II SA/Po 493/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz Sędzia WSA Jan Szuma (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 listopada 2021 r. sprawy ze skargi R. G. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] kwietnia 2021 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od organu na rzecz skarżącego kwotę [...](słownie: [...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r., [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (zwany dalej "Inspektorem Wojewódzkim") uchylił objętą odwołaniem S. sp. z o.o. decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. (zwanego dalej "Inspektorem Powiatowym") z dnia [...] lutego 2021 r., [...], [...], którą orzeczono o stwierdzeniu u R. G. choroby zawodowej wymienionej w pozycji 21 wykazu chorób zawodowych określonych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia [...] czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r. poz. 1367 z późn.). Jednocześnie organ odwoławczy umorzył postępowanie administracyjne w pierwszej instancji. Motywując decyzję uchylającą i umarzającą postępowanie w pierwszej instancji (na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm. dalej "K.p.a.") Inspektor Wojewódzki wskazał, że Inspektor Powiatowy naruszył art. 235 § 22 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r. poz. 1320 z późn. zm., dalej "K.p."). Zgodnie z tym przepisem co prawda pracownik lub były pracownik, który podejrzewa, że występujące u niego objawy mogą wskazywać na taką chorobę zawodową, może dokonać jej zgłoszenia, to jednak w przypadku pracownika aktualnie zatrudnionego zgłoszenia dokonuje się za pośrednictwem lekarza sprawującego nad nim profilaktyczną opiekę zdrowotną. Organ odwoławczy wskazał dalej, że R. G. pozostaje w stosunku pracy z E. sp. z o.o., a więc jako aktualnie zatrudniony pracownik powinien dokonać zgłoszenia choroby zawodowej za pośrednictwem lekarza. Dokonał on tymczasem zgłoszenia bezpośrednio. W ocenie Inspektora Wojewódzkiego należało więc uznać, że decyzję [...] wydano w oparciu o nieskutecznie wszczęte postępowanie administracyjne. Skargę na decyzję Inspektora Wojewódzkiego wniósł R. G., który zarzucił naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. (zdaniem skarżącego organ nie powinien był umarzać postępowania, ale utrzymać decyzję pierwszoinstancyjną w mocy) oraz naruszenie art. 235 § 22 K.p. poprzez błędną wykładnię i uznanie, że pracownik nie jest w ogóle uprawniony do zgłoszenia choroby zawodowej. W odpowiedzi na skargę Inspektor Wojewódzki wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko. W piśmie z dnia [...] sierpnia 2021 r. do skargi ustosunkowała się uczestniczka postępowania S. sp. z o.o. także domagając się oddalenia skargi. W jej ocenie orzecznictwo, na które powołał się R. G. w skardze (wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia [...] stycznia 2015 r., IV SA/Wr [...]) jest odosobnione i nieadekwatne. Zmarginalizowano w nim znaczenie wykładni językowej art. 235 § 22 K.p., a wyrażone stanowisko oparto na wykładni celowościowej i funkcjonalnej nacechowanej subiektywizmem. Niezależnie od kwestii proceduralnych uczestniczka postępowania wyraziła przekonanie, że gdyby miało dojść do merytorycznego rozpoznania sprawy o stwierdzenie choroby zawodowej u R. G., to należałoby zwrócić uwagę na potrzebę właściwej oceny dowodów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Jak zaznaczono wyżej w części sprawozdawczej Inspektor Wojewódzki zdecydował się na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. uchylić decyzję Inspektora Powiatowego o stwierdzeniu choroby zawodowej u R. G. i umorzyć postępowanie w pierwszej instancji, gdyż uznał, iż zgłoszenie choroby zawodowej dokonane przez zainteresowanego pracownika bezpośrednio, z pominięciem lekarza sprawującego nad nim profilaktyczną opiekę zdrowotną, nie mogło być – wobec nie dopełnienia warunku z art. 235 § 22 K.p. – uznane za skuteczne. W ocenie Sądu stanowisko organu jest nieprawidłowe w okolicznościach sprawy. Przede wszystkim należy rozpocząć od wskazania, że rzeczywiście wedle obowiązujących unormowań (art. 235 § 22 in fine K.p.) zgłoszenia choroby zawodowej przez aktualnie zatrudnionego pracownika, a takim pracownikiem jest R. G., dokonuje się za pośrednictwem lekarza sprawującego nad nim profilaktyczną opiekę zdrowotną. Przepis ten ma charakter proceduralny i jego istotą jest zapewnienie, aby to lekarz zakładowy był osobą pierwszego kontaktu, która zweryfikuje niepokojące pracownika objawy chorobowe i w oparciu o posiadaną profesjonalną wiedzę sformułuje bądź odstąpi od sformułowania zgłoszenia choroby zawodowej. Powyższe oznacza, że gdy Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny otrzyma zgłoszenie choroby zawodowej bezpośrednio od pracownika, to w takim przypadku powinien wskazać pracownikowi na potrzebę dochowania trybu z art. 235 § 22 K.p. Organ wobec istnienia tej regulacji może bowiem oczekiwać od pracownika, iż powinien on przejść "wstępne" badanie ze strony lekarza w zakładzie pracy. Gdy chodzi o okoliczności, z którymi mamy do czynienia w niniejszej sprawie, to należy przede wszystkim zaakcentować, iż niezachowanie przez R. G. właściwej procedury z art. 235 § 22 K.p. podlega ocenie nie w kontekście porządku i potrzeb dalszego biegu procedury, ale li tylko retrospektywnie. To z kolei nakazuje zastanowić się, czy owo naruszenie art. 235 § 22 K.p. miało charakter istotny i czy rzutowało na treść decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej? Zdaniem Sądu na powyższe pytania należy odpowiedzieć negatywnie. Otóż podkreślenia wymaga, że Inspektor Powiatowy, choć otrzymał zgłoszenie bezpośrednio od pracownika, to jednak później w toku wszczętego postępowania i w jego granicach R. G. uzyskał wydane przez jednostkę orzeczniczą I stopnia – W. centrum Medycyny Pracy w P. – orzeczenie lekarskie z dnia [...] stycznia 2021 r., CH Z [...], którym po kompleksowym badaniu pracownika oraz jego dokumentacji medycznej, rozpoznano u niego chorobę zawodową. Orzeczenie podpisała przy tym specjalista medycyny pracy. Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że wedle rozsądnej oceny na obecnym etapie "cofanie" sprawy do badania R. G. przez lekarza zakładowego w celu dopełnienia wymogu wstępnego badania pracownika i wypełnienia przez tego lekarza zgłoszenia choroby zawodowej (art. 235 § 22 K.p.) zupełnie nie ma sensu. Skoro w sprawie doszło już do badania R. G. przez specjalistę medycyny pracy w jednostce orzeczniczej I stopnia i chorobę zawodową stwierdzono, to oznacza, że tym bardziej zbędne jest wymuszanie na pracowniku badania wstępnego w kierunku dopiero podejrzenia choroby. Z tych powodów w ocenie Sądu w konkretnych okolicznościach niniejszej sprawy, choć doszło do naruszenia art. 235 § 22 K.p., to jednak Inspektor Wojewódzki rozpatrujący odwołanie S. sp. z o.o., powinien to naruszenie uznać za nieistotne i nie mające wpływu na wynik sprawy. Skądinąd Sąd zwraca uwagę, że trafnie akcentowano w powołanym w skardze wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia [...] stycznia 2015 r., IV SA/Wr [...], iż oceniając skuteczność zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej dokonanego bezpośrednio przez pracownika (z naruszeniem art. 235 § 22 K.p.) należy pamiętać, że pracownik ten jest stroną w sprawie i głównym zainteresowanym, który występuje w istocie w pozycji wnioskodawcy, którego prawa są przedmiotem postępowania. Sąd obecnie orzekający chciałby niezależnie od powyższego uwypuklić, że wymogu zgłoszenia choroby zawodowej ze strony lekarza sprawującego nad pracownikiem profilaktyczną opiekę zdrowotną ustawodawca nie uczynił warunkiem sine qua non, bez zachowania którego – z powodów proceduralnych lub materialnych – postępowania z inicjatywy samych pracowników nie mogłyby się toczyć. Wystarczy dostrzec, że w myśl samego art. 235 § 22 K.p. zgłoszenia choroby zawodowej bez pośrednictwa lekarza zakładowego może dokonać były pracownik. To natomiast potwierdza, że procedura stwierdzenia choroby zawodowej jest tak skonstruowana, że może ona skutecznie i bez przeszkód toczyć się na podstawie zgłoszenia samego pracownika. Podsumowując, w ocenie Sądu choć w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia choroby zawodowej u R. G. rzeczywiście zabrakło zgłoszenia złożonego za pośrednictwem lekarza sprawującego nad nim profilaktyczną opiekę zdrowotną (art. 235 § 22 K.p.), to jednak – wobec faktu, że mimo to Inspektor Powiatowy zdecydował się z korzyścią dla pracownika postępowanie wszcząć, a w jego toku specjalista w uprawnionej jednostce orzeczniczej I stopnia stwierdził chorobę zawodową – naruszenie to retrospektywnie należało potraktować jako nieistotne. Racjonalnie oceniając pozbawionym sensu byłoby uzupełnianie dokumentacji o zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej ze strony lekarza zakładowego, skoro sprawa zabrnęła dalej i chorobę zawodową stwierdziła uprawniona jednostka orzecznicza. Mając to wszystko na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm., dalej "P.p.s.a.") uchylił decyzję Inspektora Wojewódzkiego z uwagi na naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. wyrażające się w uchyleniu decyzji i umorzeniu postępowania. Ponownie rozpoznając odwołanie Inspektor Wojewódzki uzna uchybienie art. 235 § 22 K.p. za nieistotne i rozpozna odwołanie. Odnosząc się z kolei do uwag S. sp. z o.o. zawartych w piśmie procesowym z dnia [...] sierpnia 2021 r., Sąd chciałby podkreślić, iż spółka ta zachowuje wszelkie prawa w postępowaniu, w szczególności jej odwołanie będzie rozpatrzone merytorycznie. O kosztach postępowania orzeczono w punkcie II. wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a., a na zasądzone koszty złożyło się wynagrodzenie radcy prawnego w wysokości [...] zł ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jednolity Dz. U. 2018 r., poz. 265) oraz uiszczona opłata skarbowa od pełnomocnictwa ([...] zł). Niniejszą sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 2095), po uprzednim skierowaniu jej do takiego trybu przez Przewodniczącego Wydziału (k. 28 akt sądowych).