II SA/Po 475/02

W IMIENIU RZECZPOSPOLITEJ POLSKIEJ dnia 08 września 2004r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont Sędziowie NSA Tadeusz M. Geremek (spr.) WSA Barbara Koś Protokolant: st. sekr. sąd. Teresa Matuszewska po rozpoznaniu w dniu 08 września 2004r. sprawy ze skargi J. O. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej; uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] nr [...] /-/ B. Koś /-/ W. Zygmont /-/ T. M. Geremek Decyzją z dnia [...] Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. orzekł na podstawie § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zmian. ) o braku podstaw do stwierdzenia u J. O. ur. [...] ostatnio zatrudnionego w Fabryce Materiałów i Wyrobów Ściernych [...] w K. na stanowisku maszynisty urządzeń kruszących, choroby zawodowej – zawodowego uszkodzenia narządu słuchu. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, iż orzeczeniem Wielkopolskiego Centrum Medycyny Pracy w P. Ośrodek w K. – Poradni Chorób Zawodowych z dnia [...] stwierdzono u J.O. ubytek słuchu ( niedosłuch odbiorczy pozaślimakowy ucha lewego i niedosłuch typu mieszanego z przewagą komponenty odbiorczej ucha prawego ), który nie jest charakterystyczny dla skutków wieloletniego narażenia na hałas ponadnormatywny i nie daje podstaw do rozpoznania zawodowego uszkodzenia słuchu. Badania przeprowadzone w Instytucie Medycyny Pracy w L. w dniu [...] potwierdziły ubytek słuchu ( niedosłuch typu przewodzeniowo – odbiorczego ucha prawego z przewlekłym nieżytem jego trąbki słuchowej oraz odbiorczy ubytek słuchu ucha lewego typu pozaślimakowego ), nie stanowiący następstw przewlekłego urazu akustycznego, o etiologii pozazawodowej ( zmiany pourazowe, naczyniowe, zapalne ). Pomimo tego , iż J. O. przepracował w powyżej wymienionym zakładzie pracy 24 lata i 9 miesięcy w hałasie o natężeniu od 82,3 dBA do 87,3 dBA organ administracyjny nie stwierdził związku przyczynowego pomiędzy stwierdzonym niedosłuchem a pracą zawodową, wobec czego orzekł o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Odwołanie od powyższej decyzji złożył J.O., wnosząc – jak należy domniemywać z jego treści – o jej uchylenie i ponowne rozpatrzenie sprawy. Podniósł on , iż - ze względu na wieloletnią pracę na stanowisku narażonym na ponadnormatywny hałas - stwierdzony u niego ubytek słuchu musiał być wynikiem pracy zawodowej. Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Sanitarny w P. Oddział Zamiejscowy w K. decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy wskazał, że J. O. niewątpliwie pracował w warunkach narażenia na wysokie poziomy hałasu, jednakże nie była to bezpośrednia przyczyna uszkodzenia jego narządu słuchu, co stwierdzono w trakcie badań medycznych przeprowadzonych w dwóch jednostkach służby zdrowia, uprawnionych do orzekania w sprawach chorób zawodowych. Skutkiem wieloletniego narażenia na hałas jest bowiem stwierdzany obustronnie odbiorczy ubytek słuchu z lokalizacją ślimakową ( trwałym uszkodzeniem części receptorowej narządu słuchu ), podczas gdy u odwołującego się występuje asymetria niedosłuchu oraz pozaślimakowy typ ubytku w uchu lewym. Schorzenie zdiagnozowane u niego nie mogło być zatem wywołane działaniem nadmiernego hałasu. Od powyższej decyzji J. O. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę, w której domaga się – jak należy domniemywać z jej treści – uchylenia wydanych w przedmiotowej sprawie orzeczeń oraz jej ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu skargi wskazał, że u jego współpracowników, którzy przepracowali na podobnych stanowiskach pracy zbliżony okres czasu, stwierdzono ubytek słuchu o etiologii zawodowej. Podtrzymał w związku z tym swoje stanowisko o istnieniu związku przyczynowego pomiędzy jego chorobą a warunkami pracy. W odpowiedzi na skargę organ administracyjny II instancji wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumenty przytoczone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje Stosownie do § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zmian. ) schorzenie ma charakter zawodowy, jeżeli zostało umieszczone w wykazie chorób zawodowych ( stanowiącym załącznik do rozporządzenia ) i zostało spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. W orzecznictwie sądowym utrwalony jest pogląd, że w przypadku pozytywnego ustalenia, że stwierdzona u pracownika choroba jest wymieniona w powyższym wykazie i praca była wykonywana w warunkach narażających na jej powstanie, istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową, a tymi warunkami ( por. wyrok SN z 19.07.1984r., II PRN 9/84, OSNC 1985/4/53 i wyrok SN z 03.02.1999r., III RN 110/98, Prokuratura i Prawo 1999/7 – 8/56 ). W sprawie poza sporem jest że dochodzenie epidemiologiczne wykazało, iż J. O. przez 24 lata i 9 miesięcy pracował na stanowisku, gdzie narażony był na hałas o poziomie przekraczającym normatyw higieniczny ( poziomy od 82,3 dBa do 87,3 dBA ). Bezsporne jest także to, że całe zawodowe życie skarżącego obejmuje pracę wyłącznie w Fabryce Materiałów i Wyrobów Ściernych [...] ( obecnie : [...]) w K. Sporna natomiast jest kwestia, czy J. O. zachorował na chorobę zawodową. Wobec rozpoznania u niego "niedosłuchu odbiorczego pozaślimakowego ucha lewego oraz niedosłuchu mieszanego z przewagą komponenty odbiorczej ucha prawego", powstał problem prawny, czy tego typu schorzenie jest chorobą zawodową wymienioną w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do powołanego powyżej rozporządzenia, tj. uszkodzeniem słuchu wywołanym działaniem hałasu. Organy orzekające -powołując się na orzeczenia lekarskie - wykluczyły taką chorobę u skarżącego. W tym miejscu wskazać należy, że stosownie do § 10 ust. 1 powołanego rozporządzenia o chorobie zawodowej orzeka organ administracji publicznej – inspektorzy sanitarni obu szczebli, a orzeczenia lekarskie czy też opinia przedmiotowego instytutu ( wydane w trybie § 8 rozporządzenia ) są jedynie elementem postępowania dowodowego w tych sprawach i zgodnie z utrwalonym orzecznictwem tak Sądu Najwyższego, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego podlegają stosownej ocenie organu orzekającego, jak każdy inny dowód. W tym zakresie inspektora sanitarnego, prowadzącego postępowanie w sprawie choroby zawodowej obowiązują wszystkie reguły postępowania administracyjnego w szczególności przepis art. 77 § 1 kpa. Reguły te dotyczą oceny dowodu z orzeczeń lekarskich, które muszą nosić cechy opinii biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 kpa, w szczególności nie mogą ograniczać się do konkluzji, lecz w sposób wyczerpujący wyjaśniać wszelkie występujące w sprawie wątpliwości. Muszą być umotywowane w sposób zrozumiały i przekonujący dla stron, organów orzekających, a także dla sądu, który nie posiada wiedzy medycznej, a obowiązany jest ocenić, czy wydane na podstawie takich orzeczeń decyzje są zgodne z prawem ( por. wyrok NSA z 15.04.1998r., I SA 2074/97, LEX nr 45828 ). W ocenie Sądu orzeczenia lekarskie stanowiące w niniejszej sprawie podstawę wydania decyzji organów I i II instancji nie spełniają powyżej opisanych wymogów. Orzeczenie Wielkopolskiego Centrum Medycyny Pracy w P. Ośrodka w K. z dnia [...] ogranicza się bowiem wyłącznie do rozpoznania i wniosków bez ich wszechstronnego uzasadnienia ( k. 9 akt administracyjnych ). Z kolei orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy w L. nie wyjaśnia w sposób przekonujący, dlaczego przy stwierdzonym u skarżącego uszkodzeniu słuchu wywołanym hałasem na stanowisku pracy ( o czym świadczy wykazany w badaniach komponent odbiorczy niedosłuchu ucha lewego i częściowo prawego ) wykluczone jest stwierdzenie choroby zawodowej. Z orzeczenia zdaje się wynikać, że wymienione "kryteria diagnostyczno – orzecznicze" ( nie mające przy tym charakteru normatywnego) pozwalają na stwierdzenie choroby zawodowej – uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu, tylko wówczas, gdy zostanie stwierdzony obustronny odbiorczy ubytek słuchu o lokalizacji ślimakowej. W orzeczeniu brak jest jednoznacznego stwierdzenia, czy ustalony u skarżącego niedosłuch odbiorczy ma lokalizację ślimakową czy pozaślimakową. Mowa jest co prawda o pozaślimakowym charakterze ubytku słuchu ucha lewego, jednakże organ orzeczniczy nie wypowiedział się w kwestii charakteru niedosłuchu ucha prawego. Równocześnie niezrozumiała jest odmowa uznania choroby zawodowej na tej podstawie, że mimo zdiagnozowanego uszkodzenia słuchu wywołanego hałasem ( komponent odbiorczy niedosłuchu ), stwierdzono pozazawodowy charakter przyczyn tego uszkodzenia. Taki wniosek jest sprzeczny z przepisami prawa materialnego, które ( por. § 1 pkt. 1 rozporządzenia ) nie przewidują takiego ograniczenia. Zauważyć należy, że w sytuacji, gdy stwierdza się, że daną chorobę ( tu: obustronne uszkodzenie słuchu) wywołały czynniki pozazawodowe, ale też fakt wykonywania zatrudnienia w warunkach narażających na jej powstanie ( hałas ) nie jest konieczne, aby w danym wypadku właśnie owe warunki miały dominujący wpływ na powstanie choroby. W orzecznictwie sądowym podkreśla się wręcz, że wystarczy samo stwierdzenie istnienia warunków narażających na powstanie danej choroby ( co miało niewątpliwie miejsce w przedmiotowej sprawie), wobec czego nie jest konieczne udowodnienie, że w danym wypadku właśnie owe warunki wystąpienie choroby spowodowały ( por. wyrok NSA z 07.04.1982r., II SA 372/02 ). Podkreślić przy tym należy, że jeśli nawet pojawią się wątpliwości czy w konkretnym przypadku choroba mogła powstać z innych przyczyn niż samo zatrudnienie, to takie wątpliwości nie mogą być tłumaczone na niekorzyść pracownika zatrudnionego w warunkach narażających na zachorowanie na daną chorobę zawodową. W orzecznictwie przyjmuje się bowiem zgodnie, iż wystarczy wystąpienie w środowisku pracy czynnika, który jest szkodliwy choćby dla jednego pracownika ze względu na jego cechy osobnicze, aby uznać schorzenie za chorobę zawodową. Ponieważ z przedstawionych powyżej powodów skarga okazała się uzasadniona, Sąd na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt. 1 a ustawy z dnia 30 .08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zmian. ) orzekł o uchyleniu zaskarżonych decyzji. /-/ B. Koś /-/W. Zygmont /-/ T. Geremek K.P.