II SA/Po 492/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Szaniecka Sędzia NSA Stanisław Małek Sędzia NSA Grażyna Radzicka /spr./ Protokolant Sekr. sąd. Katarzyna Bela po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 02 marca 2005r. przy udziale sprawy ze skargi J.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2003r. Nr [...] w przedmiocie nabycia przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy Z. z dnia [...] listopada 2002r. Nr [...]; II. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 30zł (trzydzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych. /-/G. Radzicka /-/J. Szaniecka /-/St. Małek Decyzją z dnia [...] listopada 2002r., nr [...], na podstawie art. 1 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 26 lipca 200lr. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. z 200lr., nr 113, poz. 1209 ze zm.),Wójt Gminy Z., po rozpatrzeniu wniosku J. i D. S., odmówił stwierdzenia nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości położonej we wsi Z. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji nr działki [...], o pow. [...] m2, dla której urządzono księgę wieczystą KW nr [...], prowadzoną przez Sąd Rejonowy Wydział Ksiąg Wieczystych w Zielonej Górze, a będącej w użytkowaniu wieczystym wnioskodawców. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 1 ust. 1 wyżej wymienionej ustawy, roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności przysługuje osobom fizycznym będącym w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie tejże ustawy t.j. 24 października 2001 r. użytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe. Za nieruchomość zabudowaną na cele mieszkaniowe należy uznać nieruchomość gruntową, na której w dniu 26 maja 1990 r, znajdował się obiekt przeznaczony na cele mieszkaniowe i pozostawała taką w dniu 24 października 2001 r. W toku postępowania ustalono, że wnioskodawcy nabyli nieruchomość nie zabudowaną, aktem notarialnym z dnia [...] marca 1986 r. przeznaczoną zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego pod budowę domu mieszkalnego jednorodzinnego wolnostojącego. Pozwolenie na budowę wydane zostało w dniu [...] lipca 1986 r. Natomiast zgłoszenie użytkowania budynku mieszkalnego nastąpiło w dniu [...] marca 1994 r. W tym samym roku nastąpił wpis do księgi wieczystej budynku mieszkalnego. Zgłoszenie opodatkowania budynku mieszkalnego nastąpiło w dniu [...] września 1994 r. W ocenie organu, z przepisów ustawy wynika, że nieruchomość musiała być zabudowana na cele mieszkaniowe w dniu 26 maja 1990 r. i pozostawać taką w dniu 24 października 2001r., a roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności nieruchomości przysługuje osobie fizycznej tylko wówczas, gdy była ona użytkownikiem wieczystym nieruchomości zabudowanej na cele mieszkaniowe. Ponieważ z zebranego w sprawie materiału wynika, że przedmiotowa nieruchomość gruntowa nie była zabudowana w dniu 26 maja 1990 r., oznacza to, że nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 1 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy. Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli D. i J. S. podnosząc, że jest ona krzywdząca, gdyż nie uwzględniono wszystkich dokumentów m. in. umowy o dostarczenie energii elektrycznej oraz oświadczeń mieszkańców wsi Z., którzy potwierdzili, że budynek był przystosowany do celów mieszkalnych od dnia 26 maja 1990 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] lutego 2003 r. Nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 200lr. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. z 2001r., nr 113, poz. 1209 ze zm.). utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach zaskarżonej decyzji wyjaśniono, że art. 1 ust. 1 ustawy o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności określa podmiotowy i przedmiotowy zakres jej stosowania. Przepisy tejże ustawy mają zastosowanie do osób fizycznych będących w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy t.j. w dniu 24 października 2001 r. użytkownikami lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości położonych na obszarach Państwa Polskiego, wymienionych w dekrecie z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz. U. nr 46, poz. 340 ze zm.) zabudowanych na cele mieszkaniowe bądź stanowiących nieruchomości rolne. W ocenie organu roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności nieruchomości może być przyznane jedynie użytkownikom (współużytkownikom) wieczystym, ewentualnie ich następcom prawnym, w stosunku do których prawo to powstało na podstawie dekretu z 6 września 1951r. W rozpatrywanej sprawie, nieruchomość została oddana w użytkowanie wieczyste na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce nieruchomościami i wywłaszczaniu nieruchomości, a nie w trybie dekretu z 1951 r. Wobec niespełnienia ustawowego warunku stwierdzono, że wnioskodawcom nie przysługuje roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności nieruchomości. Wskazano również, że żaden przepis ustawy z dnia 26 lipca 2001 r., a w szczególności art. 1 ust. 1 nie zawiera warunku, iż nieruchomość musiała być zabudowana na cele mieszkaniowe zarówno w dniu 26 maja 1990 r. i nadal taką pozostawać w dniu 24 października 2001 r. J. S. nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu domagając się zbadania legalności zaskarżonej decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę podtrzymało w całości swą dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia sprawy stanowi art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 roku o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. 113, poz. 1209 ze zm.) w wersji obowiązującej w okresie orzekania przez organy obu instancji. W myśl tego przepisu roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności przysługiwało osobom fizycznym, będącym w dniu 26 maja 1990 roku oraz w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości położonych na obszarach Państwa Polskiego, wymienionych w dekrecie z 6 września 1951 roku o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz. U. 46 poz. 340 z ze zm.), zabudowanych na cele mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne. Podzielając w pełni stanowisko wyrażone przez tutejszy Sąd w wyroku z dnia 29 października 2004 r. (syg. akt II SA/Po 1934/02) stwierdzić należy, że zarówno organ I jak i II instancji dokonały błędnej interpretacji przytoczonego powyżej przepisu. Przepis ten określał bowiem warunki, które musiał spełnić nabywca prawa własności. I tak, dotyczą one określenia: podmiotów regulacji (osoby fizyczne), przedmiotu regulacji (użytkowanie wieczyste lub współużytkowanie), czasu, w jakim tytuł ten przysługiwał wnioskodawcy (26.05.1990r. i w dniu wejścia w życie ustawy), rodzaju nieruchomości (zabudowane na cele mieszkaniowe lub stanowiące nieruchomości rolne) oraz położenia nieruchomości (na obszarach Państwa Polskiego wymienionych w dekrecie z 6.09.195lr. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych). Istota naruszenia prawa materialnego przez organy administracji sprowadza się zatem do błędnej interpretacji ostatniej przesłanki nabycia prawa własności. Otóż, odesłanie w art. 1 ust. 1 ustawy z 26 lipca 200lr. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości do dekretu z 6 września 1951 o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych odnosiło się do jego (dekretu) zasięgu terytorialnego, nie jak przyjęto w zaskarżonej decyzji - przedmiotu regulacji (ochrona i uregulowanie własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych), a dokładniej - podstawy prawnej nabycia użytkowania wieczystego. Ustawa w art. 1 stanowiła bowiem, że zakresem regulacji objęte są nieruchomości położone na obszarach Państwa Polskiego, wymienionych w dekrecie, a nie nabyte w sposób przewidziany tym dekretem. Zasięg terytorialny wyznaczał sam tytuł dekretu (na obszarze Ziem Odzyskanych), a doprecyzowywał art. 13 ust. 2 stwierdzeniem, że przez obszar Ziem Odzyskanych należy rozumieć również obszar byłego Wolnego Miasta Gdańska. Analiza cytowanych przepisów wskazuje w sposób nie budzący wątpliwości, że dekret z 6 września 1951r. określał przedmiot regulacji i obszar Państwa Polskiego, na którym mógł być stosowany. Tymczasem przepis art. 1 ust. 1 ustawy z 26.07.200lr. odnosi się tylko do tego ostatniego elementu, bowiem sam formułuje autonomiczny przedmiot regulacji, to jest nieruchomości zabudowane na cele mieszkaniowe lub stanowiące nieruchomości rolne. Brak jest zatem podstaw, by w postępowaniu uregulowanym ustawą z 26 lipca 200lr., odwoływać się do przedmiotu regulacji dekretu z 6 września 1951r. W świetle przytoczonych przepisów i argumentów bez znaczenia jest kwestia dotycząca zabudowania nieruchomości, co słusznie podniósł organ II instancji. Przepisy ustawy nie stanowią bowiem o konieczności zabudowania nieruchomości budynkiem mieszkalnym do dnia 26 maja 1990 r. i pozostawania nieruchomością zabudowaną także w dniu 24 października 2001 r., a wskazują jedynie na przeznaczenie nieruchomości. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. oraz 152 oraz 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153 poz. 1270 ze zm.) w zw. z art. 97 § 1 Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271ze. zm.), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. Na marginesie należy zauważyć, że treść art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 200lr. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości została zmieniona i w brzemieniu nadanym ustawą z dnia 11 kwietnia 2003r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz. U. 64 poz. 592 ze zm.), nie powinna już powodować wątpliwości interpretacyjnych, bowiem wyeliminowano z niej fragment dotyczący obszarowego (terytorialnego) obowiązywania regulacji. /-/G. Radzicka /-/J. Szaniecka /-/St. Małek kk