II SA/Po 455/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2016r. na posiedzeniu niejawnym wniosku radcy prawnego E. F. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu uczestniczce postępowania G. G. w sprawie ze skargi D. M. i J. M. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 listopada 2015r., sygn. akt II OSK 548/14 w sprawie ze skargi kasacyjnej G. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 11 lipca 2013r., sygn. akt II SA/Po 455/13 w sprawie ze skargi G. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2013r. Nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy postanawia przyznać radcy prawnemu E. F. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu), tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu wynagrodzenie w kwocie [...] zł ([...]), w tym [...] zł ([...]) tytułem podatku od towarów i usług. /-/ Katarzyna Witkowicz-Grochowska Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 10 listopada 2015 r., sygn. akt II OSK 548/14, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej G. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 11 lipca 2013 r. sygn. akt II SA/Po 455/13 w sprawie ze skargi G. G na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2013 r. w przedmiocie warunków zabudowy, uchylił zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza z dnia [...] listopada 2012 r. Na skutek skargi o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 listopada 2015 r., sygn. akt II OSK 548/14, złożonej przez D. M. i J. M., Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 14 września 2016r., sygn. akt II OSK 195/16 oddalił skargę o wznowienie postępowania sądowego. Pełnomocnik uczestniczki postępowania G. G. - r.pr. E.F. nie stawiła się na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Rozstrzygniecie o wynagrodzeniu pełnomocnika z urzędu przekazano do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu, bowiem pełnomocnik z urzędu uczestniczki postępowania – r.pr. E.F. złożyła odpowiedź na skargę o wznowienie postępowania sądowoadministacyjnego zakończonego prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której zawarła wniosek o zasądzenie na jej rzecz kosztów zastępstwa prawnego w urzędu, które nie zostały pokryte nawet w części. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. W pierwszej kolejności wskazać należy, że prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości lub ustanowienia adwokata (radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) przyznane stronie w sprawie ze skargi, na podstawie art. 244 i art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obejmuje postępowanie ze skargi o wznowienie postępowania w tej sprawie (uchwała NSA z 2 grudnia 2010r., sygn. akt II GPS 2/10, dostępne www.cebois.nsa.gov.pl). Wobec powyższego uczestniczka postępowania w niniejszej sprawie o wznowienie postępowania sądowego – G. G. – korzysta z pomocy prawnej przyznanego jej uprzednio w sprawie o warunki zabudowy pełnomocnika z urzędu, któremu za udzieloną pomoc prawną przysługuje wynagrodzenie. Zgodnie z art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej "P.p.s.a.", wyznaczony radca prawny, radca prawny (...) otrzymuje wynagrodzenie według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych (...) w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. W aktualnym stanie rozpoznawanej sprawy szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu reguluje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. poz. 1805). Zgodnie bowiem z §22 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 03 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. poz. 1715), które weszło w życie z dniem 2 listopada 2016r., do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. Postępowanie w przedmiocie skargi o wznowienie postępowania zostało wszczęte i zakończone w czasie obowiązywania rozporządzenia z 2015r., zatem wniosek o przyznanie wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu za czynności w tym postępowaniu rozpoznać należy w oparciu o przepisy tego rozporządzenia. Podkreślić należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje pogląd, zgodnie z którym pełnomocnik ustanowiony z urzędu otrzymuje wynagrodzenie za faktycznie udzieloną pomoc prawną, przy czym udzielenie pomocy prawnej przez pełnomocnika z urzędu powinno zmierzać bezpośrednio do poprawy lub ochrony sytuacji prawnej osoby, której pomoc jest udzielana (por. np. postanowienia NSA: z dnia 15 kwietnia 2010 r., sygn. akt II OZ 321/10, z dnia 17 września 2012 r., sygn. akt II FZ 727/12). Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem judykatury, wynagrodzenie takie przysługuje jedynie w sytuacji świadczenia pomocy prawnej na poziomie wymaganym przez jej profesjonalny charakter. W niniejszej sprawie wyznaczona radca prawny w ramach czynności pomocy prawnej sporządziła i wniosła odpowiedź na skargę o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Z akt sądowych sprawy wynika, że tylko czynności te były czynnościami wykonanymi w niniejszej sprawie przez wyznaczonego z urzędu pełnomocnika. W tym też zakresie pomoc prawna została uczestniczce postępowania G. G. realnie udzielona. Pełnomocnik nie stawiła się bowiem na rozprawie przez NSA. Pełnomocnik z urzędu udzieliła zatem pomocy prawnej w rozumieniu art. 250 P.p.s.a. i art. 22³ ust. 1 ustawy z 6 lipca 1986 r. o racach prawnych (Dz.U. z 2016, poz. 233). Wobec powyższego w myśl przepisu §2 rozporządzenia z 2015r. koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują: 1) opłatę ustaloną zgodnie z przepisami niniejszego rozporządzenia oraz 2) niezbędne i udokumentowane wydatki radcy prawnego. Zgodnie z treścią § 21 ust. 1 pkt 2 lit "b" rozporządzenia opłaty maksymalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w drugiej instancji: za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej - 50% opłaty maksymalnej określonej w pkt 1, a jeżeli nie prowadził sprawy ten sam radca prawny w drugiej instancji - 75% tej opłaty, w obu przypadkach nie mniej niż 240 zł. Istotnie przepis ten nie reguluje wysokości opłaty za sporządzenie odpowiedzi na skargę o wznowienie postępowania sądowego. Brak wyraźnej regulacji nie oznacza jednak, że nie istnieją podstawy do przyznania wynagrodzenia pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu w niniejszej sprawie. Jak bowiem wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 19 listopada 2012 r. (sygn. akt II FPS 4/12) brak określonej kategorii spraw lub czynności w rozporządzeniach wykonawczych nie może przesądzać o uznaniu, że wynagrodzenie za taką sprawę lub czynność nie może być uznane za niezbędny koszt postępowania. Rolą tych rozporządzeń jest wyczerpujące określenie wysokości opłat (stawek) za poszczególne czynności, a nie wyczerpujące określenie tych czynności. O tym, co stanowi niezbędny koszt postępowania strony reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika (adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego oraz rzecznika patentowego) rozstrzyga art. 205 § 2 P.p.s.a. Niezbędnym kosztem postępowania jest więc, zgodnie z tym przepisem, wynagrodzenie tegoż pełnomocnika, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach, wydatki jednego pełnomocnika, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Analizowany przepis nie wymienia, jakie czynności wykonywane przez pełnomocnika stanowią podstawę jego wynagrodzenia. W ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym przyjąć w związku z tym należy, zgodnie z regułami języka polskiego, że wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika to nic innego jak zapłata za pracę, jaką wykonał ten pełnomocnik na rzecz strony w ramach łączącego ich stosunku pełnomocnictwa. Tym samym nie ma żadnych uzasadnionych powodów, aby wynagrodzenie za sporządzenie odpowiedzi na skargę o wznowienie postępowania sądowego nie uznać za niezbędny koszt postępowania. Wysokość opłaty za taką czynność ustala się – jak o tym stanowi § 5 rozporządzenia - przyjmując za podstawę stawkę, jak za czynność o najbardziej zbliżonym rodzaju. Odpowiedź na skargę o wznowienie postępowania sądowego swym charakterem najbardziej zbliżona jest do czynności sporządzenia odpowiedzi na skargę kasacyjną. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się przy tym, że za sporządzenie odpowiedzi na skargę kasacyjną przysługuje wynagrodzenie pełnomocnikowi z urzędu, jak za sporządzenie i wniesienia skargi kasacyjnej. Przyjąć w związku z tym należy, że za sporządzenie powyższej odpowiedzi na skargę o wznowienie postępowania sądowego pełnomocnikowi przysługuje opłata, jak za sporządzenie skargi kasacyjnej. W myśl § 4 ust. 1 rozporządzenia z 2015r. opłatę, rozumianą jako wynagrodzenie pełnomocnika, ustala się w wysokości co najmniej 1/2 opłaty maksymalnej określonej w rozdziałach 2-4, przy czym nie może ona przekraczać wartości przedmiotu sprawy. Stosownie do § 4 ust. 2 rozporządzenia ustalenie opłaty w wysokości wyższej niż określona w ust. 1, a nieprzekraczającej opłaty maksymalnej następuje z uwzględnieniem stopnia zawiłości sprawy oraz nakładu pracy radcy prawnego oraz wkładu jego pracy w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy, a w szczególności czasu poświęconego na przygotowanie się do prowadzenia sprawy, liczby stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, czynności podjętych w sprawie, w tym czynności podjętych w celu polubownego rozwiązania sporu, również przed wniesieniem pozwu, wartości przedmiotu sprawy, wkładu pracy radcy prawnego w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych, jak również do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia istotnych zagadnień prawnych budzących wątpliwości w orzecznictwie i doktrynie, a także trybu i czasu prowadzenia sprawy, obszerności zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego lub biegłych sądowych, dowodu z zeznań świadków, dowodu z dokumentów o znacznym stopniu skomplikowania i obszerności. W myśl zaś § 4 ust. 3 rozporządzenia opłatę, o której mowa w ust. 1, podwyższa się o kwotę podatku od towarów i usług wyliczoną według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług. W rozpoznawanej sprawie, pełnomocnik została wyznaczona po wydaniu wyroku, w sprawie o wydanie warunków zabudowy, której dotyczyła skarga o wznowienie postępowania sądowego, pełnomocnik zatem prowadziła już przedmiotową sprawę w rozumieniu §21 ust. 1 pkt 2 b) rozporządzenia. Zgodnie, zatem z § 4 ust. 1 rozporządzenia, należało ustalić opłatę za czynności radcy prawnego w wysokości ½ opłaty maksymalnej wskazanej w § 21 ust. 1 pkt 2 lit "b" rozporządzenia, nie mniej niż 240 zł, czyli w wysokości ½ opłaty maksymalnej wynoszącej [...] zł (50% x [...] zł). Kwota [...] zł stanowi bowiem opłatę maksymalną obliczoną jako 50 % kwoty [...] zł, co wynika z treści § 21 ust. 1 pkt 2 lit "b" w związku z pkt 1 lit "c" rozporządzenia. Opłata za udzielenie pomocy prawnej uczestniczce postępowania w sprawie o wznowienie postępowania sądowego wynosi zatem ½ opłaty maksymalnej (1/2 x [...] zł), tj. [...] zł. Z okoliczności sprawy, w tym akt sądowych i administracyjnych, nie wynikają przy tym przesłanki uzasadniające zastosowanie § 4 ust. 2 rozporządzenia i podwyższenie wynagrodzenia ponad opłatę, powyżej wyliczoną w oparciu o § 4 ust. 1 rozporządzenia. Mając powyższe na uwadze, w niniejszej sprawie należało przyznać pełnomocnikowi z urzędu, który prowadził sprawę, wynagrodzenie za udzieloną uczestniczce postępowania pomoc prawną obejmującą sporządzenie odpowiedzi na skargę o wznowienie postępowania sądowego - powiększone o stawkę podatku od towarów i usług - w łącznej wysokości [...]zł (wynagrodzenie: [...] zł + podatek VAT: [...]zł = [...]zł). Mając powyższe na względzie na podstawie art. 250 P.p.s.a. w zw. z § 21 ust. 1 pkt 2 lit b) i §4 ust. 1-3 rozporządzenia orzeczono, jak w postanowieniu. /-/ Katarzyna Witkowicz-Grochowska