II SA/Po 533/23
WyrokWSA w Poznaniu2023-12-06
Skład orzekający: Tomasz Świstak, Danuta Rzyminiak - Owczarczak, Arkadiusz Skomra
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zarządzenie pokontrolne Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska, nakładające na sprzedawcę żywności obowiązek prowadzenia kampanii edukacyjno-informacyjnych oraz przekazywania żywności organizacjom pozarządowym, jest zgodne z prawem, jeśli nie wykazano naruszenia tych obowiązków, a jedynie brak ich udokumentowania?Ratio decidendi
Zaskarżone zarządzenie pokontrolne zostało uchylone, ponieważ organ kontrolujący nie wykazał, że skarżący nie spełnia wymogów prawnych dotyczących prowadzenia kampanii edukacyjno-informacyjnych oraz przekazywania żywności organizacjom pozarządowym. Stwierdzono jedynie brak odpowiedniego udokumentowania tych działań, co nie stanowi naruszenia prawa, gdyż przepisy nie nakładają obowiązku szczegółowego dokumentowania kampanii. Ponadto, organ nie wskazał podstawy prawnej do nakazywania dokumentowania przekazywania żywności w określony sposób ani do egzekwowania przestrzegania umów cywilnoprawnych. Zarządzenie było wewnętrznie sprzeczne i nie spełniało standardów wynikających z zasad demokratycznego państwa prawnego i legalizmu.Stan faktyczny
Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska wydał zarządzenie pokontrolne nakazujące spółce X.1 SA prowadzenie kampanii edukacyjno-informacyjnych dotyczących gospodarowania żywnością oraz przekazywanie żywności organizacjom pozarządowym. Spółka zaskarżyła zarządzenie, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym błędną wykładnię przepisów dotyczących obowiązku prowadzenia kampanii i przekazywania żywności, a także brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. Spółka podniosła, że nie wykazano braku przeprowadzenia kampanii, a jedynie brak jej udokumentowania w sposób wymagany przez organ, który nie wskazał podstawy prawnej takiego wymogu.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżone zarządzenie pokontrolne i zasądził od Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska na rzecz skarżącego zwrot kosztów sądowych.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 6 grudnia 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak Asesor WSA Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 grudnia 2023 roku sprawy ze skargi X.1 S.A. na zarządzenie pokontrolne [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 4 lipca 2023 r., nr [...] w przedmiocie przestrzegania wymagań ochrony środowiska I. uchyla zaskarżone zarządzenie pokontrolne, II. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska na rzecz skarżącego kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych.
[...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska (dalej: "WIOŚ ") zarządzeniem pokontrolnym z 4 lipca 2023 r., nr [...], działając na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 824, dalej: "u.I.O.Ś.") oraz ustaleń kontroli przeprowadzonej 18 maja 2023 r do 7 czerwca 2023 r. w X.1 SA z siedzibą w K. – market X. nr [...] J. [...], Al. [...], [...] J. , udokumentowanych protokołem kontroli nr [...], zarządził:
1. Przestrzegać obowiązku prowadzenia w jednostce handlu, tj. markecie X. nr [...] J. [...] przy ul. [...] w J., kampanii edukacyjno-informacyjnych w zakresie racjonalnego gospodarowania żywnością oraz przeciwdziałania marnowaniu żywności. Termin realizacji: od dnia otrzymania zarządzenia.
2. Przekazywać żywność spełniającą wymogi prawa żywnościowego z jednostki handlu tj. marketu X. nr [...] J. [...] przy [...] w J. do organizacji pozarządowej, z którą podpisano umowę o nieodpłatnym przekazywaniu żywności tj. do Fundacji Z. z siedzibą w Z., w oparciu o dokumenty zatwierdzone w załączniku do umowy. Termin realizacji: od dnia otrzymania zarządzenia.
Jednocześnie organ wyznaczył termin przesłania pisemnej informacji o zakresie podjętych i zrealizowanych działań służących wyeliminowaniu wskazanych w zarządzeniu naruszeń na dzień 20 lipca 2023 r.
Zarządzenie skierowane zostało do I. B. i M. K. jako członków Zarządu X.1 SA z siedzibą w K.
W uzasadnieniu wskazano, że na podstawie ustaleń kontroli przeprowadzonej przez inspektora Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w dniach 18 maja – 7 czerwca 2023 r. stwierdzono nieprawidłowości w zakresie przestrzegania wymagań ochrony środowiska.
Odnosząc się do poszczególnych punktów, w których zarządzono usunięcie wspomnianych nieprawidłowości, organ podał, że kontrolowany sprzedawca nie udokumentował wywiązania się z obowiązku prowadzenia w markecie X. nr [...] J. [...], przy [...] w J. kampanii edukacyjno-informacyjnych w zakresie racjonalnego gospodarowania żywnością oraz przeciwdziałania marnowaniu żywności. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z 19 lipca 2019 r. o przeciwdziałaniu marnowaniu żywności (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1645, dalej: u.p.m.ż.) sprzedawca żywności jest zobowiązany do prowadzenia w jednostce handlu takiej kampanii co najmniej raz w roku przez co najmniej dwa kolejne tygodnie, w każdym dniu działalności jednostki handlu.
Kontrolowany zobligowany jest do przekazywania żywności z jednostki handlu, to jest marketu X, nr [...] J. [...] przy [...] w J., do organizacji pozarządowej, z którą podpisano umowę o nieodpłatnym przekazywaniu żywności tj. do Fundacji Z. z siedzibą w Z.. Zgodnie z art. 3 ust. 2 u.p.m.ż. umowa o nieodpłatnym przekazywaniu żywności zawiera w szczególności postanowienia dotyczące czasu i sposobu przekazywania żywności organizacji pozarządowej. Umowa w załączniku określa dokumenty, w oparciu o które należy odstępować żywność. Kontrolowana jednostka nie udokumentowała w trakcie kontroli przekazywania żywności organizacji w oparciu o wskazane w umowie dokumenty.
W skardze do tut. Sądu skarżąca X.1 SA wnosząc o uchylenie zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego w całości zarzuciła naruszenie:
1. przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik, w tym art. 7, art. 77 § 1, art. 75 § 1, art. 80 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej: "K.p.a.") polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego, co doprowadziło organ do błędnego ustalenia stanu faktycznego i w konsekwencji uznania, że skarżąca nie wykonuje obowiązków wynikających z przepisów u.p.m.ż.;
2. przepisów prawa materialnego: a) art. 12 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 u.I.O.Ś. poprzez wydanie skarżonego zarządzenia pokontrolnego nakładającego na skarżącą obowiązek przekazywania żywności do organizacji pozarządowej, z którą zawarła umowę o nieodpłatnym przekazywaniu żywności bez podstawy prawnej i z przekroczeniem zakresu uprawnień określonych w tym artykule,
3. art. 4 ust. 1 ustawy przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że prowadzenie kampanii edukacyjno-informacyjnych w zakresie racjonalnego gospodarowania żywnością powinno być udokumentowane, co doprowadziło organ do wadliwego uznania, że skarżąca nie wykonuje tych obowiązków;
4. art. 3 ust. 1 ustawy przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że skarżąca ma obowiązek przekazywania żywności do organizacji pozarządowej, z którą podpisała umowę o nieodpłatnym przekazywaniu żywności, co doprowadziło organ do wadliwego uznania, że skarżąca nie wykonuje tych obowiązków;
5. art. 3 ustawy przez błędną wykładnie tego przepisu polegającą na przyjęciu, że skarżąca powinna dokumentować przekazywanie żywności do organizacji pozarządowej, z którą podpisała umowę o nieodpłatnym przekazywaniu żywności, w oparciu o wskazane w umowie dokumenty, co doprowadziło organ do wadliwego uznania, że skarżąca nie wykonuje tych obowiązków.
WIOŚ w odpowiedzi na skargę stwierdził, że brak jest podstaw do jej uwzględnienia i podtrzymał dotychczas prezentowane stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej: "P.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (pkt 4) – przy czym jest poza sporem, że takimi aktami są m.in. zarządzenia pokontrolne wydawane przez organy Inspekcji Ochrony Środowiska. Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
Przedmiotem tak rozumianej sądowej weryfikacji legalności działania administracji publicznej jest w niniejszej sprawie zarządzenie pokontrolne wydane na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 u.I.O.Ś. w związku z kontrolą przeprowadzoną przez pracowników [...] Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska (zwanej też również dalej: "Inspekcją") w X.1 SA z siedzibą w K. – market X. nr [...] J. [...], [...] w J..
Rozpoznając skargę na zarządzenie pokontrolne wydane na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 u.I.O.Ś. bada przede wszystkim:
1. czy kontrola została przeprowadzona przez powołany do tego organ;
2. czy treść zarządzeń koresponduje z ustaleniami poczynionym w protokole kontroli; a także
3. czy treść zarządzenia pokontrolnego znajduje oparcie w powszechnie obowiązujących przepisach prawa.
Istota sporu w niniejszej sprawie ogniskuje się wokół prawidłowości ustaleń faktycznych poczynionych przez organ w toku przeprowadzonej kontroli oraz treści (stanowiących konsekwencję tych ustaleń) wskazań zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego.
Dokonując oceny kontrolowanego zarządzenia należy wskazać, że w orzecznictwie sądów administracyjnych akcentowana jest konieczność wyczerpującego odniesienia się w uzasadnieniu skarżonego aktu do całości zebranego materiału dowodowego oraz do wszystkich zarzutów podnoszonych przez strony w toku postępowania, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez stronę nałożonych na nią obowiązków bez potrzeby stosowania środków przymusu. Uzasadnienie stanowiące integralną część każdego aktu jest elementem umożliwiającym sądową kontrolę w zakresie oceny prawidłowości podjętych przez organ działań. Jego zadaniem jest wyjaśnienie podjętego przez organ rozstrzygnięcia. Powinno się w nim znaleźć pełne odzwierciedlenie i ocena zebranego materiału dowodowego oraz wyczerpujące wyjaśnienie przesłanek jakimi kierował się organ w procesie decyzyjnym. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 30 lipca 2019 r., sygn. akt II OSK 1706/18, "należy mieć na uwadze, że do zarządzenia pokontrolnego, w zakresie jego rozstrzygnięcia i uzasadnienia, należy przykładać taką samą miarę jak do innych władczych aktów organów administracji publicznej wydawanych w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej. Przede wszystkim należy oczekiwać nadania mu takiej treści, która pozwoli adresatowi jasno odczytać, jakie naruszenie jest mu zarzucane oraz z jakiego powodu, tzn. w oparciu o które konkretne ustalenia i które konkretne przepisy prawa doszło do ustalenia występowania naruszenia. Te dwa wymogi powinny być spełnione w zarządzeniu pokontrolnym jednocześnie. Nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której nakładany jest obowiązek bez wyjaśnienia na jakiej podstawie faktycznej i prawnej w konkretnym przypadku aktualność tego obowiązku organ ustalił. Inaczej mówiąc, mimo że do tego postępowania nie stosuje się wprost kodeksu postępowania administracyjnego, to obowiązek prawidłowego rozpoznania, a następnie rozstrzygnięcia sprawy spoczywa na organie ochrony środowiska" (ten i pozostałe przywołane w niniejszym uzasadnieniu judykaty dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W konsekwencji należy oczekiwać nadania mu takiej treści, z której wynika określony wzór oczekiwanego zachowania się podmiotu zobowiązanego. Treść uzasadnienia winna umożliwić adresatowi jasno odczytać, jakie naruszenie jest mu zarzucane oraz z jakiego powodu, tzn. w oparciu o które konkretne ustalenia i które konkretne przepisy prawa doszło do ustalenia występowania naruszenia. Te wszystkie wymogi powinny być spełnione w zarządzeniu pokontrolnym jednocześnie.
Mając na względzie dotychczasowe rozważania i przenosząc je na grunt rozpoznawanej sprawy, w pierwszym rzędzie trzeba powiedzieć, że fakt niestosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w postępowaniu prowadzonym przez organ ochrony środowiska na postawie art. 12 ust. 1 pkt 1 i 2 u.I.O.Ś., nie oznacza że kwestia ta jest całkowicie wyłączona spod regulacji normatywnej. Zdaniem Sądu w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, dostatecznych kryteriów do oceny prawidłowości zaskarżonego zarządzenia dostarczają – oprócz wskazanych wyżej przepisów u.IOŚ oraz przepisów "sektorowych" – przede wszystkim podstawowe zasady proklamowane w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, na czele z zasadą demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP) oraz zasadą legalizmu (art. 7 Konstytucji RP), a także wyprowadzanymi z tej pierwszej, zasadami bardziej szczegółowymi, jak zasada ochrony zaufania obywatela do państwa i do stanowionego oraz stosowanego przez nie prawa (por. I. Wróblewska, Zasada państwa prawnego w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego RP, Toruń 2010, ss. 82-84 i 92-94).
Na tym tle normatywnym niepodleganie procedury kontrolnej wprost wymogom K.p.a. nie zwalnia organu IOŚ z obowiązku rzetelnego wyjaśnienia przed wydaniem zarządzenia pokontrolnego wszystkich prawnie relewantnych okoliczności faktycznych danej sprawy. Albowiem w sprawach, w których dochodzi do wydania aktu administracyjnego o charakterze władczym, ale nie w procedurze normowanej przez K.p.a., obowiązek wnikliwego wyjaśnienia podstawy faktycznej rozstrzygnięcia da się wyprowadzić w szczególności z przywołanych wyżej zasad: legalizmu oraz demokratycznego państwa prawnego. Z tej ostatniej wynika bardziej szczegółowa zasada ochrony zaufania obywatela do państwa oraz stanowionego i stosowanego przez nie prawa, której konsekwencją musi być z kolei uznanie, że działanie organu władzy publicznej, mieszczące się w prawem przyznanym obszarze kompetencji, ale noszące znamiona arbitralności i niepoddające się kontroli oraz nadzorowi, nie może być uznane za zgodne z prawem. Obowiązek działania zgodnego z prawem, w połączeniu z zasadą zaufania, stwarza po stronie organów władzy publicznej obowiązek uzasadniania ich rozstrzygnięć, które to uzasadnienie musi odnosić się do konkretnego rozstrzygnięcia i nie może być jedynie pozorne. Powyższe oznacza, że choć w postępowaniu zakończonym wydaniem zarządzenia pokontrolnego nie stosuje się wprost przepisów K.p.a., to jednak organ IOŚ, wydając takie zarządzenie, musi w jego uzasadnieniu wykazać, że działa w granicach prawa, z czego wynika, że jego rozstrzygnięcie nie może być arbitralne, czy też oparte na nieprawdziwych podstawach faktycznych. Prawidłowe zarządzenie pokontrolne musi zatem spełnić wymogi funkcjonalnie zbliżone do tych wynikających z art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. oraz art. 107 § 3 K.p.a.
Jednocześnie pamiętać należy, iż sąd nie bada prawidłowości ustaleń faktycznych zawartych w protokole kontroli, a sprawdza, czy wyniki przeprowadzonej kontroli dają podstawę do uznania, że kontrolowany narusza prawo (por. wyrok NSA z 31 marca 2022 r., sygn. II OSK 935/21). W moim przekonaniu w kontrolowanej sprawie wyniki kontroli nie dawały podstaw do wydania zaskarżonego zarządzenia.
W świetle powyższych regulacji za uchybienie organu uznać w pierwszym rzędzie należy okoliczność, że z uzasadnienia zarządzenia (ale i protokołu kontroli) nie wynika jednoznacznie, aby kampania edukacyjno-informacyjna w zakresie racjonalnego gospodarowania żywnością oraz przeciwdziałania marnowaniu żywności nie była w kontrolowanej placówce handlowej przeprowadzona. W protokole zawarto bowiem z jednej strony informacje o tym, że skarżąca poinformowała o przeprowadzeniu w okresie od 19 września do 2 października 2022 r. kampanii edukacyjno-informacyjnej przez wywieszenie plakatu informacyjnego dotyczącego zagadnień o przeciwdziałaniu marnowania żywności, z drugiej zaś stwierdzono, że kontrolowany sprzedawca nie posiada dokumentów potwierdzających, aby kampania ta przeprowadzona została w markecie X. J. [...].
W aktach sprawy znajduje się natomiast przedłożona przez kontrolowany podmiot kopia plakatu jaki miał być wywieszony w marketach X., w tym w kontrolowanej placówce (załącznik nr [...] do protokołu). Z protokołu kontroli zatem wynika co najwyżej, że kompania edukacyjno-informacyjna nie została w odpowiedni zdaniem organu sposób udokumentowana przez skarżącą.
Innymi słowy organ w żaden sposób nie zakwestionował twierdzeń strony o skarżącej o przeprowadzeniu odpowiedniej kampanii edukacyjno-informacyjnej, a mimo to zarządził przestrzeganie obowiązku prowadzenia tego rodzaju kampanii edukacyjno-informacyjnych.
W tym zakresie powstała wewnętrzna sprzeczność pomiędzy treścią pkt 1 zarządzenia pokontrolnego, a jego uzasadnieniem z którego wynika, że uchybieniem stwierdzonym przez organ kontrolujący nie był brak przeprowadzenia kampanii edukacyjno-informacyjnej, a brak jej udokumentowania.
Zauważyć w tym miejscu trzeba, że tak przepisy ustawy z 19 lipca 2019 r. o przeciwdziałaniu marnowaniu żywności, jak i jakichkolwiek innych ustaw nie nakładają na sprzedawcę obowiązku dokumentowania przeprowadzanej kampanii edukacyjno-informacyjnej w określony prawem wymagany sposób, a jedynie obowiązek jej przeprowadzenia.
Znamiennym jest przy tym, że także organ nie próbuje nawet wykazać o brak jakich konkretnie dokumentów po stronie kontrolowanego podmiotu chodzi i dlaczego okoliczność ich braku miałaby stanowić o niedopełnianiu ustawowych obowiązków, w tym w szczególności nie wskazuje na jakikolwiek przepis prawa, z którego wprost lub w drodze wykładni dałoby się wyprowadzić obowiązek szczególnego (to jest realizowanego w określony sposób) dokumentowania przeprowadzenia tego rodzaju kampanii.
Także w żądaniu zawierającym listę dokumentów, które trzeba przygotować w związku z kontrolą (pismo z 15 maja 2023 r.) nie określono jakie to dokumenty miałyby być przedstawione przez kontrolowany podmiot w związku z rzeczoną kampanią.
Powyższe skutkuje tym, że niezależnie od niespójności pkt 1 zarządzenia pokontrolnego z jego uzasadnieniem oraz z protokołem kontroli, zarządzenie to w praktyce nie nadaje się do wdrożenia przez adresata, albowiem nie wynika z niego w żaden sposób jakie konkretnie czynności dokumentacyjne adresat ten winien podjąć by na przyszłość nie narazić się na zarzut braku przestrzegania obowiązku prowadzenia kampanii edukacyjno-informacyjnej w zakresie racjonalnego gospodarowania żywnością oraz przeciwdziałania jej marnowaniu.
Tak skonstruowanie zarządzenie pokontrolne nie pozwala na osiągnięcie celów jego wydawania jako aktu o charakterze sygnalizacyjnym, określającym oczekiwane przez organ kierunki postępowania osoby zarządzającej kontrolowanym podmiotem.
Odnośnie pkt 2 zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego zauważyć należy, iż zmierza on w istocie nie do nakazania przestrzegania obowiązku przekazywania żywności organizacji pozarządowej, a do nakazania dokumentowania przekazywania żywności zgodnie z zawartą z tą organizacją umową, a więc w oparciu o dokumenty zatwierdzone w załączniku do tejże umowy.
Także w tym zakresie organ nie kwestionuje tego, aby obowiązek przekazywania żywności nie był realizowany, a jedynie to, że nie jest on odpowiednio zdaniem organu udokumentowany.
Zauważyć w tym miejscu, iż mimo postawienia tego rodzaju zarzutów w protokole pokontrolnym organ w toku kontroli nie żądał od kontrolowanego przekazania tego rodzaju dokumentów, których brak następnie w protokole pokontrolnym zakwestionował, a nakazał przedstawienie jedynie kopii umowy z organizacją pozarządową o przekazywaniu żywności (pkt II k.1 pisma z 15 maja 2023 r. skierowanego do kontrolowanego w związku z kontrolą), co też kontrolowany podmiot uczynił. Znamiennym jest także, że kontrolowany po doręczeniu mu zarządzenia pokontrolnego, gdzie w pkt 2 sformułowane zostały nakazy dokumentowania przekazywania żywności organizacji pozarządowej w określony sposób żądane dokumenty dołączył do skargi, co wyraźnie wskazuje, że brak ich przedstawienia w toku kontroli wynikał wyłącznie z tego, iż kontrolujący nie zgłosił żądania przedstawienia tego rodzaju dokumentów
Już tylko powyższa okoliczność przesądza o konieczności uchylenia zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego w zakresie jego pkt 2, ze względu na naruszenie opisanych już na wstępnie, a wyprowadzanych wprost z przepisów Konstytucji RP zasad przeprowadzania kontroli i dokumentowania czynionych w jej toku ustaleń faktycznych.
Podkreślenia nadto wymaga, iż podobnie jak w zakresie pkt 1 zaskarżonego zarządzenia organ kontrolujący nie wskazał podstawy prawnej zadania dokumentowania przekazywania żywności w określony sposób, ograniczając się jedynie do wskazania podstawy prawnej obowiązku przekazywania żywności z jednostki handlu do organizacji pozarządowej oraz obowiązku zawarcia z tą organizacja umowy obejmującej wskazane w ustawie elementy. Organ nie wskazał także podstawy prawnej upoważniającej go do nakazywania podmiotowi administrowanemu przestrzegania wiążących ten podmiot umów o charakterze cywilnoprawnym.
Dalej wskazać trzeba, iż również w zakresie pkt 2 zarządzenia pokontrolnego organ popadł w wewnętrzną sprzeczność odnośnie treści nakazu zawartego w zarządzeniu i ustaleń kontroli, które legły u podstaw jego sformułowania. Jak słusznie bowiem zwraca uwagę strona skarżąca z jednej strony organ wytyka w zarządzeniu to, że brak jest dokumentów dotyczących przekazywania żywności, a z drugiej w protokole wskazuje na ilość żywności, która w roku 2022 została przekazana jako nienadająca się do spożycia z jednostki handlowej w J., nie kwestionując że tego rodzaju przekazania składające się na powyższa wielkość miały miejsce.
Z żadnego elementu tak protokołu kontroli jak i zarządzenia pokontrolnego nie wynika przy tym, by organ ustalił, że dokumenty potwierdzające przekazywanie żywności wskazane w umowie nie były sporządzane i że przekazywanie żywności nie następowało przy użyciu, czy tez jak formułuje to organ w oparciu o te dokumenty
Sąd z urzędu pragnie wreszcie zwrócić uwagę na treść zupełnie pominiętego przez organ kontrolujący art. 7 ust. 2 u.p.m.ż., zgodnie z którym organizacja pozarządowa składa organowi, o którym mowa w art. 20, pisemne roczne sprawozdanie o sposobie zagospodarowania otrzymanej żywności zawierające w szczególności dane o masie żywności otrzymanej od sprzedawców żywności oraz masie żywności, którą przekazała na rzecz potrzebujących, wraz z wykazem sprzedawców żywności, od których otrzymała żywność, w terminie do dnia 31 marca roku następującego po roku, którego dotyczy sprawozdanie. Organ o którym mowa w art. 20 ustawy to Główny Inspektor Ochrony Środowiska.
Powyższe oznacza, iż inspekcja sanitarna winna posiadać w swoim zasobie dokumenty zawierające informacje o masie żywności otrzymanej przez organizacje pozarządowe od sprzedawców żywności i dla zweryfikowania wywiązywania się przez kontrolowany podmiot z wynikającego z umowy obowiązku przekazywania żywności określonej organizacji, umowę z która to organizacją podmiot ten przedstawił mogła i powinna w pierwszym rzędzie sięgnąć do własnych zasobów, które obejmujących między innymi sprawozdanie organizacji odbierającej żywność z wykazem sprzedawców żywności, od których otrzymała żywność.
Podsumowując stwierdzić należy, iż w sytuacji gdy organ nie wykazał, by kontrolowany podmiot nie spełniał wymogów wynikających ze wskazanych w zarządzeniu pokontrolnym jako wzorce kontroli przepisów art. 4 ust. 1 i art. 3 ust. 2 u.p.m.ż., a zaskarżone zarządzenie pokontrolne nie odpowiadało standardom wynikającym z zasady demokratycznego państwa prawnego oraz zasady legalizmu określonych art. 2 i art. 7 Konstytucji RP, Sąd na podstawie art. 146 § 1 P.p.s.a. uchylił ten akt.
O kosztach postępowania obejmujących wyłącznie wpis od skargi Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie określonym art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1327). Zgodnie z tym przepisem, jeżeli przewodniczący uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku ani w siedzibie sądu, przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli nie sprzeciwiają się temu strony lub uczestnik postępowania. Zarządzeniem z 21 września 2023 r. Przewodniczący Wydziału II tut. Sądu w oparciu o przywołaną regulację skierował niniejszą sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, o czym poinformowano strony, które nie sprzeciwiły się takiemu trybowi jej rozpoznania.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło