II SA/Po 529/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Zieliński Sędziowie Sędzia NSA Barbara Kamieńska (spr.) Sędzia WSA Barbara Drzazga Protokolant Sekr. sąd. Dobrosława Sobczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 04 marca 2005 r. przy udziale sprawy ze skargi A.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...]r. Nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 30 zł (trzydziestu złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. określa, że zaskarżone orzeczenie nie może być wykonane. /-/ B. Drzazga /-/ A. Zieliński /-/ B. Kamieńska Decyzją z dnia [...]r. Prezydent Miasta - działając na podstawie art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26.07.2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. Nr 113, poz. 1209 ze zmian.) - odmówił nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego przysługującego M. i A. K. w prawo własności nieruchomości gruntowej położonej w Z. - [...] (nr działki [...] i [...]). Zgodnie bowiem z powyższym przepisem ustawy roszczenie o nieodpłatne nabycie własności nieruchomości zabudowanej na cele mieszkaniowe lub nieruchomości rolnej przysługuje wyłącznie osobom fizycznym będącym w dniu 26.05.1990 r. i w dniu wejścia w życie ustawy (24.10.2001 r.) użytkownikami wieczystymi nieruchomości położonych na obszarze państwa polskiego, wymienionych w dekrecie z 06.09.1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych. Niezbędną przesłankę nadania prawa własności nieruchomości stanowić miał zatem fakt uprzedniego nadania gospodarstwa rolnego lub działki gruntowej w trybie osadnictwa rolnego. Tymczasem przedmiotowa nieruchomość została oddana w użytkowanie wieczyste w dniu 22.11.1978 r. w trybie ustawy z dnia 14.07.1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 22, poz. 159 z 1969 r. ze zmian.). W odwołaniu złożonym od powyższej decyzji A. K. wniósł o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, zarzucając organowi I instancji nieuprawnioną zawężającą interpretację ustawy, albowiem według niego roszczenie o nieodpłatne przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości nie powinno być ograniczone wyłącznie do podmiotów, które nabyły prawo do użytkowania wieczystego na mocy powyżej przytoczonego dekretu z 1951 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]r. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy, podzielając stanowisko wyrażone przez organ I instancji. Skargę od decyzji organu odwoławczego wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego A. K., żądając uchylenia orzeczeń I i II instancji, jako wydanych z rażącym naruszeniem prawa. Powtórzył on argumenty zawarte w odwołaniu od decyzji I instancji. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, powołując się na uzasadnienie swojej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Skarga okazała się uzasadniona. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowi art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 roku o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. 113, poz. 1209 ze zm.) w wersji obowiązującej w okresie orzekania przez organy obu instancji. W myśl tego przepisu roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności przysługiwało osobom fizycznym, będącym w dniu 26 maja 1990 roku oraz w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości położonych na obszarach Państwa Polskiego, wymienionych w dekrecie z 6 września 1951 roku o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz. U. 46 poz. 340 z ze zm.), zabudowanych na cele mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne. Podzielając w pełni stanowisko wyrażone przez tutejszy Sąd w wyroku z dnia 29 października 2004 r. (syg. akt II SA/Po 1934/02) stwierdzić należy, że zarówno organ I jak i II instancji dokonały błędnej interpretacji przytoczonego powyżej przepisu. Przepis ten określał bowiem warunki, które musiał spełnić nabywca prawa własności. I tak, dotyczą one określenia: podmiotów regulacji (osoby fizyczne), przedmiotu regulacji (użytkowanie wieczyste lub współużytkowanie tego prawa), czasu, w jakim tytuł ten przysługiwał wnioskodawcy (26.05.1990 r. i w dniu wejścia w życie ustawy), rodzaju nieruchomości (zabudowane na cele mieszkaniowe lub stanowiące nieruchomości rolne) oraz położenia nieruchomości (na obszarach Państwa Polskiego wymienionych w dekrecie z 6.09.1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych). Istota naruszenia prawa materialnego przez organy administracji sprowadza się zatem do błędnej interpretacji ostatniej przesłanki nabycia prawa własności. Otóż, odesłanie w art. 1 ust. 1 ustawy z 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości do dekretu z 6 września 1951 o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych odnosiło się do jego (dekretu) zasięgu terytorialnego, a nie jak przyjęto w zaskarżonej decyzji - przedmiotu regulacji (ochrona i uregulowanie własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych), a dokładniej - podstawy prawnej nabycia użytkowania wieczystego. Ustawa w art. 1 stanowiła bowiem, że zakresem regulacji objęte są nieruchomości położone na obszarach Państwa Polskiego, wymienionych w dekrecie, a nie nabyte w sposób przewidziany tym dekretem. Zasięg terytorialny wyznaczał sam tytuł dekretu (na obszarze Ziem Odzyskanych), a doprecyzowywał art. 13 ust. 2 stwierdzeniem, że przez obszar Ziem Odzyskanych należy rozumieć również obszar byłego Wolnego Miasta Gdańska. Analiza cytowanych przepisów wskazuje w sposób nie budzący wątpliwości, że dekret z 6 września 1951 r. określał przedmiot regulacji i obszar Państwa Polskiego, na którym mógł być stosowany. Tymczasem przepis art. 1 ust. 1 ustawy z 26.07.2001 r. odnosi się tylko do tego ostatniego elementu, bowiem sam formułuje autonomiczny przedmiot regulacji, to jest nieruchomości zabudowane na cele mieszkaniowe lub stanowiące nieruchomości rolne. Brak jest zatem podstaw, by w postępowaniu uregulowanym ustawą z 26 lipca 2001 r., odwoływać się do przedmiotu regulacji dekretu z 6 września 1951 r. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i art. 152 oraz 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153 poz. 1270 ze zm.) w zw. z art. 97 § 1 Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271ze. zm.), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. Na marginesie należy zauważyć, że treść art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości została zmieniona i w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz. U. 64 poz. 592 ze zm.), nie powinna już powodować wątpliwości interpretacyjnych, bowiem wyeliminowano z niej fragment dotyczący obszarowego (terytorialnego) obowiązywania regulacji. /-/ B. Drzazga /-/ A. Zieliński /-/ B. Kamieńska