II SA/Po 49/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Kwiecińska Sędziowie Sędzia NSA Jolanta Szaniecka Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak(spr.) Protokolant St. sekr. sąd. Joanna Wieczorkiewicz - Skoczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi R. J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] września 2011r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu na podstawie art. 59 § 2 w zw. z art. 58 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postepowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 z późn.zm. – dalej w skrócie "k.p.a.") odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] 2011 r. nr [...] dot. odmowy przyznania pomocy w formie jednego gorącego posiłku dziennie oraz zasiłku celowego na zakup leków. Wskazaną decyzją organ I instancji rozpatrzył wnioski R.J. z dnia [...] i [...] lutego 2011 r., który podał, że przebywa na terenie Miasta P., prowadząc koczowniczy tryb życia, a aktualnie przebywa w okolicach [...]. W uzasadnieniu podano postanowienia, iż pismem złożonym w dniu [...] kwietnia 2011 r. w siedzibie Samorządowego Kolegium w Poznaniu, R.J. wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania "od decyzji MOPR [...] w P. odmawiającej udzielenia jakiejkolwiek pomocy w sytuacji poważnego zagrożenia zdrowia i życia". Wraz z pismem złożył pismo oznaczone jako "Odwołanie" oraz pismo oznaczone jako "Podanie-skarga". Pismem z dnia [...] czerwca 2011 r. skarżący został wezwany do sprecyzowania od jakiej decyzji wnosi odwołanie oraz jakiej decyzji dotyczy jego wniosek o przywrócenie terminu. W odpowiedzi na wezwanie, R.J. wskazał, że odwołanie dotyczy decyzji z dnia [...] 2011 r. Podał ponadto, że wniosek o przywrócenie terminu złożył na wszelki wypadek, gdyż "nastąpił taki zbieg spraw, że trudno mu było połapać się w datach". Organ następnie wyjaśnił, iż po zapoznaniu się z treścią wniosku oraz z aktami sprawy uznał, że brak jest podstaw do jego uwzględnienia. Przytaczając przepis art. 58 § 1 k.p.a. podano, że wymienione w tym przepisie przesłanki muszą zaistnieć łącznie. Zdaniem Kolegium w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające przywrócenie terminu, bowiem strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Odwołując się do orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego Kolegium wyjaśniło, że brak winy powinien być oceniany z uwzględnieniem obiektywnego miernika staranności, jakiego można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. W konsekwencji, o braku winy można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązków stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do pokonania, niezależnej od takiej osoby. Zdaniem organu w przedmiotowej sprawie strona nie przedstawiła żadnych argumentów, które mogłyby wskazywać na to, że nie dochowała terminu bez swojej winy. Okoliczności wskazane w uzasadnieniu wniosku świadczą, w ocenie Kolegium, o braku dbałości o własne interesy. Podano, że złożone oświadczenie pozwala uznać, że strona nie złożyła odwołania w terminie ze względu na brak wystarczającego rozeznania we własnych sprawach. Nie zostały wskazane żadne okoliczności, które w sposób obiektywny uzasadniałby przywrócenie terminu. W tej sytuacji postanowiono o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu R.J. nie kwestionując powyższych ustaleń podniósł, że działania organów zagrażają jego zdrowiu i życiu, a w działania te wpisuje się odmowa rozpatrzenia jego skargi na bezkarne działania Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P. [...] (dalej MOPR). Wskazał na swoją ciężką sytuację życiową, którą na żądanie Sądu może szczegółowo przedstawić, gdy pozbawiony dachu nad głową został pozbawiony pomocy na żywność i leki. Skarżący zwrócił się do Sądu o przywrócenie terminu, jak również o merytoryczne rozpoznania jego skarg i odwołania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu wnosząc o jej oddalenie powtórzyło argumentację przytoczoną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. W piśmie procesowym wniesionym do Sądu w dniu 20 kwietnia 2012 r. skarżący wyjaśnił, że swoje odwołanie musiał pisać szybko, pod przymusem czasu i sytuacji, "w sytuacji rozproszenia, kradzieży i zniszczenia dokumentów przez złodziei i służby specjalne", co spowodowało, że musiał "pisać bez orientacji czasowej (dot. przebiegu sprawy), bez dokumentacji (nie pozwolono mi przejrzeć akt) oraz bez orientacji o warunkach, jakim powinno odpowiadać odwołanie (brak pouczenia)". Wyjaśnił, że w tych okolicznościach "pisał w ciemno" licząc, że ktoś zrozumie jego sytuację. Podniósł, że w jego trudniej sytuacji pomoc powinna zostać przyznana w każdych okolicznościach. Podniósł, że analiza akt administracyjnych nasuwa wątpliwości co do prawidłowości rozstrzygnięcia. Wskazał, że odwołanie opatrzone jest datą [...]04.2011 r., podczas gdy na stemplu przyjęcia odwołania jest data [...]04.2011 r. i nie ma wiedzy dlaczego jest taka data przyjęcia odwołania. Podniósł, że w MOPR są do niego wrogo nastawieni, w wyniku czego jego wnioski nie są załatwiane, a stan taki trwa od dwóch lat. Wyjaśnił, że w żadnym razie z jego strony nie może być mowy o lekceważeniu sprawy, która jest dla niego bardzo ważna. Nie jest w stanie przypomnieć sobie, czy zawiniły instytucje, nie ma również żadnych na to dowodów. Skarżący podniósł, że MOPR ze wszystkimi sprawami odsyła go do [...] [miejscowości B], tymczasem przebywa w [...] i od MOPR w P. oczekuje pomocy. Wyjaśnił, że spełnia kryteria do uzyskania pomocy, lecz z niewyjaśnionych powodów jej nie otrzymuje. Skarżący zakwestionował ponadto rzetelność prowadzenia dokumentacji przez MOPR, co [...] [w jego ocenie] wynika z ich zawartości. Na rozprawie sądowoadministracyjnej przeprowadzonej w dniu 25 kwietnia 2012 r. skarżący podtrzymał skargę oraz przytoczoną w sprawie argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje; Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu, sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania. Sąd administracyjny nie ocenia zaskarżonego aktu pod kątem jej słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego. Stosownie jednak do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 - dalej zwaną p.p.s.a.) rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonana kontrola sądowa nie stwierdziła, aby zaskarżone postanowienie naruszało prawo. W pierwszej kolejności wskazać należy, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo uznało, iż odwołanie od decyzji z dnia [...] 2011 r. skarżący złożył z uchybieniem terminu. Na etapie rozpatrywania sprawy przez organ kwestia ta była bezsporna, bowiem wraz z odwołaniem skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, a następnie w odpowiedzi na wezwanie organu z dnia [...] czerwca 2011 r. wskazał, że odwołanie dotyczy decyzji z dnia [...] 2011 r. oraz podał, że wniosek o przywrócenie terminu złożył na wszelki wypadek, gdyż "nastąpił taki zbieg spraw, że trudno mu było połapać się w datach". Niezależnie od powyższego wskazać należy, iż z akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżący R.J. w dniu [...] lutego 2011 r. wystąpił do MOPR w P. [...] o udzielenie pomocy społecznej uzasadniając swój wniosek ubóstwem, bezdomnością, złym stanem zdrowia i koniecznością leczenia oraz rehabilitacji po trzech wypadkach. Podczas przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono, że R.J. jest zameldowany na pobyt stały w [...] ul.[...], a na terenie Miasta [...] prowadzi koczowniczy tryb życia. Kierowaną do niego korespondencję R. J. odbierał osobiście w MOPR. W rozpatrzeniu wniosków z dnia [...] lutego 2011 r. Kierownik MOPR [...] wydał dwie decyzje: z dnia [...] 2011 r. Nr [...], którą ustalono prawo skarżącego do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych na okres 90 dni – od dnia [...] 2011 r. do [...] 2011 r. oraz decyzję z dnia [...] 2011 r. Nr [...], którą odmówiono skarżącemu przyznania pomocy w formie jednego gorącego posiłku dziennie oraz zasiłku celowego na zakup leków. Pierwszą z wymienionych decyzji skarżący odebrał w dniu [...] kwietnia 2011 r., co wynika z załączonego do akt administracyjnych zwrotnego potwierdzenia jej odbioru, podpisanego przez wymienionego. Z treści notatki służbowej sporządzonej w tym samym dniu przez pracownika socjalnego Ośrodka wynika, że w dniu [...] kwietnia 2011 r. przygotowana była również druga z tych decyzji, której odbioru R.J. jednakże odmówił bez podania konkretnych powodów, informując jednocześnie, że decyzję odbierze w dogodnym terminie. Z notatki wynika, że pracownik socjalny poinformował wówczas stronę, że decyzja znajdować się będzie w sekretariacie Ośrodka (karta nr 33 akt I instancji). Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowania tych ustaleń, które w świetle okoliczności sprawy uznać należy za wiarygodne, spójne i logiczne. Z akt administracyjnych II instancji wynika, że w dniu [...] kwietnia 2011 r. R. J. złożył w Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Poznaniu dwa pisma: "Podanie – skargę" dot. odmowy udzielania mu świadczeń socjalnych przez MOPR [...], któremu to Ośrodkowi zarzucił nieprawidłowości w postępowaniu wobec jego osoby, w tym znęcanie się oraz tworzenie fałszywych dokumentów przeciwko jego osobie. Drugie pismo zatytułowane zostało jako "Odwołanie od decyzji MOPR [...] w sprawie odmowy udzielenia jakiejkolwiek pomocy", w którym szeroko opisał działania organu podejmowane w odniesieniu do jego osoby. Ponieważ w piśmie tym nie wskazano, jakiej decyzji odwołanie dotyczy, Kolegium wezwało skarżącego do złożenia w tym zakresie wyjaśnień (pismo z dnia [...] czerwca 2011 r. – karta nr 15 akt administracyjnych II instancji). W odpowiedzi, R.J. pismem złożonym w dniu [...] czerwca 2011 r. (pismo z dnia [...] czerwca 2011 r. – karta nr 19) podał, że sprawa dotyczy odmowy udzielenia mu pomocy z powodu zarzutu braku współpracy co zawarte jest w decyzji z [...] 2011 r., natomiast jego pismo o przywrócenie terminu "pisane było na wszelki wypadek". W ocenie Sądu powyższe okoliczności upoważniały organ do uznania, że w dniu [...] kwietnia 2011 r. rozpoczął się bieg 14-dniowy terminu do wniesienia przez skarżącego odwołania od decyzji z dnia [...] 2011 r. Wskazać bowiem należy, iż sytuację, w której adresat pisma odmawia jego przyjęcia określa się mianem doręczenia konkludentnego (za: Grzegorz Łaszczyca Komentarz do art. 47 kp.a. – LEX komentarze). Przez swoje zachowanie polegające na odmowie przyjęcia pisma skarżący uczestniczył prawnie w czynności doręczenia, w konsekwencji takie zachowanie skarżącego miało skutek prawny. Skoro odmowa przyjęcia pisma rodzi takie same konsekwencje, jak jego doręczenie, aby dochować ustawowego terminu skarżący winien wnieść odwołanie najpóźniej w dniu 19 kwietnia 2011 r. Z akt sprawy, co do których wbrew zarzutom skarżącego brak podstaw do podważenia ich wiarygodności, wynika że odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu wniesione zostało w dniu 27 kwietnia 2011 r. W tych okolicznościach obowiązkiem organu II instancji było rozpatrzenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Dopiero w przypadku przywrócenia terminu do wniesienia odwołania organ II instancji może przystąpić do merytorycznej oceny sprawy zakończonej wydaniem decyzji, od której odwołanie zostało wniesione. Trafnie w zaskarżonym postanowieniu wywiedziono, że w sprawie brak jest podstaw do przywrócenia terminu. W tym zakresie Sąd w całości podziela wywody zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, dodatkowo podnosząc, że art. 58 § 1 k.p.a. stanowiąc, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Tak więc przesłanką zasadności wniosku o przywrócenie terminu jest zachowanie przez stronę szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. Przy ocenie rodzaju uchybienia bierze się pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. W opinii Sądu o braku winy skarżącego nie może przesądzać przytoczona we wniosku o jego przywrócenie okoliczność zbiegu spraw oraz "brak orientacji w datach", jak również bezdomność skarżącego z związane z tym niedogodności życia, na co skarżący wskazuje w skardze i skierowanej do Sądu korespondencji. Skarżący w dniu [...] kwietnia 2011 r. był w MOPR [...], mógł odebrać przygotowaną decyzję z dnia [...] 2011 r., lecz wyłącznie z własnej woli zdecydował, że zrobi to w terminie późniejszym. Wyjaśnić należy, iż wprowadzenie do porządku prawnego obowiązku przestrzegania terminów ma za zadanie dyscyplinowanie stron, czego konsekwencją jest stabilność stosunków prawnych między stronami postępowania, jak i stronami i organami administracji. Zaakceptowanie innego stanowiska naruszałoby powyższą zasadę. Odnosząc się do wykazywanych, w skardze oraz w skierowanych do Kolegium pismach, nieprawidłowości w działaniach MOPR [...] Sąd marginalnie wskazuje, że organem właściwym do rozpatrywania skarg na Prezydenta Miasta P. – podlegającą mu jednostkę organizacyjną Urzędu Miasta P. jaką jest MOPR [...], jest Wojewoda Wielkopolski. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu jest natomiast organem odwoławczym od wiążących rozstrzygnięć (decyzji, postanowień) wydanych przez Prezydenta Miasta P. – działającego z jego upoważnienia dyrektora (kierownika) [...] [filii] MOPR. W tym stanie rzeczy skoro zaskarżone postanowienie nie narusza prawa na podstawie art. 151 p.p.s.a należało oddalić skargę.