II SA/Po 467/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jakub Zieliński po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 września 2016 r. wniosku skarżących o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A. G. i S. G. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2016 r. znak [...] w przedmiocie doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z przepisami postanawia 1. oddalić wniosek, 2. zwrócić skarżącym kwotę 500 (słownie: pięćset) zł tytułem nadpłaty wpisu od skargi. /-/ Jakub Zieliński A. i S. G. (dalej również: "inwestorzy" lub "skarżący"), reprezentowani przez pełnomocnika procesowego (radcę prawnego) w skardze na decyzję W. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2016 r. znak [...] zawarli wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z dnia [...] 2016 r. (znak [...]). Zaskarżona decyzja utrzymuje w swej zasadniczej części (za wyjątkiem określenia terminu wykonania obowiązku) w mocy decyzję organu I instancji nakazującą doprowadzenie robót do stanu zgodnego z prawem poprzez: 1) zmianę lokalizacji okna w dobudowanej części budynku mieszkalnego ze ściany południowo-wschodniej, tj. ściany od strony działki nr [...] poprzez jego likwidację i przeniesienie na ścianę północno-wschodnią oraz 2) zastąpienie zrealizowanego okna w ścianie pokoju od strony południowo-wschodniej, tj. od strony działki nr [...] nierozwieralnym naświetlem z zachowaniem gabarytów istniejącego otworu okiennego. W uzasadnieniu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji inwestorzy podnieśli, że wstrzymanie obydwu wyżej opisanych decyzji jest zasadne, ponieważ wykonanie tych decyzji spowoduje kosztowne i uciążliwe modernizacje budynku; opisane przez organy zmiany, przy aktualnych cenach materiałów (np. luksfer) są zbyt dużym obciążeniem dla skarżących. Ponadto podnieśli, że nie otrzymali jeszcze odszkodowania od organu architektoniczno-budowlanego, który wydał nieważną decyzję o pozwoleniu na budowę, a ewentualny proces będzie trwał bardzo długo. Stwierdzili, że bez środków finansowych i mając na utrzymaniu małe dzieci, skarżący faktycznie nie mogą ponieść kosztów wątpliwych prawnie decyzji. Skarga została opłacona dwukrotnie kwotą 500 zł – każdy ze skarżących uiścił ją indywidulanie z innego rachunku bankowego: A. G. w dniu 8 czerwca 2016 r. (k. 18), a S. G. w dniu 14 lipca 2016 r. (k. 19). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Stosownie do art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718, z późn. zm. – dalej: P.p.s.a.), wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, jednakże w myśl art. 61 § 3 P.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności administracyjnej (lub też innych aktów wydanych w granicach tej samej sprawy), jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Warunkiem wstrzymania wykonania aktu lub czynności jest zaistnienie okoliczności uzasadniających niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, a zatem okoliczności wyjątkowych. Sąd rozstrzyga w tym przedmiocie na podstawie wniosku skarżącego oraz materiału dowodowego sprawy, przy czym uprawdopodobnienie okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonego aktu spoczywa na stronie skarżącej (zob. np. postanowienie NSA z dnia 13 grudnia 2004 r. sygn. akt FZ 495/04, dostępne w Internecie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Innymi słowy, warunkiem wstrzymania wykonania aktu lub czynności jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Nawet bowiem, jeżeli rozstrzygnięcie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu nie w pełni opiera na zasadzie skargowości (por. postanowienie NSA z dnia 5 maja 2011 r. sygn. akt II OZ 370/11 – dostępne jw.), to jednak wciąż postępowanie w sprawie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu jest postępowaniem prowadzonym na wniosek skarżącego. W konsekwencji sąd nie jest uprawniony do działania z urzędu, a jedynie w zakresie, na jaki wskazuje skarżący w treści tego wniosku, mając na uwadze całokształt okoliczności wynikających z akt sprawy. Sąd podziela przy tym stanowisko prezentowane w orzecznictwie, że do wykazania, iż zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie jest wystarczające samo twierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy, a zawarte w nim twierdzenia powinny zostać poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi jego sytuacji finansowej oraz majątkowej (patrz: postanowienia NSA z dnia 23 listopada 2004 r. sygn. akt GZ 120/04 i z dnia 22 marca 2012 r. sygn. akt II OZ 207/12 – orzeczenia dostępne jw.). Ponadto wydanie postanowienia oczekiwanego przez stronę zależy od uznania sądu, zatem nawet jeżeli strona przedstawi okoliczności, które w jej ocenie przemawiają za zastosowaniem ochrony tymczasowej, sąd nie jest zobowiązany do wydania żądanego orzeczenia. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, zauważyć należy, że skarżący – reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika procesowego – we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji stwierdzili jedynie, że wykonanie obowiązków nałożonych kwestionowanymi decyzjami spowoduje kosztowne i uciążliwe modernizacje budynku, co jest zbyt dużym obciążeniem dla skarżących; stwierdzili również, że bez środków finansowych i mając na utrzymaniu małe dzieci, skarżący faktycznie nie mogą ponieść kosztów wątpliwych prawnie decyzji. Takie twierdzenia skarżących nie zostały jednakże w żaden sposób uwiarygodnione przedstawieniem odpowiednich zestawień ich dochodów i wydatków, wykazaniem obciążeń finansowych czy szacunkowych kosztów wykonania obowiązków nałożonych przez organy nadzoru budowalnego. Na podstawie zawartych we wniosku ogólnikowych stwierdzeń dotyczących sytuacji skarżących nie sposób uznać, że ich sytuacja ma charakter wyjątkowy i w konsekwencji zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Inicjatywa w zakresie wykazania zachodzenia podstaw do udzielenia ochrony tymczasowej należy do strony, która nie może przerzucać na sąd administracyjny obowiązku na sąd administracyjny. Trzeba w tym miejscu podkreślić, że w ramach rozpoznania wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej poprzez wstrzymanie wykonania decyzji nakładającej obowiązki w postępowaniu naprawczym (prowadzonym na podstawie przepisów ustawy Prawo budowlane) sąd nie ocenia prawidłowości wydania takiej decyzji w aspekcie jej zgodności z prawem, ale to, czy jej wykonanie – jeszcze przed prawomocnym skontrolowaniem – może doprowadzić do sytuacji wyjątkowych, zagrażających chronionym dobrom skarżącego. Z kolei argument dotyczący braku odszkodowania od organu architektoniczno-budowlanego, który wydał nieważną decyzję o pozwoleniu na budowę, w ogóle jest chybiony, bowiem rozstrzygnięcie kwestii cywilnoprawnych dotyczących odszkodowania za wydanie nieważnej decyzji nie rzutuje bezpośrednio na ocenę dopuszczalności wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. To ostatnie związane jest bowiem z ceną spodziewanych skutków wykonania zaskarżonej decyzji (obowiązków nałożonych przez organy nadzoru budowlanego), a nie skutków braku uzyskania odszkodowania od innego organu. Sąd nie bada w niniejszym postępowaniu wpadkowym (w przedmiocie udzielenia ochrony tymczasowej) domniemanej szkody, jaką może wywołać nieotrzymanie odszkodowania od organu architektoniczno-budowlanego. Reasumując dotychczasowe rozważania, Sąd stwierdza, że strona skarżąca nie wykazała, iż wykonanie obowiązków w celu doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z przepisami, określonych w kwestionowanych decyzjach organów nadzoru budowlanego, może skutkować powstaniem nieodwracalnych szkód lub innych trudnych do odwrócenia skutków. W tym stanie rzeczy Sąd uznał za zasadne odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji (i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji), wobec czego na podstawie art. 61 § 3 i 5 P.p.s.a. orzekł, jak w punkcie 1. sentencji. Z uwagi na dwukrotne uiszczenie wpisu od skargi wynoszącego 500 zł – łącznie 1 000 zł, pomimo że skarżący zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 5 lipca 2016 r. byli zobowiązani do uiszczenia jednej opłaty od skargi w kwocie 500 zł – wysokość wpisu wynika z § 2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 221, poz. 2193, z późn. zm.) – należało zwrócić skarżącym nadpłatę wpisu w wysokości 500 zł z urzędu na podstawie art. 225 P.p.s.a. Zgodnie z przywołanym przepisem zwrot (nadpłaty) wpisu następuje na koszt strony, co w praktyce oznacza, że z kwoty nienależnej opłaty zostaną potrącone koszty jej zwrotu – o ile zastosowany przez tutejszy Sąd sposób zwrotu wiąże się z poniesieniem tego rodzaju kosztów. W razie niezgłoszenia przez skarżących innego sposobu zwrotu nadpłaty, kwota ta zostanie zwrócona przelewem bankowym – bez potrąceń – na ten rachunek bankowy, z którego został uiszczony (nadpłacony) wpis, tj. druga wpłata kwoty 500 zł z dnia 14 lipca 2016 r. (na rachunek S. G.). Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 16 § 3 i art. 225 P.p.s.a. rozstrzygnął, jak w punkcie 2. Sentencji. /-/ Jakub Zieliński