pobyt córki w pieczy zastępczej, Starosta poszukiwał wszelkich informacji o B. D.. Ustalono jedynie, że matka dziecka pobiera rentę w wysokości [...] zł brutto. Matka sporadycznie odwiedza córkę, ale nie łoży na jej utrzymanie, nie wiadomo gdzie mieszka B. D., małoletnia jest urlopowana do domu babci. Postanowieniem z dnia 16 lutego 2021 r. o sygn. akt [...] Nsm [...] Sąd Rejonowy [...] w P. ograniczył B. D. oraz skarżącemu władzę rodzicielską poprzez umieszczenie małoletniej w pieczy zastępczej. W dniu 2 września 2021 r. Ośrodek Wspomagania Rodziny [...] sporządził diagnozę psychofizyczną małoletniej J. D.. Udało się ustalić między innymi, że matka małoletniej żyje ze swoim konkubentem w Ś. . Dalej korzysta z renty, pracuje "na czarno", ale nigdy nie udaje jej się pracować zbyt długo. Matka utrzymuje kontakt telefoniczny ze swoją córką, sporadycznie ją odwiedza. Skarżący z kolei również sporadycznie odwiedza córkę, J. kontaktuje się z rodzicami ojca, którzy w największym stopniu dbają o dziewczynkę. J. D. jest urlopowana do domu babci – J. J. – w dniu wolne od szkoły. PCPR ustaliło adres matki J. D.. Matka oświadczyła, jakie ma dochody – renta netto – [...] zł, wynagrodzenie z tytułu umowy zlecenia – [...] zł, oraz zasiłek pielęgnacyjny – [...] zł. Postanowieniem z dnia 21 października 2021 r., nr [...] i [...] Starosta zawiesił postępowanie administracyjne. Organ I instancji uznał za zasadne rozważenie odstąpienia od nałożenia odpłatności na matkę małoletniej. Decyzją z dnia 29 listopada 2021 r., nr [...] Starosta odstąpił od ustalenia opłaty wobec B. D. z tytułu pobytu córki w pieczy zastępczej. Postanowieniem z dnia 21 stycznia 2022 r., nr [...] i [...] Starosta podjął zawieszone postępowanie administracyjne. W 2022 r. ponownie zawieszono postępowanie, aby tym razem rozważyć odstąpienie od nałożenia odpłatności na ojca dziecka. Ta refleksja miała zostać podjęta na podstawie § 8 ust. 2 lit. h uchwały nr [...] Rady Powiatu [...] z dnia 30 marca 2022 r. w sprawie szczegółowych warunków umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej (Dz. Urz. Woj. Wielk. z 2022 r. poz. 2810, zwanej dalej "uchwałą nr [...]"). Od dnia 16 maja 2022 r. toczyło się postępowanie w sprawie odstąpienia od nałożenia odpłatności na skarżącego w związku z pobytem jego córki w pieczy zastępczej. Sprawa zakończyła się decyzją z dnia 22 sierpnia 2022 r., nr [...] Starosty o odmowie odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt córki w pieczy zastępczej. Postanowieniem z dnia 12 września 2022 r., nr [...] i [...] Starosta podjął zawieszone postępowanie administracyjne w przedmiocie nałożenia na skarżącego odpłatności za pobyt córki w pieczy zastępczej. Decyzją z dnia 4 listopada 2022 r., nr [...] i [...] Starosta orzekł w sposób, w jaki przedstawiono to w pierwszym akapicie niniejszego uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu decyzji, Starosta szczegółowo zrelacjonował stan faktyczny sprawy. Wyjaśnił wszystkie okoliczności faktyczne i stwierdził, że wobec odmowy odstąpienia od nałożenia na skarżącego opłaty za pobyt córki w pieczy zastępczej, zasadne było wydanie takiej właśnie decyzji. Wysokość każdej z kwot ustalono na podstawie zarządzeń Starosty z dnia: 14 lutego 2020 r., 3 lutego 2021 r., nr [...] oraz 17 lutego 2022 r., nr [...] w sprawie ustalenia średnich miesięcznych wydatków przeznaczonych na utrzymanie dziecka w placówkach opiekuńczo-wychowawczych Powiatu [...] w roku 2020 i 2021. Uwzględniono również i to, że małoletnia J. D. została przeniesiona do innego ośrodka wychowawczo-opiekuńczego. Skarżący wniósł odwołanie od decyzji organu I instancji. Podniesiono zarzut naruszenia: 1) art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000, zwanej dalej "k.p.a.") poprzez brak wyczerpującego uzasadnienia faktycznego i prawnego, w tym brak wskazania kwot oraz reguł, w oparciu o które została ustalona wysokość opłaty za pobyt J. D. w pieczy zastępczej; 2) art. 7, art. 8, art. 11 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie i zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i pominięcie słusznego interesu obywateli poprzez brak dokładnej analizy sytuacji finansowej oraz jego stanu zdrowia, a w konsekwencji prawidłowej oceny, jakie są jego możliwości w zakresie ponoszenia opłaty w wysokości ustalonej zaskarżoną decyzją; 3) przepisów prawa co do ustaleń faktycznych, tj. błędnie ustalono jego dochody. W uzasadnieniu odwołania skarżący podniósł, że jego miesięczny dochód jest w całości niższy od zobowiązania, jakie na niego nałożono. Nie jest on w stanie ponieść takich kosztów. Ponadto skarżący nie rozumie wyjaśnień organu I instancji. Uzasadnienie decyzji jest nieczytelne jak dla niego. Decyzją z dnia 29 maja 2023 r., nr [...] Kolegium uchyliło zaskarżoną decyzję Starosty i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Kolegium wyjaśniło, że obowiązek ponoszenia odpłatności za pobyt dziecka w pieczy zastępczej wynika z art. 193 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 447 z późn. zm., zwanej dalej "u.w.r."). Opłaty te ponosi się do momentu umieszczenia dziecka w takim miejscu, a rodzice są zobowiązani solidarnie, chociaż wobec matki odstąpiono od tego, co stwierdzono w prawomocnej decyzji administracyjnej. Kolegium wyjaśniło następnie podstawy prawne przyjętych średnich opłat miesięcznych za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, wskazane w zarządzeniach Starosty. Odnosząc się do treści odwołania, SKO uznało, że w 2020 r. skarżący zarabiał [...] zł (po odjęciu alimentów), co stanowiło 1.279,32% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. SKO stwierdziło, że pobyt J. D. w pieczy zastępczej obejmuje łącznie trzy lata, a Starosta ustalił dochód skarżącego wyłącznie w roku 2020. Kwestie związane ze zwolnieniem skarżącego z odpłatności zostały uregulowane w uchwale nr [...], gdzie wzięto pod uwagę to, że skarżący opłata alimenty córki. SKO stwierdziło, że podstawą ustalenia dochodów są zaświadczenia z urzędu skarbowego, a nie przedłożone do odwołania uchwały wspólników spółki cywilnej. Musi to zostać jako wyjaśnione, jakie są zdolności skarżącego do ponoszenia odpłatności za pobyt córki w pieczy zastępczej. Skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika – r. pr. W. G. – złożył sprzeciw od decyzji organu II instancji. Podniesiono zarzut naruszenia przepisu art. 138 § 2 k.p.a. poprzez brak wskazania wszystkich uchybień decyzji Starosty i brak wskazania właściwych wytycznych przez SKO. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu sprzeciwu podniesiono, że SKO nie dało wytycznych dla organu I instancji co do tego, że przecież obydwoje rodziców są zobowiązani do ponoszenia odpłatności za pobyt córki w pieczy zastępczej. Odstąpienie od nałożenia odpłatności na matkę oznacza, że skarżący będzie musiał ponieść całość ciężaru tej odpłatności. Skarżący uważa, że jeżeli matka dziecka została zwolniona z obowiązku płacenia na utrzymanie córki w pieczy zastępczej, to skarżący powinien zostać obciążony połową całego zobowiązania. Skarżący nie będzie mógł przecież dochodzić swojego roszczenia regresowego, jeżeli istnieje prawomocna decyzja o odstąpieniu od nałożenia na B. D. opłaty za pobyt córki w pieczy zastępczej. W odpowiedzi na sprzeciw, SKO wniosło o jego oddalenie. Postanowieniem z dnia 29 sierpnia 2023 r. o sygn. akt II SA/Po [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu przekazał sprawę do rozpoznania na rozprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Sprzeciw od decyzji zasługiwał na uwzględnienie, jednakże z innych przyczyn niż zostało to wskazane w jego treści. Na wstępnie należy zwrócić uwagę, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1327 z późn. zm.). Zgodnie z powołanym przepisem: "Jeżeli przewodniczący uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku ani w siedzibie sądu, przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli nie sprzeciwiają się temu strony lub uczestnik postępowania". W związku z tym, zarządzeniem z dnia 5 października 2023 r. Przewodnicząca Wydziału II tut. Sądu skierowała sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 listopada 2023 r. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej przyjmując, jako kryterium kontroli zgodność z prawem. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm., zwanej dalej "p.p.s.a.") kognicją sądów administracyjnych są objęte decyzje administracyjne. Trzeba mieć jednak na względzie, że zaskarżona decyzja ma charakter kasatoryjny, dla której ustawodawca przewidział specjalny tryb kontroli sądowej – art. 3 § 2a p.p.s.a. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 w związku z art. 64b § 1 p.p.s.a., w zakresie realizowanej kontroli, Sąd nie jest związany granicami sprzeciwu od decyzji, w związku z czym zarzuty podniesione w jego treści nie wyznaczają kierunku analizy podejmowanej przez Sąd. Należy jednak zauważyć, że rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. (art. 64e p.p.s.a.), nie czyniąc innych aspektów sprawy, przedmiotem swojego rozstrzygnięcia (zob. wyrok NSA z dnia 12 grudnia 2019 r., sygn. akt II OSK 3665/19, dostępny na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwana dalej "CBOSA"). Ze względu na szczególny charakter i funkcje sprzeciwu od decyzji kasacyjnej organu, przedmiotem kontroli zaskarżonej sprzeciwem decyzji jest zatem prawidłowe zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a., według którego organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Wniesienie sprzeciwu powoduje zatem wszczęcie postępowania sądowoadministracyjnego o ograniczonym zakresie, obejmującym kontrolę decyzji administracyjnej z uwzględnieniem tylko kryteriów określonych w art. 138 § 2 k.p.a. Sąd nie rozstrzyga zatem o materialnych prawach i obowiązkach stron, lecz dokonuje oceny spełnienia w sprawie warunków wydania decyzji kasacyjnej. Zgodnie z powołanym przepisem art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może zatem wydać decyzję kasacyjną na tej podstawie, gdy wystąpią łącznie następujące przesłanki: 1) postępowanie przed organem I instancji było prowadzone z naruszeniem przepisów postępowania; 2) konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma wpływ na jej rozstrzygnięcie. Inne wady postępowania lub inne wady decyzji organu I instancji nie mogą być uznane za normatywną podstawę do wydania przez organ odwoławczy decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Tym samym, pozostają one poza oceną merytoryczną Sądu. Powyższy przepis nie zawiera unormowań dotyczących istoty i treści tych przesłanek. Ich stwierdzenie pozostawiono właściwemu organowi odwoławczemu, który dokona w tym zakresie stosownych ustaleń na tle okoliczności rozpoznawanej sprawy. Uzasadnione jest jednak stanowisko, że naruszenie przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym przyjęcie, iż wystąpiła pierwsza przesłanka, zachodzi gdy: 1) organ I instancji nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego; 2) postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone, ale z rażącym naruszeniem przepisów procesowych (np. czynności przeprowadził pracownik wyłączony ze sprawy, stronę pozbawiono udziału w postępowaniu); 3) nastąpiło naruszenie przepisów postępowania przez nieustalenie istotnych okoliczności faktycznych, niezbędnych do prawidłowego zastosowania normy prawa materialnego. Podkreślić należy, że nowelizacje k.p.a. i wreszcie wprowadzenie do p.p.s.a. instytucji sprzeciwu wskazują na to, że ustawodawca konsekwentnie dąży do przyspieszenia rozpatrywania spraw administracyjnych wzmacniając zakres i funkcję postępowania odwoławczego i nakładając nowe obowiązki na organy II instancji. Zmiana treści art. 136 k.p.a., dokonana tzw. nowelą kwietniową z 2017 r. (ustawa z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw [Dz. U. z 2017 r. poz. 935]) istotnie wzmacnia i podkreśla merytoryczny charakter postępowania odwoławczego, który nawet przy istotności naruszeń przez organ I instancji reguł postępowania dowodowego nie musi prowadzić do uchylenia decyzji i ponownego rozpatrywania sprawy. Przedstawiona powyżej charakterystyka postępowania kasacyjnego, będąca przedmiotem badania w niniejszej sprawie, ma charakter modelowy. W sytuacji łącznego spełnienia powyższych kryteriów dotyczących naruszenia przepisów o postępowaniu, dochodzi do podjęcia przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej. Przedmiotem niniejszej sprawy jest zbadanie zgodności z prawem decyzji kasacyjnej organu II instancji, który uchylił decyzję Starosty z uwagi na inkryminowane naruszenie przepisów procesowych. W wyniku przeprowadzenia kontroli sądowoadministracyjnej, Sąd w składzie orzekającym doszedł do przekonania, że miało miejsce naruszenie prawa procesowego, poprzez zastosowanie przez SKO przepisu art. 138 § 2 k.p.a. Tym samym, zaskarżona decyzja nie odpowiada prawu. Twierdzenie Sądu wynika z poniższej argumentacji. Treść obowiązku publicznoprawnego, jaki został nałożony na skarżącego, została wysłowiona w art. 193 ust. 1 pkt 2 oraz art. 193 ust. 1a, 2 i 6 u.w.r. Procedura nałożenia na rodzica dziecka, przebywającego w placówce opiekuńczo-wychowawczej opłaty za pobyt tegoż dziecka we wspomnianej placówce, jest wieloetapowa oraz długotrwała. Długotrwałość wynika chociażby z tego względu, że obowiązkiem organu administracji publicznej jest rozważenie z urzędu odstąpienie od nałożenia wspomnianej opłaty. Ten etap został zrealizowany, ponieważ decyzją z dnia 22 sierpnia 2022 r., nr [...] Starosta odmówił odstąpienia od nałożenia na skarżącego opłaty za pobyt małoletniej J. w placówce opiekuńczo-wychowawczej. Organ odwoławczy zarzucił Staroście popełnienie błędów skutkujących naruszeniem przepisów prawa procesowego w sposób uzasadniający wydanie decyzji kasatoryjnej. Nie sposób zgodzić się z tym. SKO szeroko skomentowało ustalenia Starosty w przedmiocie dochodów skarżącego. Kolegium wytknęło organowi I instancji, że ten poprzestał wyłącznie na ustaleniu dochodów skarżącego w roku 2020. Sąd w składzie orzekającym wskazuje, że po przeanalizowaniu przepisów u.w.r. nie sposób doszukać się przepisu, który wymagałby od organu administracji publicznej jakiegokolwiek badania stanu majątkowego rodzica, którego dziecko przebywa w placówce opiekuńczo-wychowawczej. Tego zagadnienia nie reguluje ani przepis art. 193 ani art. 194 u.w.r. Oznacza to, że nie ma podstaw do uznania, że wyjaśnienie okoliczności, o których wspomina w zaskarżonej decyzji SKO, stanowią istotny zakres, jakie jest niezbędny do wyjaśnienia. Kwestia zamożności rodzica dziecka jest elementem irrelewantnym w tej sprawie (zob. np. wyrok WSA w Gliwicach z dnia: 8 października 2020 r., sygn. akt II SA/Gl 688/20, 25 października 2018 r., sygn. akt IV SA/Gl 660/18 oraz 10 marca 2015 r., sygn. akt IV SA/Gl 590/14, dostępne w CBOSA). Majętność rodzica dziecka, przebywającego w placówce opiekuńczo-wychowawczej może być przedmiotem refleksji organu, kiedy już ustali wysokość opłaty, a zobowiązany będzie wnioskować np. o jej umorzenie, rozłożenie na raty albo odroczenie terminu płatności (por. wyrok NSA z dnia 8 lutego 2021 r., sygn. akt I OSK 2462/20, dostępny w CBOSA). Nie ma zatem, wbrew temu co uważa SKO, zakresu sprawy, jaki pozostaje do wyjaśnienia przez organ I instancji. Kolegium może w tej sprawie wydać decyzję o charakterze merytorycznym. Kwestia odpowiedzialności solidarnej rodziców pozostaje kwestią merytoryczną, dlatego Sąd powstrzymuje się od zajęcia stanowiska w tej materii. Trzeba jednak zaznaczyć, że czym innym jest odpowiedzialność solidarna, a czym innym jest nałożenie obowiązku publicznoprawnego na obojga rodziców. Tę uwagę należy traktować jedynie jako obiter dictum. Podsumowując, Sąd nie znalazł żadnej okoliczności, która w trybie art. 138 § 2 k.p.a. stanowiłaby element wymagający wyjaśnienia dla zachowania zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Kolegium dopuściło się zatem naruszenia ww. przepisu prawa procesowego, ponieważ nie zachodziły podstawy do jego zastosowania. Mając powyższe na uwadze, Sąd doszedł do przekonania o zasadności zarzutu wskazanego w sprzeciwie od zaskarżonej decyzji. SKO naruszyło przepisy o postępowaniu w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. W związku z tym Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję (pkt I sentencji wyroku). O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935). Sąd zasądził zwrot kosztów postępowania sądowego w kwocie 480 zł, na co złożyła się opłata dla radcy prawnego, reprezentującego skarżącego w postępowaniu przed sądem administracyjnym I instancji (pkt II sentencji wyroku). Ponownie rozpoznając sprawę, organ II instancji będzie się kierować wiążącą oceną prawną i wskazaniami, co do dalszego postępowania wyrażonymi przez Sąd w uzasadnieniu niniejszego wyroku. Przede wszystkim SKO uzna, że na etapie postępowania administracyjnego o nałożenie odpłatności za pobyt córki w placówce opiekuńczo-wychowawczej, nie jest istotne to, jakie są zdolności majątkowe skarżącego. Ponadto, wyjaśniając istotę zobowiązania solidarnego, SKO wyda decyzję o charakterze merytorycznym.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło