II SA/Po 479/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 września 2015r. wniosku T. D. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi T. D. i M. G. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2015r. Nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych czynności postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący T. D. wniósł o przyznanie prawa pomocy w całości. W uzasadnieniu wniosku powołał się na brak możliwości sprzedaży mieszkania, którego dotyczy przedmiot niniejszej sprawy, z uwagi na jego wady budowlane. Podał, że jego "konta gospodarcze" zajęte są przez komornika. Oświadczył, że jedynym dochodem skarżącego jest działalność gospodarcza, z której uzyskuje [...] zł miesięcznie. Z oświadczenia wynika, że sam prowadzi swoje gospodarstwo domowe. Choruje. Posiada mieszkanie o powierzchni [...] m² wraz z przynależnościami. Z uwagi na fakt, że wniosek o prawo pomocy na urzędowym formularzu był niepełny, co do sytuacji finansowej, skarżący został wezwany, w oparciu o przepis art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej "p.p.s.a.") do osobistego uzupełniania wniosku poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. W odpowiedzi skarżący podał, że jest samotny, rozwiedziony, leczy się. Oświadczył, że wykazane przychody w całości pokrywają ponoszone koszty bieżącego utrzymania, w tym spłatę kredytu. Mieszkanie, którego dotyczy postępowanie wynajmuje, a sam mieszka w innej lokalizacji i płaci za nią dwukrotną równowartość przychodu z wynajmu swojego mieszkania. Nadto oświadczył, że posiada samochód osobowy z 1995r. niezbędny do działalności gospodarczej. Nie posiada innych wartościowych przedmiotów, ruchomości i nieruchomości. Skarżący przedłożył kserokopie: - wyciągów z rachunku bankowego w Banku z saldem na dzień 23 czerwca 2015r. w wysokości [...] zł, z których wynika, że nie może dokonywać żadnych wypłat, natomiast wpływają należności z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, - wyciągów z rachunku bankowego w Banku z saldem na dzień 15 lipca 2015r. w wysokości [...] zł, z którego wynika, że w marcu dokonał przelewu kwoty [...]zł na rzecz komornika, wpływają należności za wynajem mieszkania w wysokości około [...] zł miesięcznie oraz należności z tytułu prowadzonej działalności, z rachunku dokonywane są tylko spłaty rat kredytu w wysokości [...] zł miesięcznie oraz koszty prowadzenia rachunku, - deklaracji VAT za okres od stycznia do czerwca 2015r. z których wynika, że w tym okresie osiągnął miesięczny przychód w wysokości [...]zł., - zeznania podatkowego PIT-36 za 2014r. z którego wynika, że osiągnął łączny przychód w kwocie [...] zł, poniósł koszty działalności w wysokości [...] zł i uzyskał dochód w wysokości [...]zł, - podsumowanie z ksiąg rachunkowych za I półrocze 2015r., z którego wynika, że łączny przychód w tym okresie wyniósł [...] zł, koszty działalności - [...] zł Regulacja dotycząca prawa pomocy, zawarta w treści art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którą przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a. Strony ponoszą bowiem koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Dlatego podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów sądowych związanych z obroną swoich praw przed sądem lub następuje to kosztem własnego utrzymania. A zatem przytoczone we wnioskach okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a. Wnioskodawca winien, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych na pokrycie kosztów niniejszego postępowania, jest obiektywnie niemożliwe. W świetle powyższego, oświadczenie majątkowe przedstawione przez skarżącego zawarte w treści formularza o prawo pomocy oraz jego uzupełnieniu nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, że skarżący nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów w niniejszej sprawie, chociażby w części. Z przedłożonych dokumentów księgowych oraz z zeznań i deklaracji podatkowych wynika, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą, z której uzyskuje dochód, zatem jest to działalność opłacalna. Wątpliwości budzi natomiast to, że pomimo zajęcia rachunków bankowych od marca 2015r. obsługujących działalność gospodarczą, na które wpływają przychody, nadal ponosi koszty swojego utrzymania oraz prowadzenia działalności gospodarczej. Z zestawienia z ksiąg rachunkowych wynika bowiem, że nadal ponosi koszty zakupów towarów handlowych, wynagrodzeń oraz pozostałe wydatki. Dochód z wynajmu mieszkania również wpływa na zablokowany rachunek, a skarżący sam zadeklarował, że koszty najmu mieszkania w którym mieszka są dwukrotnie wyższe i nie podał by miał zaległości w ich opłacaniu. Skarżący nie wskazał by pomimo zablokowania rachunków miał problemy z bieżącym regulowaniem swoich zobowiązań. Przyjąć zatem można, że uzyskuje jeszcze inne przychody niż te, które wpływają na zajęte rachunki bankowe, czego jednoznacznie nie wyjaśnił. Wobec powyższego nie można ustalić pełnej i precyzyjnej aktualnej sytuacji finansowej skarżącego, co uniemożliwia przyjęcie że nie posiada realnej możliwości wygospodarowania środków na opłacenie kosztów niniejszego postępowania chociażby w części. Ponadto podkreślić należy, że konieczność spłaty kredytów i innych zobowiązań natury gospodarczej nie korzysta z pierwszeństwa przed ponoszeniem kosztów sądowych. Wnioskodawca nie wykazał nadto, iż środki egzekucyjne zastosowane w postępowaniach egzekucyjnych, wykluczają możliwości poniesienia kosztów postępowania sądowego w niniejszej sprawie. Z przedłożonych dokumentów nie wynika, że zablokowanie dwóch rachunków bankowych ma ten skutek, iż kwota pozostająca w dyspozycji wnioskodawcy (kwota wolna od egzekucji) nie wystarcza na pokrycie deklarowanych kosztów utrzymania koniecznego, działalności gospodarczej oraz kosztów prowadzonego postępowania sądowego. Nie wykazał, że swoich zobowiązań nie uiszcza i popadł w zaległości. Wobec powyższego brak współpracy skarżącego ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy skutkować musi odmową przyznania prawa pomocy. Uniemożliwia, bowiem wolną od wątpliwości ocenę sytuacji materialnej wnioskującego. Wobec powyższego niemożliwe okazało się ustalenie jaki jest rzeczywisty stan finansowy skarżącego, a od tego zależało ewentualne przyznanie prawa pomocy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że niepełne wykonanie wezwania do przedstawienia swojej sytuacji majątkowej i finansowej uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony, a w konsekwencji jego możliwości płatniczych (por. post. NSA z dnia 1 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 235/06; post. NSA z dnia 27 października 2011r., sygn. akt I GZ 170/11, www.cebois.nsa.gov.pl). Niemożliwe okazało się poczynienie ustaleń faktycznych w rozpatrywanym zakresie, uzasadniających stwierdzenie, że bieżąca sytuacja finansowa skarżącego nie pozwala na pokrycie chociażby części kosztów postępowania. W tym miejscu na podkreślenie zasługuje także ugruntowany już w orzecznictwie sądowoadministracyjnym pogląd, że uzyskanie prawa pomocy i przerzucenie kosztów postępowania sądowego na Skarb Państwa, a w konsekwencji pozostałych podatników, nie jest przywilejem strony, ale wyjątkiem od zasady samodzielnego ponoszenia kosztów związanych z prowadzeniem procesów sądowych. Przyznanie prawa pomocy musi mieć charakter wyjątkowy i dotyczyć sytuacji, gdy rzeczywiście z porównania wysokości prognozowanych kosztów postępowania sądowego oraz realnych możliwości majątkowych i zarobkowych wnioskodawcy wynika, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów niniejszego postępowania. A tych przesłanek przyznania prawa pomocy skarżący jednoznacznie nie przedstawił. W tym stanie rzeczy, oddalić należało wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w całości. Na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 w zw. z art. 246 §1 pkt 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w postanowieniu.