II SA/Po 524/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Barbara Drzazga po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 października 2010 r. wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi Z. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] maja 2010 r. Nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. /-/ B. Drzazga Skarżący Z. K. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 7 października 2010 r. odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy. Od powyższego postanowienia skarżący wniósł w terminie sprzeciw, w którym domagał się ponownego rozpatrzenia jego sytuacji finansowej i zdrowotnej jego rodziny. Skarżący podniósł, iż podeszły wiek (liczy lat 6[...], a jego żona 5[...]) jego i żony oraz ich ciężki stan zdrowia (schorzenia wymienione we wniosku) w powiązaniu z zawiłymi okolicznościami sprawy wymagają ustanowienia dla niego profesjonalnego pełnomocnika z urzędu. Niskie pobory [jego i żony] z emerytury i renty nie pozwalają skarżącemu na opłacenie pomocy prawnej z urzędu. Skarżący domagał się również przebadania jego i żony przez biegłych lekarzy wyznaczonych przez Sąd. Opisując sytuację materialną podniósł okoliczności wcześniej już podane w uzupełnionym wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jako jedyne źródło utrzymania rodziny (siebie i żony) wskazał swoją emeryturę i rentę żony, jak również niewielki zysk w wysokości [...]-[...] zł z prowadzonej przez niego działalności gospodarczej – sklepu ogólnospożywczego. Ogólny miesięczny dochód skarżący określił na kwotę 2 [...] zł, zaś stałe wydatki miesięczne na kwotę 1500 - 1600 zł. W ocenie skarżącego żyje on z żoną "w warunkach, na granicy skrajnej nędzy, w wyjątkowo ciężkiej sytuacji finansowej. Pomoc finansowa [...] i [...] pozwoliła (...) [im] na przeżycie - wegetację okresu (...)". Kwotę [...] 000 z, która znajduje się na ich rachunku bankowym, przeznaczają na tzw. "czarną godzinę" i zamierzają pomóc [...] w utrzymaniu ich mieszkania, w tym i w remoncie budynku, w którym mieszkanie to się znajduje. W ocenie skarżącego wyliczenie dochodu za [...] miesięcy 2010 r. wygląda następująco: [...] zł (wartość sprzedaży towarów) + [...] zł (emerytura: [...] miesięcy x [...] zł) = [...] zł. Jego średni miesięczny przychód w kwocie 8 [...] zł nie stanowi dochodu, ponieważ za opisany okres wynik finansowy był ujemny - strata w wysokości – [...] zł [[...] zł (wartość sprzedanych towarów), [...] zł (zakup towarów handlowych), [...] zł (koszty zakupu towarów); łącznie zakup towarów wraz kosztami ich zakupu wyniósł [...] zł]. Ponadto skarżący przybliżył przebieg leczenia, w tym hospitalizacji jego i żony w placówkach medycznych, jak również przyczyny dalszych strat poniesionych w prowadzonej działalności gospodarczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Zgodnie z dyspozycją art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 513, poz. 1270 ze zm. - dalej p.p.s.a.) skuteczne wniesienie sprzeciwu od postanowienia wydanego przez referendarza sądowego powoduje, że postanowienie to traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zatem już samo wniesienie sprzeciwu, a nie jego zakres i treść, powoduje utratę mocy wiążącej postanowienia wydanego przez referendarza sądowego, zaś ustawa nie daje sądowi uprawnienia do merytorycznego rozpoznania zasadności sprzeciwu (por. J. P. Tarno [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2006, str. 534; post. NSA: z dnia 28 września 2005 r., I OZ 942/05, dostępne w Internecie pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, oraz z dnia 23 grudnia 2004 r., FZ 375/04, ONSAiWSA 2005/6/119). W konsekwencji należy merytorycznie rozpoznać cały (również uzupełniony sprzeciwem) wniosek o przyznanie prawa pomocy. Stosownie do dyspozycji art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy, jako formy pomocy publicznej, może być stosowana jedynie wobec takich osób, które rzeczywiście w okresie, w którym następuje wniesienie skargi, pozbawione są środków utrzymania, bądź których środki na ten cel są bardzo ograniczone. Przez brak możliwości uiszczenia kosztów sądowych należy rozumieć brak realnych możliwości pozyskania środków na sfinansowanie kosztów postępowania sądowego, wskutek czego ograniczona zostaje, ponad funkcje przypisane kosztom sądowym, możność realizacji prawa do sądu. Orzeczenie o przyznaniu prawa pomocy musi znajdować usprawiedliwienie w całej sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Okoliczności przytoczone we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak również przedstawione dokumenty, powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. W niniejszej sprawie na podstawie oświadczenia majątkowego, dokumentów źródłowych oraz dodatkowych pisemnych wyjaśnień oraz twierdzeń podanych w sprzeciwie ustalono, że wnioskodawca, ubiegający się o przyznanie prawa pomocy, wraz z żoną zamieszkują w budynku należącym do ich [...], lecz nie prowadzą z [...] wspólnego gospodarstwa domowego. Miesięcznie, skarżący pobiera emeryturę w wysokości 1 [...] zł oraz prowadzi działalność gospodarczą, a jego żona pobiera rentę w kwocie 5[...] zł. Z przedstawionych zeznań podatkowych wynika, iż przychód z działalności gospodarczej w 2008 r. wyniósł [...] zł, zaś koszty jego uzyskania zamknęły się kwotą [...] zł. Przychód za 2009 r. wyniósł [...] zł, a koszty jego uzyskania wyniosły [...] zł. Według oświadczenia wnioskodawcy przychód z wykonywanej działalności gospodarczej za [...] miesięcy 2010 r. wyniósł [...] zł, a koszty jego uzyskania kwotę [...] zł. Skarżący posiada jeden rachunek bankowy, na którym w okresie od [...] marca 2010 r. do [...] września 2010 r. widniało zawsze saldo dodatnie, pierwsze bieżące w wysokości około 3 [...] zł, zaś ostatnie bieżące około 30 [...] zł; saldo końcowe 30 [...] zł. Najwyższe saldo bieżące w tym okresie wyniosło około 36 [...] zł. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, iż wnioskodawca nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów sądowych niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego. Analiza przedłożonych dokumentów i oświadczeń wskazuje, że łączny przychód tylko skarżącego za okres od stycznia do lipca 2010 r. wyniósł [...] zł, stąd też jego średni miesięczny przychód wyniósł około 8 [...] zł. Sąd dostrzega, iż osiągany przychód nie jest tożsamy z dochodem, jednakowoż sam przychód na ustalonym poziomie stwarza w ocenie Sądu realne możliwości pokrycia kosztów sądowych związanych z rozpoznaniem złożonej skargi. Podkreślić również należy, że na dzień złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy ([...] sierpnia 2010 r.) na rachunku bankowym wnioskodawcy widniało saldo dodatnie wynoszące ponad [...] 000 zł. Jak przyznał sam skarżący, kwota [...] 000 zł znajdująca się na rachunku stanowi zabezpieczenie jego rodziny na tzw. "czarną godzinę" i zamierza on pomóc [...] w utrzymaniu ich mieszkania i remoncie budynku, w którym mieszkanie to się znajduje. Bez znaczenia pozostaje tutaj udzielenie pełnomocnictwa do rachunku [...], bowiem skarżący, jako właściciel rachunku bankowego, dysponuje zgromadzonymi na nim środkami. Pomimo deklarowania miesięcznego dochodu rodziny na kwotę 2 [...] zł, a stałych wydatków miesięcznych na kwotę 1500 - 1600 zł (już z uwzględnieniem kosztów leczenia i remontu mieszkania) skarżący był w stanie pokryć stratę w działalności gospodarczej w kwocie - [...] zł, jaką miał ponieść w okresie [...] miesięcy 2010 r., skoro saldo na jego rachunku jest dodatnie i nieomal dwukrotnie przekracza wysokość poniesionej straty. Stan zdrowia wnioskodawcy oraz jego żony nie wymagał też takiego wydatku, który uszczupliłby oszczędności znajdujące się na rachunku bankowym, a przeznaczone "na czarną godziną". Dodać należy, iż od skargi dotyczącej cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych pobiera się wpis stały w wysokości 500 zł, ustalany w oparciu o § 2 ust. 2 pkt 27 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193). Wysokość tej kwoty jest stosunkowa niewielka w stosunku do kwoty zgromadzonych środków na rachunku bankowym. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 260 i art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia. /-/ B. Drzazga