II SA/Po 518/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędzia WSA Tomasz Świstak Protokolant st. sekr. sąd. Edyta Rurarz-Kwietniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi G. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę Decyzją z dnia [...] r., nr [...], Prezydent Miasta P. na podstawie art. 2 ust. 1, art. 3, art. 7 pkt 5, 6, art. 8 ust. 1, art. 39 ust. 1 i 2, art. 106 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 163 z późn. zm., dalej: "u.p.s.), § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. poz. 1058) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 z późn. zm., dalej: "k.p.a.") odmówił przyznania G. M. zasiłku celowego na leczenie protetyczne w kwocie [...]zł (na wykonanie protezy akrylowe) oraz zakup piecyka elektrycznego w kwocie [...]zł. W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że w dniu [...] r. G. M. złożyła wniosek o pomoc finansową. W dniu [...] r. przeprowadzono aktualizację wywiadu środowiskowego, podczas którego skarżąca sprecyzowała wniosek zwracając się o przyznanie zasiłku celowego na zaspokojenie opisanych wyżej potrzeb. Na podstawie aktualizacji wywiadu środowiskowego ustalono, że skarżąca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, nie pracuje, jest osobą bierną zawodowo, nie pobiera renty ani emerytury oraz deklaruje, że nie posiada własnego dochodu. Z oświadczenia G. M. wynika, że w październiku 2016 r. poniosła wydatki na energię w kwocie [...]zł, wodę w kwocie [...]zł, zakup suplementów diety w kwocie [...]zł. Skarżąca utrzymuje się z zasiłku okresowego w wysokości [...] zł miesięczne. Spełnione zatem zostało, zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. kryterium dochodowe uprawniające do świadczeń z pomocy społecznej wynoszące dla jednoosobowego gospodarstwa domowego 634 zł. Ponadto G. M. jest objęta pomocą w formie zasiłku celowego na zakup żywności w wysokości [...] zł miesięcznie, a także innych zasiłków celowych. W grudniu 2016 r. skarżąca otrzymała wsparcie na zakup leków w kwocie [...]zł oraz na zakup biletu [...] w kwocie [...]zł. Następnie Prezydent Miasta P. przytoczył przepisy, które w jego ocenie powinny znaleźć zastosowanie w niniejszej sprawie. Odnosząc się do żądań skarżącej organ I instancji wskazał, że skarżąca korzysta z usług stomatologicznych i protetycznych finansowanych przez NFZ, w ramach tych usług ma wykonaną protezę zębową. Natomiast pokrycie kosztów ponadstandardowego leczenia stomatologicznego nie należy do kategorii niezbędnych potrzeb bytowych w rozumieniu art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. Skarżąca ma również sprawne i używane dwa grzejniki elektryczne, zakupione ze środków przyznanych decyzją z dnia [...] r., [...] W tej sytuacji zakup kolejnego piecyka grzewczego nie może być zakwalifikowany jako zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej. Organ I instancji podkreślił, że świadczenia przewidziane w ramach pomocy z ustawy o pomocy społecznej mają charakter wyłącznie pomocniczy, wspierający osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do samodzielnego pozyskania środków materialnych. Pismem z dnia [...] r. G. M. odwołała się od powyższej decyzji z dnia [...] r., wyrażając niezadowolenie z treści decyzji i opisując swoją sytuację osobistą i materialną. Decyzją z dnia [...] r., [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1659), art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] r. W uzasadnieniu organ odwoławczy podzielił w pełni ustalenia faktyczne i prawne organu I instancji, wskazując dodatkowo na uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie przyznania zasiłku celowego oraz wyjaśniając, że skarżąca w okresie od stycznia do grudnia 2016 r. otrzymała pomoc finansową w łącznej kwocie [...]zł, co miesięcznie stanowi kwotę około [...] zł. Pismem z dnia [...] r. G. M. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu powyższą decyzję Kolegium z dnia [...] r. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że jest niezadowolona z wydanego rozstrzygnięcia. Podniosła, że wnosi o przyznanie środków na prawidłową protezę oraz kuchenkę do gotowania z piekarnikiem. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje Skarga okazała się niezasadna. Podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 163 z późn. zm., dalej: "u.p.s."). Zgodnie z art. 39 ust. 1 u.p.s., w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Jak wynika przy tym z art. 39 ust. 2 u.p.s., zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Ponadto ustawodawca wskazuje w art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. w zw. z § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. poz. 1058), że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza 634,00 zł. Trzeba przy tym od razu zaznaczyć, że ustawodawca używa w art. 39 ust. 1 u.p.s. wyrazu "może", pozostawiając tym samym organom administracji publicznej pewien luz decyzyjny w kwestii przyznania albo odmowy rozważanego świadczenia z pomocy społecznej (zob. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 6 maja 2008 r., II SA/Bk 137/08, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie oznacza to jednak, że rozstrzygnięcie wydane w przedmiocie zasiłku celowego może być arbitralne. Przeciwnie, dopiero zgromadzenie materiału dowodowego w sposób wyczerpujący i rozważenie go jako całość oraz przekonujące uzasadnienie przyjętego rozstrzygnięcia zwalniają organ administracji publicznej z zarzutu dowolności. Zauważyć również należy, że wykładnia przepisów art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. nie może w żadnym razie prowadzić do wniosku o dopuszczalności uczynienia z pomocy społecznej stałego źródła utrzymania. Interpretacja taka byłaby niedopuszczalna jako całkowicie sprzeczna z intencją ustawodawcy, a zwłaszcza z ustanowioną w art. 2 ust. 1 u.p.s. zasadą pomocniczości (subsydiarności). Jak już wskazano, decyzje w przedmiocie przyznania zasiłku celowego opierają się na uznaniu administracyjnym. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb. W szczególności, wobec danej osoby pewien zakres przyznanych już świadczeń organ może uznać za zaspokajający jej bieżące, niezbędne potrzeby życiowe. Stąd w przypadku wielokrotnego występowania o świadczenia organ może uwzględniać te, które w danej sytuacji są najistotniejsze. Odnosząc powyższe uwagi do specyfiki rozważanej sprawy, należy najpierw zauważyć, że G. M. spełnia kryterium dochodowe określone w art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. Jest bowiem osobą samotnie gospodarującą, która nie uzyskuje dochodów. Jednocześnie, jak wynika z ustaleń organu I instancji, których skarżąca nie podważa, podopieczna otrzymuje regularne wsparcie z ośrodka pomocy w formie zasiłku celowego na zakup żywności w kwocie [...]zł miesięcznie oraz zasiłku okresowego w kwoci [...]zł miesięcznie, a także innych zasiłków celowych. W grudniu 2016 r. skarżąca otrzymała pomoc w kwocie [...]zł na leki, w kwocie [...]zł na bilet [...] oraz w kwocie [...]zł na zakup czajnika elektrycznego i koca elektrycznego. Pomoc świadczona G. M. w różnych formach wyniosła w 2016 r. łacznie kwotę [...]zł. W tym okresie skarżąca otrzymywała regularnie pomoc finansową na zakup leków, biletów komunikacji publicznej, odzieży. Należy więc stwierdzić, że organy pomocy społecznej w sposób aktywny wspierają skarżącą w jej codziennym funkcjonowaniu, oczywiście na miarę możliwości, jakimi dysponują. Wątpliwości, jakie wyłoniły się na tle rozpatrywanej sprawy, dotyczą pytania, czy żądania zgłoszone przez skarżącą podlegają zaspokojeniu w trybie art. 39 ust. 1 u.p.s. W tej mierze Sąd podzielił w pełni stanowisko organów pomocy społecznej. Trzeba bowiem zauważyć, że wyrażenie "niezbędna potrzeba bytowa", użyte w art. 39 ust. 1 u.p.s., odnosi się do potrzeb, których zaspokojenie uzasadnione jest podstawowym katalogiem dóbr zasługujących na ochronę, który w sposób przykładowy został wskazany w art. 39 ust. 2 u.p.s. Pojęcie to ma zarazem charakter niedookreślony, a jego konkretyzacja następuje przez uwzględnienie okoliczności indywidualnego przypadku rozstrzyganego przez organy administracji publicznej. Analizując z tej perspektywy żądanie przyznania pomocy w kwocie [...]zł na wykonanie protezy akrylowej należy najpierw wskazać, że wydatki na leczenie co do zasady należą do niezbędnych potrzeb życiowych. Niemniej z materiału dowodowego wynika, że skarżącej regularnie przyznawane jest prawo do świadczeń opieki zdrowotnej ze środków publicznych – w dacie złożenia przedmiotowego wniosku skarżąca objęta była ubezpieczeniem zdrowotnym przyznanym decyzją z dnia [...] r. na okres od [...] r. do [...] r. Skarżąca skorzystała z leczenia stomatologicznego w ramach NFZ i ma wykonaną protezę zębową. G. M. nie przedstawiła także żadnej dokumentacji lekarskiej, która potwierdzałaby konieczność – ze względów zdrowotnych – zastąpienia posiadanej protezy protezą akrylową. W tej sytuacji wydatki na ponadstandardowe leczenie stomatologiczne nie mogą być uznane za niezbędną potrzebę bytową skarżącej. Podobnie należy zakwalifkować żądanie skarżącej przyznania kwoty [...]zł na zakup piecyka elektrycznego. Decyzją z dnia [...] r. przyznano skarżącej pomoc finansową na zakup dwóch grzejników elektrycznych. Jak wynika z aktualizacji wywiadu środowiskowego z dnia [...] r. grzejniki te są sprawne i używane przez skarżącą. Organy pomocy społecznej słusznie więc uznały wymienioną potrzebę za zaspokojoną. Należy w tym miejscu podkreślić, że skarżącej przyznano dodatkowo odrębną decyzją z dnia [...] r. zasiłek celowy na zakup koca elektrycznego. Wbrew twierdzeniom skargi w trakcie postępowania przed organami pomocy społecznej skarżąca wnosiła o przyznanie zasiłku celowego na zakup piecyka elektrycznego, a nie kuchenki do gotowania z piekarnikiem. Ubocznie więc Sąd tylko zauważa, że decyzją z dnia [...] r. skarżącej przyznano pomoc finansową na zakup kuchenki elektrycznej dwupalnikowej. W tej sytuacji Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi. Skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm.).